I SO/Gd 1/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2007 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 28 czerwca 2011 r. (data stempla pocztowego), J. M. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 26 czerwca 2011 r. oraz dołączonych do niego dokumentów źródłowych (odpisów przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego za maj br. matki wnioskodawcy, wezwania wnioskodawcy do zapłaty z dnia 22 października 2010 r. i wyroku orzekającego separację, dowodów zapłaty za usługi telekomunikacyjne i prąd) oraz dodatkowych oświadczeń wnioskodawcy i jego matki z dnia 25 lipca 2011 r. i dowodów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego (odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy i jego matki za 2010 r., zaświadczenia z urzędu pracy z dnia 25 lipca 2011 r., zaświadczenia z banku z dnia 26 lipca 2011 r., wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy za okres od 1 maja 2011 r. do 27 lipca 2011 r.) ustalono, że wnioskodawca od maja 2009 r. jest bez pracy, od dnia 30 czerwca 2009 r. jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a od 8 lipca 2010 r. nie posiada z tego tytułu zasiłku, jego łączny dochód wykazany w zeznaniu podatkowym za ubiegły rok wyniósł 5.021 zł. Wnioskodawca jest w separacji ze swoją małżonką (orzeczonej wyrokiem z dnia 23 września 2004 r.) i zobowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania syna w kwocie 400 zł miesięcznie, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką otrzymującą emeryturę w wysokości 1.426,23 zł netto, która jest jej jedynym źródłem dochodu. Ubiegłoroczny łączny dochód matki wnioskodawcy z ww. źródła przychodów wyniósł 14.800,86 zł. Wnioskodawca ani jego matka nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość (o przeznaczeniu innym niż rolna czy mieszkalna), której charakteru ani wielkości nie wskazał. Nieruchomości tej, jak podał wnioskodawca, nie może sprzedać ze względu na zaległości podatkowe i niespłacone kredyty. Zadłużenie wnioskodawcy z tytułu posiadanych zaległości podatkowych wraz z odsetkami na dzień 22 października 2010 r. wynosiło 111.014,30 zł. Historia operacji na rachunku bankowym prowadzonym dla wnioskodawcy świadczy, że saldo tego rachunku na dzień 15 lipca 2011 r. było ujemne i wynosiło 103.834,89 zł. W dniu 18 lipca 2011 r. zaksięgowano na nim kwotę 104.756,45 zł, z której 103.834,89 zł przeksięgowano do windykacji, a kwotę 921,56 zł zaliczono na odsetki od salda ujemnego. W wyniku tych operacji saldo rachunku wnioskodawcy wyniosło 0 zł. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że przedłożony materiał źródłowy nie usunął wszelkich wątpliwości dotyczących rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Nie wyjaśnił on bowiem w żaden sposób (odpowiadając w dniu 27 lipca 2011 r. na wezwanie referendarza sądowego), skąd – skoro, jak podaje, od maja 2009 r. jest bez pracy i nie posiadał na dzień złożenia wniosku żadnych oszczędności – pochodziły środki w wysokości 104.756,45 zł zaksięgowane na jego rachunku bankowym w dniu 18 lipca 2011 r. Nie jest również jasne, na pokrycie jakich należności zostały one przeksięgowane do windykacji – podatkowych czy cywilnoprawnych. Tym samym nie jest jasne, czy wnioskodawca posiada obecnie zaległości podatkowe w kwocie 111.014,30 zł, których dotyczy przedłożone przez niego wezwanie z dnia 22 października 2010 r. Warto w tym miejscu wskazać, że wnioskodawca został wezwany również do przedłożenia zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez niego lub jego matkę miesięcznych rat kredytowych oraz dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, czego nie uczynił. Tym samym nie zobrazował wysokości posiadanego zadłużenia z tytułu zaciągniętych kredytów, o których wspinał w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, oraz aktualnej wysokości należności dochodzonych w ramach egzekucji – jeżeli jest ona nadal prowadzona z jego majątku. Z uwagi na powyższe niejasności dokonanie pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy jest niemożliwe. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 200 zł. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.