II SA/Gd 1/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędzia NSA Barbara Skrzycka – Pilch Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. K., M. K. i J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 marca 2005 r., nr [...] i zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej E. K. kwotę 800 zł (osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 2. określa, że opisane w punkcie pierwszym decyzje nie mogą być wykonane. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej samowolnej zabudowy działki nr [...] w [...], postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2004r., powołując się na przepisy art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) wstrzymał roboty budowlane przy budowie obiektu konstrukcji drewnianej z poddaszem użytkowym, dachem dwuspadowym symetrycznym i częściowo zadaszonym tarasem, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 7,00m * 6,00 m plus 2,50 m * 2,00 m wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W pkt 1 i 2 tego postanowienia organ I instancji nałożył na inwestorów E. i K. K. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 28 lutego 2005r.: a) zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, b) czterech egzemplarzy projektu architektoniczno budowlanego wraz z zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego osoby wykonującej projekt budowlany, potwierdzone zaświadczeniem wydanym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności, c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ administracji ustalił, że inwestorzy w 1999r. zrealizowali w warunkach samowoli budowlanej opisany wyżej obiekt budowlany oraz wyjaśnił, że warunkiem ich legalizacji jest zgodność przedmiotowej inwestycji z ustaleniami planu miejscowego bądź ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. PINB wskazał również, że przedłożenie zaświadczenia wójta lub burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami planu lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy umożliwi legalizację tej samowoli budowlanej. Niewykonanie natomiast obowiązków nałożonych przedmiotowym postanowieniem spowoduje wydanie nakazu rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu. Decyzją z dnia 4 marca 2005r. PINB, na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał E. i K. K. rozbiórkę opisanego wyżej obiektu budowlanego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że wobec niewykonania przez inwestorów obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2004r. organ administracji stosownie do przepisu art. 48 ust. 4 zobowiązany był do wydania nakazu rozbiórki. Odwołanie od tej decyzji wnieśli E. i K. K. wskazując, iż wybudowany przez nich w 1999r. obiekt budowlany jest drewnianym domkiem letniskowym, nietrwale związanym z gruntem i przebywają w nim tylko w czasie sezonu letniego, a na stałe mieszkają w E. Wyjaśnili również, że nie mieli świadomości, iż realizacja tego obiektu wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż na sąsiednich nieruchomościach znajdowały się podobne obiekty letniskowe. Inwestorzy domagali się odroczenia terminu rozbiórki do lata kiedy to będzie możliwe zabezpieczenie obiektu i majątku znajdującego się na terenie ich działki. Nie uwzględniając zarzutów tego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 12 maja 2005r. podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu ustalono prawidłową datę realizacji przedmiotowego obiektu drewnianego w warunkach samowoli w 1999 roku wobec czego sprawa podlegała rozpatrzeniu na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 1995r. nowego Prawa budowlanego. Jak to prawidłowo wskazał organ I instancji legalizacja tej samowoli budowlanej była dopuszczalna wyłącznie w warunkach określonych w postanowieniu organu I instancji z dnia 19 sierpnia 2004r. Skoro inwestorzy w zakreślonym im terminie nie przedłożyli zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ani ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, to istniały określone prawem przesłanki do wydania nakazu rozbiórki. E. i K. K. wnieśli skargę do Sądu na opisaną wyżej ostateczną decyzję, w której domagali się stwierdzenia jej nieważności lub uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżący zarzucili organom administracyjnym: - naruszenie prawa materialnego tj. • Art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1994r. • Art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy Prawo budowlane z 1994r. poprzez brak zbadania czy istnieją przesłanki określone we wskazanych przepisach tj. legalizacji samowoli budowlanej • Art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. • Art. 30 ust. 1 pkt 1 a contrario w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy Prawo budowlane z 1994r. - rażącą obrazę przepisów postępowania poprzez: • Naruszenie art. 7, 10, 77 kpa poprzez zaniechanie działań mających na celu wyjaśnienie istotnych okoliczności oraz pozbawienie adresata decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. • Naruszenia art. 78, 80 kpa • Obrazę art. 107 § 1 i 3 kpa wobec pominięcia w uzasadnieniu decyzji oceny faktów podanych przez stronę w trakcie postępowania oraz faktów, na których oparto rozstrzygnięcie, • Naruszenie art. 2, 7 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez wydanie rozstrzygnięcia wskazującego na nierówne traktowanie przez władzę publiczną osób w sytuacjach, których okoliczności są podobne, - Nie uwzględnienie w sprawie wszechstronnych skutków gospodarczych i społecznych, jakie wywołuje zaskarżona decyzja dla lokalnej społeczności i jej interesu. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zważył, co następuje: W toku postępowania przed sądem zmarł skarżący K. K. i po zgłoszeniu się jego następców prawnych tj. córki J. i syna M. K. dalsze postępowanie sądowe, po jego czasowym zawieszeniu na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. toczyło się z udziałem wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości. Na wstępie wyjaśnić należy skarżącym, że organy administracji obydwu instancji, po bezspornym ustaleniu daty realizacji przedmiotowego obiektu budowlanego na 1999r. prawidłowo rozpatrzyły sprawę na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie dokonania tej samowoli tj. w 1999 roku. Podstawą prawną nałożenia na skarżących obowiązków określonych w przywołanym wyżej postanowieniu organu I instancji z dnia 19 sierpnia 2004r. był między innymi przepis art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.). Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007r. sygn. akt P 37/06, po rozpoznaniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie, orzekł, że powołane jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepisy art. 48 ust. 2 pkt 1 lit b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 70, poz. 1217 oraz z 2007r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Opisany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ogłoszony został w Dzienniku Ustaw z dnia 29 grudnia 2007r. Nr 247, poz. 1844 i z tym też dniem straciły moc prawną przytoczone wyżej przepisy ustawy prawo budowlane. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Uwzględnienie skargi na tej podstawie prawnej obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji niezależnie od tego czy ma ono wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą na podstawie którego została wydana decyzja. Z tych też przyczyn Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje organów obydwu instancji orzekając o zwrocie kosztów postępowania na podstawie art. 200 P.p.s.a. W dalszym postępowaniu w tej sprawie organy administracji będą zobowiązane do ponowienia procedury nałożenia na skarżących obowiązku przedłożenia zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo w przypadku braku planu miejscowego ostatecznej decyzji administracyjnej o warunkach zabudowy i zagospodarowania ich działki w [...]. Przypomnieć należy w tym miejscu, że warunkiem wdrożenia procedury legalizacji samowoli budowlanej stosownie do art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego jest ustalenie, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj. w szczególności z planem miejscowym lub ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. Bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w sytuacji gdy datę dokonanej samowoli budowlanej ustalono na rok 1999 na podstawie jednoznacznego oświadczenia inwestorów zawartego w protokole oględzin przeprowadzonych z ich udziałem w dniu 13 sierpnia 2004r. (por. karty 5-6 akt organu I instancji). Charakter natomiast wzniesionego w warunkach samowoli obiektu potwierdza znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna oraz opis obiektu zawarty w tym samym protokole oględzin. W sprawie bezsporne jest, że skarżący przed realizacją przedmiotowej inwestycji nie uzyskali pozwolenia na budowę wymaganego przepisem art. 28 obowiązującego wówczas prawa budowlanego. W dalszym postępowaniu w tej sprawie należy również uwzględnić obowiązujące na tym terenie przepisy dotyczące ochrony [...].