I SO/Gd 4/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K.-B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Wnioskiem uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 23 lipca 2014 r. (data prezentaty), K. K.-B. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego, adwokata bądź doradcy podatkowego). Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przed przystąpieniem do oceny przedmiotowego wniosku podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak-Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy mieć również na uwadze, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza sądowego analiza danych ujawnionych przez wnioskodawczynię w złożonym przez nią oświadczeniu i ustalone na jego podstawie okoliczności nie pozwalają przyjąć, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, jak również, że nie ma ona realnych możliwości ich poniesienia choćby w części. Z oświadczenia złożonego przez wnioskodawczynię o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dorosłą bezrobotną córką, małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni 150 m2, posiadają akcje o wartości 89.000 zł, na rachunku oszczędnościowym oraz bieżącym zgromadzili środki pieniężne w łącznej kwocie 48.171 zł, posiadają także komplet mebli salonowych, których wartość przekracza kwotę 3.000 euro, źródłem utrzymania rodziny jest emerytura wnioskodawczyni w wysokości 1.102 zł miesięcznie oraz wynagrodzenie małżonka w kwocie 3.800 zł miesięcznie, wnioskodawczyni nie posiada zaległości podatkowych – uiściła kwotę 26.570 zł tytułem należnego podatku od spadków i darowizn. Jak już wskazano, prawo pomocy przysługuje tym osobom, które znajdują się trudnej – co należy podkreślić – sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych. W realiach sprawy nie można zaś uznać, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni oraz jej mąż poza stałymi źródłami utrzymania, z których osiągają łącznie dochód w wysokości 4.902 zł miesięcznie, posiadają także znaczne zasoby pieniężne w postaci oszczędności w kwocie ponad 48.000 zł oraz akcji o wartości 89.000 zł. Biorąc pod uwagę wartość posiadanego przez wnioskodawczynię i jej męża majątku oraz jego składniki, w szczególności kwotę pozostających do ich dyspozycji środków pieniężnych, jak również brak obciążeń finansowych innego rodzaju niż bieżące koszty utrzymania rodziny, referendarz sądowy uznał, że wnioskodawczyni ma realne możliwości poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności nie potwierdzają, że jej aktualna sytuacja uniemożliwia ich poniesienie. Co więcej, prowadzą one do wręcz odmiennych wniosków. Z tych wszystkich względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.