I SO/Gd 6/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2008 r. postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 20 marca 2017 r. skarżąca L. W. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Z oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów z uwagi na zawieszenie działalności gospodarczej z powodu długotrwałego leczenia za granicą, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych ani wierzytelności, jej majątek stanowią: nieruchomość rolna o obszarze 3,5 ha (zabudowana budynkiem) o wartości 990.000 zł, mieszkanie o powierzchni 68 m2 i wartości 300.000 zł oraz samochód osobowy (rok produkcji 2007) o wartości 6.000 zł. Wnioskodawczyni wskazała, iż ponosi miesięcznie koszty leczenia w wysokości około 18.000 zł oraz koszty utrzymania w wysokości około 3.000 zł oraz że zaciągnęła pożyczkę w kwocie 120.000 euro na wydatki związane z leczeniem i utrzymaniem. W myśl art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 29 marca 2017 r., wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – oświadczenia, z jakich środków ponosi ona konieczne koszty utrzymania (jak zakup żywności, środków higienicznych oraz kosztów eksploatacji zajmowanej nieruchomości i kosztów leczenia), b) wskazania, czyją własność stanowi dom, w którym zamieszkuje, oraz wskazania osób zamieszkujących z nią tę nieruchomość i podania, kto i w jakim zakresie uiszcza opłaty związane z eksploatacją tej nieruchomości, c) oświadczenia, czy pozostaje w związku małżeńskim z W. K., a jeżeli tak, czy w ich małżeństwie istnieje wspólność majątkowa, d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych, w tym związanych z obsługą pożyczki udzielonej w euro), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, e) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego w 2016 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznania podatkowego), f) oświadczenia, czy uzyskuje aktualnie i uzyskała w roku 2016 dochód z wynajmu posiadanego mieszkania (podania wysokości uzyskanego dochodu), g) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że wnioskodawczyni posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, h) oświadczenia, czy aktualnie korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej i czy korzystała z nich w roku 2016 (podania form i wysokości otrzymanej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, i) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania mieszkania, którego jest właścicielem, oraz domu, w którym zamieszkuje (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), j) dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków), k) odpisu umowy pożyczki w wysokości 120.000 euro i harmonogramu jej spłaty oraz oświadczenia, czy aktualnie posiada jeszcze środki pieniężne z ww. źródła (jeżeli tak – wskazania w jakiej wysokości) oraz podania, czy aktualnie spłaca ww. pożyczkę, jeżeli tak – wskazania wysokości spłacanej raty i przedłożenia dokumentów ją potwierdzających (dowodów spłaty), a jeżeli nie – przedłożenia dokumentu obrazującego jej wymagalne zadłużenie, l) dokumentów obrazujących wysokość je zobowiązań (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów). Wnioskodawczyni została też poinformowana, iż niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawczyni w dniu 21 kwietnia 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 7). W odpowiedzi wnioskodawczyni wniosła w dniu 28 kwietnia 2017 r. o przedłużenie terminu do wykonania wezwania, motywując to leczeniem, które odbywa za granicą, oraz wskazując, iż żądane dokumenty będzie mogła zacząć kompletować po 25 maja 2017 r. Do wniosku załączyła dokumenty medyczne związane z leczeniem odbywanym za granicą. Zarządzeniem z dnia 12 maja 2017 r. referendarz sądowy przedłużył wnioskowany termin o 14 dni od dnia doręczenia zarządzenia (co nastąpiło w dniu 1 czerwca 2017 r.), jednakże pomimo upływu zakreślonego terminu wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Wnioskodawczyni nie wykonała nałożonego na nią obowiązku i nie przedłożyła żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jej sytuacji majątkowej, w szczególności jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.