I SAB/Gd 7/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S. i G.S. na przewlekłe postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego za 2011 r. postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. ustalającą J. i G.S. łączne zobowiązanie podatkowe za 2011 r. Podatnicy pismem z dnia 23 lutego 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. decyzję oraz skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zarządzeniem z dnia 13 maja 2016 r. Sąd wezwał skarżących do nadesłania dowodu potwierdzającego wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, bądź dowodu wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie pouczając stronę, że niewykonanie ww. zarządzenia w terminie 7 dni spowoduje odrzucenie skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 3 czerwca 2016 r., skarżący wyjaśnili, że zgodnie z wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II FSK 1262/11) skarżący w niniejszej sprawie nie mieli obowiązku wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Dodatkowo wskazali, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie posiada organu wyższego stopnia, dlatego też wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie było niemożliwe. Zdaniem skarżących, z uwagi na powyższe skarga dotycząca przewlekłości postępowania nie zawiera jakichkolwiek braków formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Na wstępie wskazać należy, że w przypadku wnoszonej do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu czy przewlekle prowadzenie postępowania strona nie jest związana żadnymi terminami do jej wniesienia. W opisanej sytuacji Sąd rozpatruje skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga tego rodzaju ma służyć ochronie obywatela przed opieszałością władzy i kierując się tym poglądem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 (LEX nr 1219576) wskazał, że nie można podzielić stanowiska, według którego w przypadku, gdy akt został wydany przez organ przed dniem orzekania przez sąd w kwestii przewlekłości, nie jest możliwe uwzględnienie skargi na przewlekłość, ponieważ postępowanie stało się bezprzedmiotowe (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Gd 12/15, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe kryterium (wydanie decyzji przez organ) skarga dotycząca przewlekłości postępowania wbrew twierdzeniu skarżących jest zatem dopuszczalna. Niemniej jednak należy pamiętać, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera formalnoprawne przesłanki dopuszczalności skargi, między innymi zawarte w art. 52 § 1 ww. ustawy, których niniejsza skarga nie spełnia. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, w myśl art. 52 § 2 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Jak już wyżej wskazywano przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest przewlekłe postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie niewydania w ustawowym terminie decyzji, ustalającej łączne zobowiązanie podatkowe za 2011 r. W przypadku skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania organu, środkami zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. są: zażalenie lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, przewidziane w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "k.p.a.") oraz ponaglenie, o którym mowa w art. 141 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613, dalej "O.p."). Nie ulega wątpliwości, że przez "wyczerpanie środków zaskarżenia" należy również rozumieć wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 141 O.p. Przepis ten stanowi, że na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub bezczynność organu konieczne jest więc - w świetle art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. - uprzednie złożenie ponaglenia, o którym mowa w art. 141 O.p. Przy tym należy zaznaczyć, że do wyczerpania środków zaskarżenia konieczne jest zajęcie przez organ wyższej instancji stanowiska w tej kwestii. Dopóki bowiem organ nie wypowie się w tym przedmiocie, postępowanie zainicjowane ponagleniem zakończone nie jest, a to sprawia, że nie można zasadnie twierdzić, że wyczerpane zostały przysługujące stronie prawem przewidziane środki zaskarżenia. Przepis art. 141 O.p. nie określa, w jakiej formie winien działać organ podatkowy rozpatrujący ponaglenie. Niezależnie jednak od tego, czy organ ten podzieli stanowisko ponaglającego, czy też nie zgodzi się z nim, właściwą formą jest postanowienie, na które nie służy zażalenie (vide Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2011, komentarz do art. 141; podobnie w wyroku NSA z 1 marca 1996r., sygn. akt: III SAB 24/95, Mon. Pod. 1997, nr 7, s. 210). Kolejno wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 13 § 1 pkt 3 O.p. organem podatkowym, stosownie do swojej właściwości, jest samorządowe kolegium odwoławcze - jako organ odwoławczy od decyzji wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty, albo marszałka województwa. Zgodnie z art. 13 § 3 O.p. organami podatkowymi wyższego stopnia są organy odwoławcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w hierarchii organów podatkowych nie ma nad sobą organu wyższego stopnia, dlatego zgodnie z art. 221 O.p., w przypadku wydania decyzji I instancji przez (...) samorządowe kolegium odwoławcze, odwołanie od decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie zauważyć należy, że stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania ( art. 52 § 4 p.p.s.a). Porównanie treści art. 141 § 1 O.p. w związku z art. 13 § 1 pkt 3 i § 3 O.p. oraz art. 221 O.p. z art. 52 § 1, § 3 i § 4 p.p.s.a. nakazuje przyjąć, że zapisy Ordynacji podatkowej nie wyłączają obowiązku poprzedzenia skargi przedsądowym wezwaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, traktowanego jako organ odwoławczy, a jednocześnie organ wyższego stopnia, do usunięcia naruszenia prawa. W rozpatrywanej sprawie takiego przedsądowego trybu wezwana strona nie zachowała, co stanowi podstawę do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, z uwagi na brak uprzedniego ponaglenia właściwego organu tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skargę należało odrzucić. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 ww. ustawy.