I SA/Gd 990/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku "A" Sp. z o.o. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 24 maja 2018 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej nr [...] z dnia 28 maja 2018 r. zostały doręczone zobowiązanej Spółce w dniu 29 maja 2018 r.. Dłużnik zajętej wierzytelności – T.K., prowadząca działalność gospodarczą "Usługi w zakresie sprzątania" potwierdziła odbiór zawiadomienia w dniu 7 czerwca 2018 r.. Pismem z dnia 11 czerwca 2018 r. T.K. oświadczyła, że współpracuje z firmą "A" Sp. z o.o. poprzez zakup części zamiennych do zamiatarki ulic . W miesiącu maju zakupiono pompę wodną (faktura nr [...]). W dniu 11 czerwca 2018 r. na konto organu egzekucyjnego dłużnik zajętej wierzytelności przelał kwotę 1.599,00 zł, powołując w tytule przelewu nr zawiadomienia [...] oraz nr faktury [...]. Pismem z dnia 19 czerwca 2018 r. T.K. wniosła żądanie zwrotu pomyłkowo przekazanej w dniu 11 czerwca 2018 r. kwoty w wysokości 1.559,00 zł, wskazując dwa różne podmioty występujące w sprawie, tj.: wystawcę faktury nr [...] – "A" Sp. z o.o. "B" Sp. z o.o. oraz podmiot "A" Sp. z o.o. wskazany w zawiadomieniu z dnia 28 maja 2018 r. nr [...]. Postanowieniem [...] z dnia 10 lipca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 61a ustawy K.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kwoty przekazanej przez stronę jako dłużnika zajętej wierzytelności. Pismem z dnia 20 lipca 2018 r. T.K. złożyła zażalenie na to postanowienie, w motywach zarzucając naruszenie art. 7, art. 61a w związku z art. 28 K.p.a. oraz naruszenie art. 38 § 1, art. 89 §2 i 3 u.p.e.a.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - postanowieniem nr [...] z dnia 30 sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że z chwilą zajęcia T.K., jako dłużnik zajętej wierzytelności stała się podmiotem biorącym udział w egzekucji należności pieniężnych z wierzytelności. Wykonanie nałożonego obowiązku na dłużnika zajętej wierzytelności nastąpiło w dniu 11 czerwca 2018 r., kiedy to T.K. przelała kwotę 1.599,00 zł, powołując w tytule przelewu nr zawiadomienia [...] oraz nr faktury [...]. Przekazanie przez dłużnika zajętej wierzytelności kwoty pieniężnej, dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym, jednoznacznie potwierdziło uznanie przez dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny. Wskazano, że z art. 1a pkt 3 u.p.e.a. wynika, że pod pojęciem dłużnika zajętej wierzytelności należy rozumieć dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. Zadaniem dłużnika zajętej wierzytelności jako szczególnego podmiotu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tzw. quasi-egzekutora jest realizacja czynności mających na celu zapewnienie wykonania obowiązku. Uznanie na gruncie egzekucji administracyjnej określonej osoby za dłużnika zajętej wierzytelności powoduje możliwość poddania tej osoby wielu rygorom prawnym, poczynając od przeprowadzenia u niej kontroli przez organ egzekucyjny (art. 71a u.p.e.a.), przez możliwość wszczęcia wobec niej postępowania egzekucyjnego (art. 71b u.p.e.a.), a na wymierzeniu kary pieniężnej kończąc (art. 168e u.p.e.a.). Przechodząc do twierdzenia zawartego w zażaleniu w przedmiocie posiadanego statusu osoby trzeciej w analizowanym postępowaniu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie zaaprobował tego stanowiska. Badając umocowanie do złożenia wniosku o zwrot wyegzekwowanej kwoty stwierdzono, że w sprawie strona występuje jako dłużnik zajętej wierzytelności, nie zaś jako osoba trzecia. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem prezentowanym w doktrynie, osoba roszcząca prawa do wierzytelności może dochodzić jedynie od zobowiązanego odszkodowania za wyrządzoną w ten sposób szkodę - na zasadach określnych w kodeksie cywilnym. Stosownie do art. 168a u.p.e.a. osoba, która rości sobie prawo do rzeczy lub prawa majątkowego, z których przeprowadzono egzekucję przez sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego, może dochodzić od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów ustawy - Kodeks cywilny dotyczących odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. T.K., pismem z dnia 27 września 2018 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie organu nr [...] z dnia 30 sierpnia 2018 r.. Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte w zażaleniu, zarzucając błędną ocenę stanu faktycznego sprawy oraz interpretację przepisów prawa, a w konsekwencji brak uwzględnienia przez organy obu instancji przesłanek do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 38 § 1 oraz art. 89 § 2 i 3 u.p.e.a.. W związku z powyższym, T.K. wniosła o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72 - 85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Jak stanowi § 2 ww. artykułu, zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Natomiast na podstawie § 3 pkt 1 lit. a) - c) tego artykułu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. W odpowiedzi na dokonane w dniu 7 czerwca 2018 r. zajęcie wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności - zawiadomieniem nr [...] skarżąca, prowadząca działalność gospodarczą "Usługi w zakresie sprzątania", pismem z dnia 11 czerwca 2018 r. uznała zajęcie. W treści oświadczenia strona wskazała, że z firmą "A" Spółka z o.o. współpracuje poprzez zakup części zamiennych do zamiatarki ulic, w miesiącu maju zakupiono pompę wodną (faktura nr [...]). Z art. 1a pkt 3 u.p.e.a. wynika, że pod pojęciem dłużnika zajętej wierzytelności należy rozumieć dłużnika zobowiązanego, jak również bank, pracodawcę, podmiot prowadzący działalność maklerską, trasata oraz inne podmioty realizujące, na wezwanie organu egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności lub innego prawa majątkowego zobowiązanego. Prawidłowy w ocenie Sądu jest pogląd ,że zadaniem dłużnika zajętej wierzytelności jako szczególnego podmiotu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tzw. quasi-egzekutora jest realizacja czynności mających na celu zapewnienie wykonania obowiązku. Uznanie na gruncie egzekucji administracyjnej określonej osoby za dłużnika zajętej wierzytelności powoduje możliwość poddania tej osoby wielu rygorom prawnym, poczynając od przeprowadzenia u niej kontroli przez organ egzekucyjny (art. 71a u.p.e.a.), przez możliwość wszczęcia wobec niej postępowania egzekucyjnego (art. 71b u.p.e.a.), a na wymierzeniu kary pieniężnej kończąc (art. 168e u.p.e.a.). Tym samym odnosząc się do twierdzenia skarżącej zawartego w skardze, dotyczącego statusu T.K. jako osoby trzeciej w analizowanym postępowaniu, Sąd-podobnie jak organ- nie aprobuje tego stanowiska albowiem przy badaniu umocowania do złożenia wniosku o zwrot wyegzekwowanej kwoty stwierdzić należy, że T.K. w sprawie występuje jako dłużnik zajętej wierzytelności, nie zaś jako osoba trzecia. Zgodnie z art. 38 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: "kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania". Istotą tej regulacji jest ochrona osób trzecich w przypadku pomyłkowego kierowania egzekucji wobec praw majątkowych nienależących do zobowiązanego. Dłużnik zajętej wierzytelności nie ma natomiast uprawnienia do występowania na podstawie art. 38 § 1 u.p.e.a. z żądaniem wyłączenia wierzytelności spod egzekucji, gdyż wierzytelność przysługuje zobowiązanemu, a nie dłużnikowi. Przewidziany w ww. artykule środek prawny służy ochronie interesów osób trzecich. Osobą trzecią w egzekucyjnym postępowaniu administracyjnym jest każdy, kto nie został wskazany w tytule wykonawczym jako zobowiązany i nie jest dłużnikiem zajętej wierzytelności. Zatem dłużnik mimo, że jest stroną postępowania egzekucyjnego, nie ma czynnej legitymacji do występowania z wnioskiem o wyłączenie zajętej rzeczy lub prawa spod egzekucji. Dłużnik zajętej wierzytelności, z której prowadzi się egzekucję administracyjną, nie ma więc uprawnienia do wystąpienia na podstawie art. 38 § 1 ww. ustawy z żądaniem wyłączenia tej wierzytelności spod egzekucji, bowiem wierzytelność przysługuje zobowiązanemu wobec dłużnika, a nie dłużnikowi, nie może zatem dłużnik być osobą, która rości sobie prawo do egzekwowanej wierzytelności. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela tezę wyrażoną w wyroku NSA z 23 stycznia 2018 r. w sprawie II FSK 195/16, z której wynika, że przepisy art. 38 § 1, art. 89 § 3, art. 68a, art. 168b u.p.e.a., nie stanowią podstawy prawnej do dochodzenia przez zobowiązanego lub dłużnika zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, roszczenia w stosunku do organu egzekucyjnego o zwrot kwoty zajętej u dłużnika wierzytelności. Roszczenia te mogą być realizowane tylko w drodze postępowania cywilnego. Powyższe względy spowodowały, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. W związku z tym Sąd skargę - jako niezasadną - oddalił (art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.).