II SA/Gd 1039/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka Pilch Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 27 września 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 31 października 2005 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia 31 października 2005r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371) po rozpoznaniu wniosku E. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 sierpnia 2005r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazano, iż z akt sprawy wynika, że E. K. od dnia 9 września 1939r. do stycznia 1945r. wykonywała nieodpłatnie pracę przymusową na rzecz III Rzeszy. Zebrany materiał nie wskazuje, aby strona przebywała w jakimkolwiek hitlerowskim obozie w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy o kombatantach, a także by strona była odebrana rodzicom w celu poddania lub eksterminacji przymusowemu wynarodowieniu w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy. Przepisy art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o kombatantach ustanawiające zamknięty katalog represji wojennych i okresu powojennego w rozumieniu tejże ustawy nie przewidują uznania za represję okoliczności podanych przez stronę i ustalonych w toku postępowania przez organ orzekający. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. zarzucając obrazę prawa materialnego polegającą na niewłaściwej interpretacji art. 4 ust. 1 lit. c ustawy o kombatantach poprzez całkowite pominięcie faktu, że w wyniku represji stosowanych przez okupanta w odniesieniu do ludności polskiej skarżąca jako małe dziecko, bo od 8 roku życia, zmuszona była do świadczenia ciągłej i nieodpłatnej pracy na rzecz okupanta przez okres od września 1939r. do stycznia 1945r., przy czym w okresie tym pozostawała w jego dyspozycji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że była represjonowana przez hitlerowskie władze okupacyjne, gdyż jako małe dziecko zmuszona została do świadczenia nieodpłatnej pracy fizycznej na rzecz wojska niemieckiego stacjonującego w miejscowości Wielgie w majątku byłego właściciela ziemskiego. Pracę tą skarżąca wykonywała w systemie ciągłym bez przerw i urlopów. Ze względu na nadmiar pracy polegającej na wypasaniu bydła, obrządku bydła oraz trzody chlewnej, sprzątaniu pomieszczeń kuchennych i przyległych, a także wykonywania prac pomocniczych w kuchni nie miała możliwości powrotu do domu na noc i z rodziną widywała się jedynie sporadycznie. Dlatego też spełnia ona warunki uzyskania uprawnień kombatanckich zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c ustawy kombatanckiej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację i stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj.: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4 ustawy. O spełnieniu tych warunków orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji (art. 22 ust 1 ustawy). Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ściśle definiuje w art. 1, 2 i 4, jakiego rodzaju działalność uznaje się za kombatancką, równorzędną z kombatancką, a także jakiego rodzaju represje stanowią podstawę do zastosowania przepisów ustawy w stosunku do osób, które im podlegały. Z art. 1 ust. 1 ustawy wynika, że kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 4 ust. 1 stanowi, że przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych: a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, 2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach, 3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych: a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR, b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR, 4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Stosownie zaś do treści ust. 2 przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzień i obozów NKWD lub będących pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) oraz pkt 3 ustawy o kombatantach określa Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz.1154). W szczególności zaś stosownie do § 6 tegoż rozporządzenia innymi miejscami odosobnienia określonymi w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, są obozy: Gniezno, Jabłonowo, Konstantynów Łódzki, Łódź (ul. Hutora 32), Łódź (ul. Kopernika 53/55), Łódź (ul. Łąkowa 4), Łódź (ul. Żeligowskiego 41/43), Młyniewo, Poznań-Główna, Tczew, Zamość i Zwierzyniec. Analiza powyższych przepisów nie pozwala na zaliczenie pracy przymusowej do represji, o których stanowi ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości zastosowania przepisów tej ustawy i przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu wykonywania pracy przymusowej. Z akt administracyjnych, a w szczególności oświadczenia skarżącej z dnia 16.09.1999r. wynika, że w okresie od września 1939r. do stycznia 1945r. była ona zatrudniona przez wojsko niemieckie, stacjonujące w majątku w miejscowości W. Pracowała przymusowo i nieodpłatnie, przy czym mieszkała w sąsiedztwie majątku. W tym czasie była na utrzymaniu rodziców. Skarżąca nie tylko nie wykazała, ale nawet nie twierdziła, że przebywała w miejscu odosobnienia wymienionym w cytowanym wyżej Rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. Prawidłowo zatem organ rozpoznając niniejszą sprawę, nie kwestionując faktu, że skarżąca wykonywała nieodpłatnie pracę przymusową na rzecz III Rzeszy, uznał, że zebrany materiał nie wskazuje, aby skarżąca przebywała w jakimkolwiek hitlerowskim obozie czy też miejscu odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy o kombatantach, a także by była odebrana rodzicom w celu poddania lub eksterminacji przymusowemu wynarodowieniu w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy. Skoro skarżąca nie podlegała represjom wymienionym w przepisach ustawy, to brak było podstaw do przyznania jej uprawnień kombatanckich. Zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem. Uwzględniając powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.