I SA/Gd 991/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 20 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 maja 2016 r., Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania A.K. (dalej: podatnik, skarżący) od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia 9 grudnia 2015r., odmawiającej rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2012 r. w wysokości 13.282 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 2.629 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 9 października 2015 r. podatnik zwrócił się o rozłożenie na raty po 700 zł miesięcznie zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2012 r. w wysokości 13.282 zł wraz z odsetkami za zwłokę. We wniosku o udzielenie ulgi podatnik wskazał, że nie jest w stanie jednorazowo spłacić tej zaległości podatkowej. Oświadczył, że od października 2015r. podjął pracę w [...] oraz załączył oświadczenie o stanie majątkowym, oświadczenie o nieruchomościach i prawach majątkowych oraz kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności małżonki M.K. z dnia 9 października 2013r. Decyzją z dnia 9 grudnia 2015 r. Naczelnik US odmówił podatnikowi rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik zakwestionował stanowisko organu co do niespełnienia przesłanki ważnego interesu podatnika. Wskazał, że stan zdrowia żony jest okolicznością nadzwyczajną, której nie można było przewidzieć i który stanowi o istnieniu ww. przesłanki. Dodatkowo podatnik wyjaśnił, że od 2012 r. Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne, pobierając co miesiąc 30% emerytury podatnika, tj. kwotę 757,18 zł, które to potrącenia są dokonywane za zaległości z 2006 r., czyli przedawnione. Ponadto w 2012 r. podatnik zmuszony był sprzedać swoją część nieruchomości w celu pozyskania środków na leczenie żony, a fakt ten jest okolicznością losową i nieprzewidywalną. Po rozpatrzeniu odwołania podatnika, Dyrektor Izby Skarbowej powołaną na wstępie decyzją z dnia 20 maja 2016r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze. zm.) – dalej: O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może, na wniosek podatnika, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Wskazał, że obligatoryjnym warunkiem do przyznania określonych w tym przepisie ulg jest istnienie w sprawie co najmniej jednej z ww. przesłanek. Podkreślił także, że art. 67a § 1 pkt 2 O.p. jest przepisem opartym na tzw. uznaniu administracyjnym, co oznacza, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, na wniosek podatnika, organ podatkowy może, ale nie musi udzielić ulgi, jeżeli wystąpią pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności, które organ ten uzna jako zasługujące na uwzględnienie. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, w sprawie nie wystąpiła ani przesłanka ważnego interesu strony, ani interesu publicznego, o których mowa w art. 67a § 1 O.p. Organ ustalił, że podatnik prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, zamieszkując w mieszkaniu własnościowym o powierzchni 43,5 mkw. w G. Podatnik otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 3.028,74 zł, z którego potrącana jest na rzecz urzędu skarbowego kwota 757,18 zł. Dochód żony podatnika wynosi 967,36 zł z tytułu emerytury oraz 153 zł z tytułu zasiłku. Organ nie uwzględnił deklarowanego przez podatnika dochodu w kwocie 1500 zł z tytułu pracy w [...] z uwagi na brak dowodów na jego uzyskiwanie. Po stronie wydatków podatnik wskazał opłaty za: czynsz w kwocie 501 zł (brak udokumentowania), energię elektryczną w kwocie 160,22 zł, gaz w kwocie 31 zł, dojazd do miejsca leczenia w kwocie 120 zł (brak udokumentowania), telefon w kwocie 102 zł (brak udokumentowania), leczenie w kwocie 300 zł (brak udokumentowania), wyżywienie w kwocie 1000 zł (brak udokumentowania), utrzymanie środka transportu w kwocie 300 zł (brak udokumentowania) - łącznie 2514,33 zł. Analizując zgromadzony materiał dowodowy Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że podatnik nie udokumentował wszystkich deklarowanych przez siebie przychodów i wydatków, stąd nie można uznać, że wykazał istnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Gdyby jednak nawet zestawić oświadczone przez stronę dochody w kwocie 2702,33 zł z deklarowanymi wydatkami w kwocie 2514,33 zł, to i tak do dyspozycji pozostałaby kwota 188 zł. W tej sytuacji nie można wnioskować, że podatnik posiada środki, z których mógłby uregulować przedmiotową należność w zaproponowanych przez siebie ratach po 700 zł miesięcznie. Podatnik nie przedstawił także żadnych dowodów na powoływane przez siebie okoliczności dotyczące przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży - na spłatę zadłużenia, wydatki na życie, leczenie żony. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że dochód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości jest dochodem jednorazowym i dodatkowym a uiszczenie z tego tytułu podatku nie powoduje zagrożenia egzystencji podatnika. Na decyzję organu odwoławczego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie podkreślił, że choroba żony stanowi zdarzenie losowe, na które nie miał wpływu i które przemawia za zasadnością jego wniosku. Podniósł, że nie przedłożył umowy o pracę, gdyż do dnia dzisiejszego jej nie otrzymał, mimo to wynagrodzenie otrzymywał. Co do zasiłku pielęgnacyjnego, to nadal jeszcze nie zapadła decyzja – sprawa jest w sądzie pracy. Praca w firmie [...]nadal jest zawieszona z uwagi na konieczność wykonania prac społecznie użytecznych na rzecz sądu rejonowego z oskarżenia Izby Skarbowej. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] – powstałą nadwyżkę skarżący przekazał na uregulowanie zaległości podatkowej powstałej w związku ze sprzedażą nieruchomości. Na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, że wartość przedmiotu sporu uległa zmianie po zaliczeniu w dniu 8 września 2016r. nadpłaty w podatku VAT w kwocie 11.286,44 zł na poczet zaległości w podatku dochodowym, której rozłożenia na raty domaga się skarżący. Ponadto podkreślił, że skarżący został niewłaściwie poinformowany o treści przepisów dotyczących rozłożenia na raty w piśmie z dna 8 maja 2015 r. wzywającym do wskazania okoliczności uzasadniających wniosek. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja odmawiająca rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Stosownie do tego przepisu, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy może, na wniosek podatnika, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Ocena, czy w danym przypadku ważny interes podatnika mógłby uzasadniać zastosowanie ulgi wymaga ustalenia faktycznej sytuacji wnioskodawcy i zbadania, czy ma on realne możliwości uregulowania zaległości i pokonania trudnej sytuacji w której się znalazł. Przy wykładni pojęcia "interesu publicznego" należy uwzględnić respektowanie wartości służących ogółowi, wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej (patrz: Bogusław Dauter, Komentarz Lex do art. 67a op; wyrok NSA z 1 września 2015 r., sygn. akt I FSK 43/14). W przypadku obu tych przesłanek ciężar wykazania okoliczności mających stanowić o ich wystąpieniu spoczywa przede wszystkim na wnioskodawcy, albowiem postępowanie o zastosowanie ulg określonych w art. 67a § 1 O.p. wszczynane jest na wniosek. Ciężar dowodu spoczywa generalnie na podmiocie, który wywodzi z tego skutki prawne. Tak jest w szczególności w sytuacji gdy podatnik ubiega się o ulgę podatkową (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Ka 2730/95, CBOSA). To wnioskodawca zatem winien wykazać okoliczności uzasadniające wniosek, a organ powinien te okoliczności ocenić. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się ponadto, że zastosowanie ulgi polegającej na odroczeniu lub rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. Efektywna możliwość realizacji zobowiązań to możliwość istniejąca w dacie orzekania o uldze. Poza tym, nie można mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, np. jeżeli miesięczne przychody równoważą ponoszone miesięcznie wydatki i brak jest środków na spłatę zaległości podatkowych w ewentualnym odroczonym terminie lub w ewentualnych ratach (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011r., II FSK 1873/10, CBOSA). Nie można też mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli ich realizacja uzależniona jest od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Zasadna jest więc odmowa odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej, jeżeli osiągane przez stronę dochody nie gwarantują, że ewentualnie udzielona ulga byłaby możliwa do wykonania (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2008r., I FSK 263/07). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z poczynionych ustaleń wynikało, że dochody skarżącego i jego małżonki wynoszą 2702,33 zł, a deklarowane przez skarżącego wydatki wynoszą 2514,33 zł. Słusznie przy tym organ nie uwzględnił po stronie dochodów skarżącego deklarowanego przez niego wynagrodzenia w kwocie 1500 zł ze stosunku pracy w [...], z uwagi na brak jakichkolwiek dowodów na zatrudnienie w tej firmie i osiąganie z tego tytułu dochodów. Skarżący nie przedłożył ani umowy o pracę, ani dowodów otrzymania wynagrodzenia za pracę "na czarno". Samo zaś oświadczenie skarżącego nie jest wystarczające, aby uznać powyższą okoliczność za choćby uprawdopodobnioną, nie wspominając już o jej udowodnieniu. Skoro w przypadku wniosku o rozłożenie na raty spłaty zobowiązań podatkowych, należy uwzględnić możliwości płatnicze podatnika oraz zdolność do wykonania wnioskowanej ulgi z uwzględnieniem innych koniecznych bieżących ciężarów, to zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że wielkość raty jaką zadeklarowano we wniosku (700 zł), jest nierealna do wykonania w świetle dochodów skarżącego. Udzielenie ulgi w postaci rozłożenia zapłaty zaległości podatkowej na raty byłoby w tej sytuacji ulgą pozorną. Tymczasem, jak wskazano wyżej, zastosowanie postulowanej ulgi powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań podatkowych. Organy prawidłowo też uznały, że skarżący nie wykazał, aby zaległość podatkowa, której rozłożenia na raty się domaga, wynikała z nagłych, losowych okoliczności, na które nie miał wpływu. W tym zakresie skarżący powołał się na chorobę żony, jednak okoliczności tej nie udokumentował, co czyni jego twierdzenia gołosłownymi. Ponadto, co też nie bez znaczenia, stanowisko skarżącego co do przeznaczenia uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości środków nie było konsekwentne, bowiem w piśmie z dnia 16 lipca 2015r., którego kserokopię załączył do wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty, wyjaśniał, że środki te zostały wydatkowane na spłatę zadłużenia i dokładanie do wydatków na życie. Dopiero w odwołaniu z dnia 12 stycznia 2016 r. stwierdził, że nieruchomość została sprzedana w celu pozyskania środków na leczenie żony. Sprzeczności tej skarżący, mimo wezwania z dnia 4 marca 2016 r. (k. 43), nie wyjaśnił. W tej sytuacji słusznie organ uznał, że skarżący nie wykazał, aby powstanie zaległości podatkowej związane było z nadzwyczajnymi okolicznościami, na które nie miał on wpływu. Ponieważ Sąd kontroluje legalność decyzji wg stanu faktycznego i prawnego z dnia jej wydania i orzeka na podstawie akt sprawy, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje podniesiona na rozprawie okoliczność dotycząca zaliczenia w dniu 8 września 2016 r. na poczet przedmiotowej zaległości podatkowej, której rozłożenia na raty domaga się strona, nadpłaty w podatku VAT w kwocie 11.286,44 zł. Abstrahując od faktu, że owo zaliczenie nie zostało w żaden sposób udokumentowane, istotne jest, że miało mieć ono miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji, nie może zatem wpływać na ocenę jej legalności. W odniesieniu do podniesionego na rozprawie zarzutu dotyczącego nieprawidłowego poinformowania skarżącego o treści przepisów dotyczących wnioskowanej ulgi w piśmie z dnia 8 maja 2015r. wzywającym do wskazania okoliczności uzasadniających wniosek, wskazać trzeba, że w aktach sprawy brak jest takiego pisma. Postępowanie niniejsze wszczęte zostało wnioskiem strony z dnia 9 października 2015r., w sformułowaniu zarzutu musi zatem znajdować się błąd. W aktach sprawy znajduje się natomiast wezwanie z dnia 4 marca 2016 r. (k. 43) wystosowane na podstawie art. 155 O.p., którego treść nie wzbudza żadnych zastrzeżeń i nie potwierdza zarzutu wprowadzenia strony w błąd. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.