I SAB/Gd 6/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R.K. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. Decyzją z dnia 12 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 30 sierpnia 2021 r. sygn. akt SKO Gd/3159/21 utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 5 maja 2021 r. o ustaleniu panu R. K. wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 91,39 zł miesięcznie począwszy od 1 marca 2020 r. W piśmie złożonym w urzędzie pocztowym w dniu 21 lutego 2024 r. pan R. K. wniósł odwołanie od decyzji. Skarżący w dniu 13 marca 2024r. skierował do organu ponaglenie, jednak w sprawie nie zostały podjęte przez organ żadne czynności. W dniu 7 maja 2024 r. pan R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w rozpoznaniu odwołania wniesionego w dniu 8 lutego 2024 r. na decyzję z 12 stycznia 2024 r. sygn. akt SKO Gd/3774/23. Pan R. K. wniósł o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu w sprawie rozpoznania wniesionego w dniu 8 lutego 2024 r. odwołania, stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania i że miało to charakter rażący oraz wymierzenie organowi grzywny lub zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 50% dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2023 roku ogłoszonego przez Prezesa GUS. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie. Odwołanie zostało rozpatrzone, w dniu 24 maja 2024 r. wydana została decyzję o utrzymaniu w mocy decyzja z dnia 12 stycznia 2024 r. W piśmie z dnia 31 lipca 2024r. organ uzupełnił odpowiedź na skargę, przedstawiając stanowisko odnoszące się do zarzutu przewlekłości postępowania. Wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy został rozpatrzony według kolejności wpływu spraw do organu, a z uwagi na liczne środki zaskarżenia składanie przez pana R. K. sprawa wymagała dogłębnej analizy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności (zgodności z prawem). Stosownie natomiast do treści art. 3 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Skarżący zarzucił przewlekłość w rozpatrzeniu przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odmowy stwierdzenia nieważności decyzji SKO w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2021 r. sygn. akt SKO Gd/3159/21 utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wejherowa z dnia 5 maja 2021 r. o ustaleniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 91,39 zł miesięcznie począwszy od 1 marca 2020 r.. Warunkiem skuteczności wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). W sprawie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania środkiem takim jest ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.). Jak wynika z akt sprawy skarżący dopełnił powyższego wymogu, kierując w piśmie z dnia 13 marca 2024 r. ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Bezczynność organu i przewlekłe prowadzenia postępowania są to dwa stany zaniechania odrębnie typizowane. Wobec sygnalizowanego przez praktykę i doktrynę problemu rozgraniczenia znaczenia obu pojęć ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) znowelizowano od 1 czerwca 2017 r. art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego aktualnym brzmieniem bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Przewlekłość postępowania zaś to stan, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Bezczynność zachodzi zatem wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przewlekłość to prowadzenie postępowania, bez uzasadnionej i ważnej przyczyny, przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia, z naruszeniem zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 k.p.a. Odwołanie zostało rozpoznane po dacie wniesienia skargi przez pana R. K.. Organ wydał decyzję w dniu 24 maja 2024r. Konsekwencją wydania decyzji jest ustanie stanu bezczynności organu. Przepis art. 161 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. 2023, 1634 ze zm. – dalej p.p.s.a.) ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi wydany zostanie akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności ( por. uchwała NSA z 26 listopada 2008r., sygn.. akt I OPS 6/08, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pan R. K. w skardze wniesionej przed wydaniem decyzji w dniu 24 maja 2024r. zarzucił przewlekłe prowadzenie postępowania. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania " należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, w sposób uzasadniający stwierdzenie braku należytej staranności ( por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024r., sygn.. akt IV SAB/Po 73/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ ustawowego terminu załatw3ienia sprawy oznacza prowadzenie postępowania w sposób przewlekły ( por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 kwietnia 2024r., sygn.. akt III SAB/Gl 150/24, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podstawowym terminem załatwienia sprawy jest uczynienie tego "niezwłocznie", a w przypadku gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego – zasadniczo w terminie jednego miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Odwołanie od decyzji organu I instancji wpłynęło do organu w dniu 23 lutego 2024 r. Z akt sprawy wynika, że w sprawie nie podjęto żadnych czynności procesowych. Decyzja organu odwoławczego została wydana po wniesieniu skargi, po trzech miesiącach od otrzymania odwołania, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Organ nie zawiadomił strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. załatwieniu sprawy w terminie ( art. 36 k.p.a.) Po wezwaniu Sądu organ złożył pismo z dnia 31lipca 2024r. stanowiące uzupełnienie odpowiedzi na skargę. Wskazano, że odwołanie zostało rozpatrzone według kolejności wpływu oraz że z uwagi na liczne środki zaskarżenia składane przez pana R. K. sprawa wymagała dogłębnej analizy. W ocenie Sądu ogólne twierdzenie dotyczące pism składanych przez skarżącego nie znajduje potwierdzenia w aktach administracyjnych. Sytuacja organizacyjna organu nie stanowi usprawiedliwienia zwłoki w rozpoznaniu odwołania ( por. wyrok WSA we Wrocławi7u, sygn. akt II SAB/Wr 2/24, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych przyczyn, wobec stwierdzenia prowadzenia przez organ postępowania w sposób przewlekły, Sąd na podstawie art. 149 par. 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1. wyroku. Skarżący wniósł o stwierdzenie, ze przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest taka wadliwość, którą cechuje szczególnie duży ciężar gatunkowy ( por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r. w sprawie II OSK 381/18, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie opóźnienie rozpoznania przez organ odwołania nie było długotrwałe, zatem Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2. wyroku, stwierdzając, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Złożony przez skarżącego wniosek o wymierzenie grzywny lub zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej podlegał ocenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Suma pieniężna i grzywna są środkami dyscyplinująco – represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane w szczególnie rażących przypadkach zwłoki organu w rozpoznaniu sprawy. W rozpoznawanej sprawie brak podstaw do przypisania działaniom organu znamion celowego unikania podjęcia czynności w sprawie, zatem Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanki nałożenia na organ grzywny. Przyznania sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej jest możliw4e po wykazaniu zakresu uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej przewlekłością. ( por. wyrok WSA we Wrocławiu z 25 czerwca 2024r., sygn.. akt II SAB/Wr 225/24, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pan R. K. w złożonym przez siebie wniosku nie uzasadnił zaistnienia podstaw do przyznania kwoty pieniężnej. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 3. wyroku, oddalając skargę w zakresie wniosku o wymierzenie grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej.