I SO/Gd 11/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 23 grudnia 2010 r., M. S. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię uzyskuje ona dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.574,26 zł netto, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ponosząc samodzielnie stałe koszty utrzymania w średniej miesięcznej wysokości 805 zł, do których zaliczyła czynsz w wysokości 315 zł, opłaty z tytułu usług telekomunikacyjnych w wysokości 225 zł, opłatę za energię elektryczną w wysokości 35 zł, składkę na ubezpieczenie na życie w wysokości 40 zł, bilet ZKM w wysokości 60 zł oraz wpłatę z tytułu oszczędzania w SKOK wysokości 130 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi mieszkanie o powierzchni 34,6 m2 oraz oszczędności zgromadzone na lokatach, których wysokości nie podała. W uzasadnieniu wniosku wskazała tylko, że założona lokata z funduszem stabilnego wzrostu czy polisa oszczędnościowa może być jej zabezpieczeniem na przyszłość. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z uwagi na to, że złożone przez wnioskodawczynię oświadczenie było niepełne, w szczególności nie zawierało informacji o wysokości posiadanych przez nią oszczędności, działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 27 grudnia 2010 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów z tytułu emerytury, dokumentów z okresu ostatnich trzech miesięcy obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania (opłat związanych z eksploatacją mieszkania, za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, innych). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni nadesłała dodatkowe oświadczenie z dnia 5 stycznia 2011 r., w którym wskazała, że nie posiada konta dewizowego ani lokaty dewizowej, a środki pieniężne gromadzi na rachunku bankowym o wskazanym numerze, z którego dołączyła kopie wyciągów za okres od 29 września 2010 r. do 28 grudnia 2010 r. Oświadczyła ponadto, że wystąpiła o zachowek po swojej zmarłej matce i otrzymała z tego tytułu w roku 2009 kwotę 68.786,75 zł wraz z odsetkami w wysokości 15.913 zł, od których to sum zapłaciła podatki w wysokości 3.524 zł oraz 2.684 zł. Podała też, że z uwagi na stan zdrowia posiada orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 1 kwietnia 2009 r. ważne do 31 marca 2013 r. Nadto wnioskodawczyni przedłożyła odpis decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 15 marca 2010 r. odpisy dokumentów obrazujących wysokość wydatków za energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, eksploatację mieszkania oraz leki. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że nie pozwala on na ustalenie aktualnej wysokości posiadanych przez wnioskodawczynię zasobów finansowych. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy (kopii wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawczyni, k. 14 i 15 i oświadczenia wnioskodawczyni z dnia 4 czerwca 2010 r., k. 19) wynika, że w dniach 23 marca 2009 r. oraz 3 sierpnia 2009 r. wnioskodawczyni otrzymała przelewy na łączną kwotę 89.200 zł z tytułu zachowku, odsetek oraz zwrotu kosztów procesu. Na okoliczność tę wskazała też wnioskodawczyni w toku ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Czy powyższa kwota nadal znajduje się w dyspozycji wnioskodawczyni, czy też została przez nią wydatkowana w części lub w całości nie wiadomo, gdyż w złożonym na formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach przyznała jedynie, że posiada zasoby pieniężne (zgromadzone na lokatach, w tym z funduszem stabilnego wzrostu, i polisach oszczędnościowych), jednakże ich wysokości nie podała. Pomimo wyraźnego wezwania nie przedłożyła także wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych (w tym rachunku prowadzonego dla niej przez SKOK), które mogłyby zobrazować aktualny stan posiadanych przez nią oszczędności, ograniczając się do przedłożenia wyciągów z konta rozliczeniowego. Z historii operacji wykonanych na tym rachunku w okresie od 29 września 2010 r. do 28 grudnia 2010 r. wynika zaś, że w dniu 19 października 2010 r. zaksięgowano na nim przelew w wysokości 20.950 zł, który przyszedł z innego rachunku wnioskodawczyni. Środki te przeznaczyła ona na założenie lokaty bankowej w wysokości 10.000 zł oraz zasilenie subfunduszu stabilnego wzrostu kwotą 10.000 zł. Z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika ponadto, że wnioskodawczyni gromadzi oszczędności w SKOK, przeznaczając na to kwotę 130 zł miesięcznie. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż to sama wnioskodawczyni uniemożliwiła – poprzez selektywne podawanie informacji i przedkładanie dokumentów źródłowych – pełne zobrazowanie swojej sytuacji finansowej, zaś przedłożony przez nią materiał źródłowy nie daje podstaw do uznania, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni uzyskuje stały i regularny dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.574,26 zł netto i posiada oszczędności w kwocie co najmniej 20.000 zł (przy czym opisane powyżej okoliczności faktyczne dają podstawę, by przypuszczać, że wysokość tych zasobów może tę kwotę znacznie przekraczać), nie wskazała też żadnych racjonalnych powodów, dla których nie może przeznaczyć posiadanych oszczędności na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Nie uzasadnia tego również wysokość ponoszonych przez wnioskodawczynię stałych i koniecznych obciążeń, w tym z tytułu eksploatacji mieszkania i opłat za media (średnio 575 zł) oraz wysokość ponoszonych przez nią wydatków na leki (średnio 290,80 zł miesięcznie). Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zważyć należy, że to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.