II SA/Gd 1014/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 września 2023 r., sygn. akt SKO Gd/336/23 w przedmiocie zasiłku okresowego. oddala skargę. Skarżąca M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 22 września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [..] w Gdyni, działającej z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 12 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 1 grudnia 2022 r. skarżąca złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni o przyznanie pomocy w formie: zasiłku okresowego, zasiłku celowego na żywność, czynsz, energię, gaz, środki higieny, na usunięcie nieszczelności instalacji gazowej. Swój wniosek uzasadniła następująco: nie pracuje zarobkowo, mieszkam z niepełnosprawną w stopniu znacznym niezdolną do samodzielnej egzystencji mamą, którą stale się opiekuję, długotrwale choruje. Dodatkowo w oświadczeniu z tego samego dnia dodała, że jej dochód oraz dochód matki stanowią zasiłek stały i pielęgnacyjny. Nie otrzymują też dodatku do czynszu. Dołączone zostało też odręczne pismo z dwoma pieczątkami podpisane przez autoryzowanego instalatora. W jego treści wskazany został koszt usunięcia nieszczelności instalacji gazowej. W dniu 1 grudnia 2022 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej. Pracownik socjalny wskazał w wywiadzie, że rodzina nie ma innego źródła dochodu oprócz zasiłku pielęgnacyjnego, zasiłku stałego, otrzymują też świadczenie uzupełniające. Dochód stanowią zasiłek stały matki skarżącej równy 560,16 zł za listopada 2022 r., wówczas była w gospodarstwie jednoosobowym, oraz zasiłek pielęgnacyjny matki w wysokości 215,84 zł. Otrzymują one również świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł. Dodatkowo wskazano, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, która do 19 listopada 2022 r. przebywała w Gdyńskim Ośrodku Wsparcia. Pismem z dnia 1 grudnia 2022 r. organ zawiadomił skarżąca o wszczęciu postępowania na wniosek w sprawie przyznania pomocy finansowej. W tym samym dniu skarżąca zapoznała się też z aktami sprawy. Dnia 6 grudnia 2022 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdyni wpłynęło pismo skarżącej zawierające uzupełnienie do wniosku. Prosiła w nim o przyznanie zasiłku celowego na leczenie, leki i chodzik. Załączyła do pisma również szereg faktur. Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] w Gdyni, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdyni wydał w dniu 12 grudnia 2022 r. decyzję, w której przyznał pomoc w postaci zasiłku okresowego z powodu długotrwałej choroby od dnia 1 grudnia 2022 r. dnia 31 grudnia 2022 r. w kwocie 212,00 zł miesięcznie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ stwierdził, że dochód rodziny wynosi 776 zł, a kryterium dochodowe wynosi 1200 zł. Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie. Wskazała w nim, że wpisano w niej błędny dochód rodzinny. Jako że wysokość zasiłku okresowego ustala się w przypadku rodziny do wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem osoby samotnej lub rodziny, czyli może on wynosić różnicę między kryterium dochodowym a dochodem rodziny, a więc może być przyznany wyższy od połowy tej różnicy, o co wnosi skarżąca. Pismem z dnia 12 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wezwało Dzielnicowy Ośrodek Pomocy Społecznej nr [..] w Gdyni do przedłożenia informacji odnośnie wysokości środków jakimi dysponuje Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [..] w Gdyni na poszczególne rodzaje pomocy społecznej z uwzględnieniem zasiłków celowych, okresowych, z podaniem ilości środowisk, którym pomoc w formie poszczególnych zasiłków przyznano oraz średniej jej wysokości. Pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. organ I instancji przesłał informacje, których wyżej mowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium uznało, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2023r., poz. 901) potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ustawy. Organ II instancji uzasadnił, że pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Ośrodek ten ma za zadanie objąć pomocą wszystkich, którzy spełniają warunki do jej otrzymania i jak wskazuje kolegium oczywiste jest, że udzielając pomocy, musi uwzględnić swoje możliwości finansowe. W ocenie Kolegium organ I instancji słusznie przyjął, że dochód rodziny odwołującej wynosi 776 zł, a na osobę w rodzinie przypada 388 zł, który uprawnia odwołującą do przyznania zasiłku okresowego, gdzie kryterium dochodowe wynosi 600 zł na osobę w rodzinie. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Do skargi załączyła decyzję Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [..] o nr [..] z 4 marca 2022 r. ustalającą kwotę zasiłku stałego dla matki skarżącej od stycznia 2022 w wysokości 492,08 zł. Decyzji Kolegium zarzuciła, że oparła się ona o błędną wartość zasiłku stałego w wysokości 560,16 zł. Ponadto skarżąca wskazała, że nie uzasadniono, dlaczego przyznano jej tak niski zasiłek okresowy w sytuacji tak niskiego dochodu rodziny wynoszącego 107,92 zł na osobę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 901), zwanej dalej u.p.s., która w art. 2 ust. 1 wskazuje, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 przywołanej ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest zasiłek okresowy, który przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a także rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny (art. 38 ust. 1 u.p.s.). Zasiłek okresowy jest świadczeniem obligatoryjnym. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie skarżącej przysługuje prawo do zasiłku okresowego, gdyż spełnia ona ustawowe przesłanki wymagane do przyznania tego prawa, przy jednoczesnym braku istnienia przesłanek negatywnych. Skarżąca zarzuca jednak organom błędne ustalenie wysokości świadczenia. Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności z ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego w wywiadzie środowiskowym z dnia 1 grudnia 2022 r. do dochodów rodziny zalicza się zasiłek stały przyznany matce skarżącej, który w listopadzie 2022 r. (w miesiącu poprzedzającym składany wniosek) wynosił 560,16 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł. Dlatego też organy wskazały w swoich decyzjach, że dochód rodziny wynosi 776 zł. W związku z tym, że rodzina składa się z dwóch osób dochód na osobę wynosi 388 zł. Kryterium dochodowe wynosi zaś 600 zł na osobę w rodzinie. Zasiłek okresowy przyznany został w wysokości 212 zł. Różnica między kryterium dochodowym, ustalonym w wysokości 1200 zł, a dochodem tej rodziny wynosi 424 zł. Zgodnie z art. 38 ust. 2 u.p.s. kwota zasiłku okresowego ustalona nie może być niższa niż 50% różnicy kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Należy więc uznać, że organ ustalił wysokość świadczenia zgodnie z przepisami prawa. Strona skarżąca wskazuje, że organy w swoich decyzjach oparły się na błędnej wartości zasiłku stałego przyznanego matce skarżącej w wysokości 560,16 zł, mimo że ten wynosi 492,08 zł., co w konsekwencji przełożyło się na wysokość zasiłku okresowego, który jest przez to niższy niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Odnosząc się do tej argumentacji należy wskazać, że decyzja ustalająca wysokość wspomnianego zasiłku stałego wydana została przez organ I instancji. Zasadnym jest więc uznanie, że organ świadomy jest w jakiej wysokości faktycznie przyznawany jest zasiłek stały. Potwierdzają to również ustalenia dokonane przez pracownika socjalnego zawarte w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym z dnia 1 grudnia 2022 r.. Należy wskazać, że decyzja w określająca wysokość zasiłku okresowego podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Organ wydając decyzję o przyznaniu zasiłku okresowego zobowiązany jest do wydania jej w przypadku spełnienia kryteriów ustawowych do jego przyznania. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 2 u.p.s. zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, a zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 2 u.p.s kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, jednak nie niższa niż 20 zł, o czym stanowi art. 38 ust. 4 u.p.s.. Oznacza to więc, że ustawowo określona została minimalna i maksymalna wysokość zasiłku okresowego, a więc przedział, w ramach którego ma być ustalony zasiłek okresowy przyznawany w konkretnej sprawie. Jak wskazuje Kolegium w swojej decyzji pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Organ zobowiązany jest do wydania decyzji przyznającej świadczenie w przypadku wypełnienia przez wnioskującego ustawowych kryteriów do ich przyznania. Istotne jest więc takie rozdysponowanie środków, aby pomocą objęta została jak największa liczba potrzebujących. Ograniczenie w tym wypadku wysokości świadczenia do ustawowego minimum jest jak najbardziej uzasadnione, z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze organy zobowiązane są rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia Podkreślenia również wymaga, że pomoc społeczna ma zmierzać do wsparcia, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest z jednej strony zagwarantowanie zaspokojenia niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integrację ze środowiskiem. Sąd uznał, że organy administracyjne orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Nie naruszyły też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga była bezzasadna i zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.