I SO/Gd 4/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 18 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku "A" S.A. z siedzibą w P. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu z tytułu nieterminowego wykonania obowiązku przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku skargi (wraz z aktami sprawy) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia: oddalić wniosek. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] odmawiającą "A" S.A. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. Na powyższą decyzję spółka, działając przez pełnomocnika, złożyła za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Skarga ta wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 29 lutego 2008 r. (dowód: prezentata na skardze). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] Nr [...] (doręczoną pełnomocnikowi spółki w dniu 12 maja 2008 r., dowód: potwierdzenie odbioru), działając w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględniło w całości zarzuty skargi i uchyliło zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, stwierdzając po stronie spółki nadpłatę w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 6.918,70 zł. W dniu 19 czerwca 2008 r. spółka zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o umorzenie postępowania i zasądzenie na jej rzecz od organu podatkowego kosztów postępowania. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia z dnia 24 czerwca 2008 r. Przewodniczącego Wydziału I zobowiązano Samorządowe Kolegium Odwoławcze do nadesłania skargi wraz z aktami podatkowymi sprawy, a pełnomocnika spółki poinformowano, że jej skarga nie została przekazana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do tut. Sądu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykonało nałożony na nie obowiązek w dniu 15 lipca 2008 r., przedkładając akta administracyjne sprawy wraz ze skargą, natomiast pełnomocnik spółki w dniu 14 lipca 2008 r. (data stempla pocztowego) wniósł o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., jak również podtrzymał wniosek o umorzenie postępowania i zasądzenie od organu podatkowego na rzecz spółki kosztów postępowania (wniosek ten został już rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 522/08, umorzył postępowanie oraz zasądził od organu na rzecz spółki kwotę 1.477 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania). W uzasadnieniu wniosku o wymierzenie grzywny organowi pełnomocnik wskazał, iż nie ma wątpliwości, iż obowiązek, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia, ciąży na organie zarówno w sytuacji, w której organ skargę uwzględnił, jak i w sytuacji, w której organ skargi nie uwzględnił. W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie, wskazując, iż skarga na decyzję z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w obowiązującym trzydziestodniowym terminie wyłącznie z tego względu, że kolegium skargę uznało za zasadną i w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. wydało w dniu [...] nową decyzję, mocą której uchyliło swą wcześniejszą decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i stwierdziło istnienie po stronie spółki nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 6.918,70 zł. Organ wskazał też, że w orzecznictwie sądowym i literaturze przedmiotu funkcjonują dwa przeciwstawne poglądy dotyczące obowiązku przekazywania do sądu administracyjnego skargi w razie jej uwzględnienia w trybie przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Kolegium ratio legis tego przepisu i zasady ekonomii procesowej zdają się wskazywać na brak obowiązku przekazywania sprawy rozstrzygniętej po myśli skarżącej strony do sądu, tym bardziej, że od decyzji wydanej w trybie tego przepisu także przysługuje skarga. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek jako niezasadny należało oddalić. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. W ocenie Sądu obowiązku, o którym mowa w przytoczonym przepisie, nie znosi skorzystanie przez organ z instrumentu przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a. (weryfikacji zaskarżonej decyzji w trybie autokontroli). Podkreślić należy, iż moment wniesienia skargi oznacza automatyczne wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, którego "gospodarzem" jest sąd administracyjny, a organ administracji publicznej staje się stroną sporu o legalność podjętego przez siebie aktu. Nie zmienia tego fakt, że skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który może uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy, gdyż w każdym przypadku organ ten jest zobowiązany przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Zaprezentowany pogląd znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie. I tak w postanowieniu NSA z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II OZ 1197/05 (LEX nr 163919), stwierdzono, że organ, który skargę otrzymał, może jeszcze ją uwzględnić w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy przed sądem administracyjnym, to uprawnienie organu administracji publicznej nie zwalnia go jednak z obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a., to jest przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Podobnie orzekł WSA w Lublinie w wyroku z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 327/07 (LEX nr 340481). O tym, że organ administracji publicznej w razie uwzględnienia skargi w trybie autokontroli obowiązany jest wykonać czynności przewidziane w art. 54 § 2 p.p.s.a., a więc przekazać skargę wraz z aktami sądowi administracyjnemu, przekonany jest również autor komentarza do ww. przepisu p.p.s.a. A. Kabat (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Zakamycze 2005, s. 150). O słuszności sformułowanego poglądu świadczy ponadto konieczność orzekania przez sąd w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania (gdy koszty te powstały i skarżący wniósł o ich zwrot), która to kwestia nie może być rozstrzygana przez organ w drodze autokontroli. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że kolegium nie przekazało w ustawowym trzydziestodniowym terminie skargi wraz z aktami sprawy Sądowi, jednakże nie można tracić z pola widzenia okoliczności wydania we wskazanym terminie przez ten organ nowej decyzji uwzględniającej w całości żądanie spółki. Fakt weryfikacji zaskarżonej decyzji przez organ w drodze autokontroli istotny jest w kontekście celów, którym ma służyć wymierzenie grzywny. Przyjmuje się, iż środek ten w pierwszej kolejności ma stanowić gwarancję procesową nadania biegu sprawie, przeciwdziałając ewentualnemu przetrzymywaniu lub nieprzekazywaniu przez organy administracji publicznej skarg sądowi administracyjnemu. Wymierzenie grzywny ma stanowić zatem środek dyscyplinujący organ, skarżącemu zaś ma umożliwić realizację jego praw wynikających z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, tj. rozpoznania sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wskazuje się też na funkcję kompensacyjną grzywny i jej rolę prewencyjną. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie jest uzasadnione nałożenie sankcji na organ za niewypełnienie ustawowego obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy, gdyż uchybienie to nie wiązało się z ujemnymi konsekwencjami procesowymi dla spółki z uwagi na wydanie przez organ nowej decyzji w całości uwzględniającej jej żądanie. Nie można w tych okolicznościach zarzucić organowi, iż jego zaniechanie stanowiło przeszkodę dla nadania biegu sprawie. Podkreślić również należy, iż nowa decyzja została wydana przez organ przed upływem trzydziestodniowego terminu na przekazanie skargi Sądowi. Tym samym nie byłoby celowe nałożenie na ten organ grzywny, gdyż środek ten w tym przypadku nie stanowiłby sankcji za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, nie miałby też waloru dyscyplinującego ani kompensacyjnego. W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Przepis ten nie obliguje sądu do wymierzania grzywny, kwestia ta jest pozostawiona uznaniu sądu orzekającego. Sąd nie musi zatem wymierzać grzywny, jeżeli uzna to za niecelowe (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1480/2004, LexPolonica nr 390085, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 10/06, LEX nr 202885). Oznacza to, że mogą wystąpić okoliczności, które uzasadniają odstąpienie od wymierzenia grzywny, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Z tych względów Sąd, działając na mocy art. art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.