I SO/Gd 12/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 28 lipca 2017 r., skarżący J. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) oraz przedłożonych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych (dodatkowych informacji oraz oświadczeń z dnia 29 sierpnia 2017 r., odpisów: PIT-37 i PIT-38 za 2016 r., wyciągów z 3 rachunków bankowych za okres od 1 maja 2017 r. do 19 sierpnia 2017 r., od 1 maja 2017 r. do 22 sierpnia 2017 r. oraz od 22 kwietnia 2017 r. do 21 sierpnia 2017 r., decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. przyznającej stypendium doktoranckie, umowy najmu lokalu z dnia [...] czerwca 2016 r., umowy o pracę z dnia [...] grudnia 2015 r., informacji dotyczących zadłużenia z tytułu kredytu konsolidacyjnego, pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r. dotyczącego programu i kosztów podyplomowych studiów zagranicznych, informacji z dnia 29 sierpnia 2017 r. zawierającej dane z decyzji kredytowej, zestawienia przychodów i wydatków za 2016 r.) wynika, iż wnioskodawca na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie nie był właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiadał oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, prowadził sam gospodarstwo domowe, uzyskiwał dochody w średniej miesięcznej wysokości netto (za okres od 1 maja br. do 31 lipca br.) z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 5.550,72 zł oraz z tytułu zawieranych umów zleceń lub o dzieło w kwocie 927,33 zł, a ponadto z tytułu stypendium doktoranckiego w wysokości 1.470 zł oraz świadczenia alimentacyjnego w kwocie około 1.200 zł, które sumują się na kwotę 9.148,05 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca zamieszkiwał w wynajętym mieszkaniu, za które płacił wynajmującemu 1.660 zł miesięcznie (czynsz plus opłata za internet) oraz uiszczał opłaty eksploatacyjne, których wysokość oszacował we wniosku na kwotę 340 zł miesięcznie. Aktualnie sytuacja wnioskodawcy zmieniła się, gdyż we wrześniu br. otrzymał on ostatnie świadczenie tytułem przyznanego mu na okres od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. stypendium doktoranckiego, a nadto rozwiązał za porozumieniem stron stosunek pracy z uwagi na wyjazd za granicę na dwuletnie podyplomowe studia [...]. Jak wskazał wnioskodawca, aktualnie jedynym jego dochodem jest otrzymywane świadczenie alimentacyjne w wysokości około 1.200 zł, które skierował bezpośrednio na rachunek techniczny celem spłaty bieżących rat kredytu w wysokości 1.234,58 zł (zadłużenie wnioskodawcy względem banku z tego tytułu na dzień 30 sierpnia 2017 r. wynosiło 75.222,27 zł). Na opłacenie studiów, których łączny koszt stanowi kwotę 81.600 euro (płatną w 4 ratach), oraz kosztów utrzymania za granicą w wysokości 2.100 euro miesięcznie (m.in. obejmujących zakwaterowanie, media, wyżywienie, środki transportu, sport i rozrywkę) wnioskodawca otrzymał kredyt w wysokości 110.000 euro, płatny w 3 transzach. Dwie z nich przekazane zostaną bezpośrednio na opłacenie czesnego, zaś trzecia dodatkowa transza w kwocie 38.400 euro przyznana na sfinansowanie kosztów utrzymania ma zostać przekazana – zgodnie z przedłożonym harmonogramem wypłaty transz – w dniu 28 września 2017 r. na rachunek kredytobiorcy w [...], z którego to rachunku wnioskodawca – pomimo wezwania – wyciągu nie przedłożył. W konsekwencji nie można ustalić aktualnego salda tego rachunku. Powyższy kredyt został przyznany wnioskodawcy z 2-letnim okresem karencji w spłacie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż prawo pomocy może być przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owo wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek. Zgonie z ustalonymi okolicznościami faktycznymi wnioskodawca zdecydował się w ramach rozwoju własnej kariery podjąć studia podyplomowe za granicą, których koszt stanowi kwotę 81.600 euro. Z tego powodu dobrowolnie rozwiązał umowę o pracę na czas nieokreślony, na mocy której w okresie od maja br. do lipca br. wypłacono mu wynagrodzenie w średniej miesięcznej wysokości 5.550,72 zł netto. Na opłacenie kosztów nauki i utrzymanie za granicą wnioskodawca zaciągnął kredyt, z którego na prowadzony dla niego rachunek bankowy we wrześniu br. powinna zostać przekazana – zgodnie z zawartą umową – kwota 38.400 euro. Podkreślenia wymaga, iż z wymienionej kwoty wnioskodawca nie musi opłacać czesnego za studia – na ten cel zostały bowiem przyznane odrębne transze (I i II). Transza dodatkowa została zaś przyznana na sfinansowanie kosztów utrzymania wnioskodawcy za granicą i postawiona do jego dyspozycji. Wnioskodawca nie podał żadnych powodów, dla których nie może uiścić kosztów sądowych, w szczególności należnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w wysokości 1.520 zł, z powyższych środków, których wysokość w przeliczeniu po średnim kursie NBP (z dnia wydania postanowienia) stanowi kwotę około 165.757 zł. Zdaniem orzekającego wnioskodawca, dysponując tak znaczną kwotą, nie może skutecznie wykazać, iż nie ma dostatecznych środków finansowych na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Bez wpływu na powyższe pozostaje fakt, iż środki te pochodzą z kredytu, skoro jego spłata została odroczona na okres dwóch lat. Należy w tym miejscu zauważyć, iż sam wnioskodawca, szacując ryzyko podjęcia tak kosztownych studiów na kredyt, uznał, iż po ich zakończeniu, będzie miał możliwości finansowe spłaty zaciągniętego zobowiązania, skoro się na nie zdecydował. Nie zasługuje na aprobatę argumentacja wnioskodawcy, zgodnie z którą okoliczność, iż aktualnie nie ma innych dochodów poza świadczeniem alimentacyjnym, z którego spłaca kredyt, przesądza o zasadności jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy mieć bowiem na uwadze, iż po pierwsze wnioskodawca dobrowolnie zrezygnował z uzyskiwania dochodów, rozwiązując stosunek pracy, po drugie zrobił to już po zainicjowaniu przez siebie postępowania sądowego w niniejszej sprawie, a zatem w czasie, w którym wiedział już o konieczności uiszczenia kosztów sądowych. Winien zatem zabezpieczyć na ten cel odpowiednie środki finansowe z bieżących dochodów w wysokości 9.148,05 zł netto, zwłaszcza w kontekście wysokości ponoszonych przez niego w tamtym okresie koniecznych kosztów utrzymania (zadeklarowanych w rubryce nr 11 formularza PPF) w kwocie 4.320 zł (opłat za mieszkanie, raty kredytu, kosztów komunikacji miejskiej, zakupu żywności i pomocy naukowych). Zestawienie kwot uzyskiwanych przez wnioskodawcę – w okresie poprzedzającym wyjazd na studia – dochodów i ponoszonych wydatków wskazuje, iż był on w stanie zaoszczędzić kwotę 4.828 zł miesięcznie, a zatem trzykrotnie przewyższającą należny wpis od skargi. W opisanych okolicznościach byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty sądowe w niniejszej sprawie musieli ponieść za wnioskodawcę inni podatnicy, których wpłaty podatkowe współtworzą budżet Państwa (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1040/13 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.