II SA/Gd 1046/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. Ł. na decyzję Wojewody z dnia 9 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 17 kwietnia 2003 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 13 stycznia 2003 r. Burmistrz Miasta odmówił wymeldowania W. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z wnioskiem o wymeldowanie W. B. wystąpiła B. Ł., która nabyła sporny lokal od W. B. na mocy aktu notarialnego z dnia 12 października 2001 r. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że W. B. od dnia 21 lipca 2003 r. przebywa w Zakładzie Karnym S., w związku z tym nie można, w ocenie organu pierwszej instancji stwierdzić, by opuszczenie lokalu było trwałe i dobrowolne. W tej sytuacji organ pierwszej instancji wywiódł, że skoro nie zostały spełnione przesłanki o których mówi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie ma podstaw do wymeldowania W. B. ze spornego lokalu. W odwołaniu od decyzji B. Ł. podniosła, że od daty nabycia przez nią lokalu W. B. w nim nie mieszkał. W ocenie skarżącej decyzja organu pierwszej instancji jest dla niej krzywdząca. Rozpoznając odwołanie B. Ł. Wojewoda decyzją z dnia 21 lutego 2003 r., powołując się na art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wywiódł, iż materiał dowodowy nie dawał podstaw do zakończenia sprawy i wydania decyzji. W tej sytuacji organ odwoławczy wskazał, iż organ pierwszej instancji winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z udziałem obu stron postępowania oraz wskazanych przez nie świadków. Nadto organ winien przy ponownym rozpoznaniu sprawy wystąpić do W. B. o pisemne wyjaśnienie okoliczności opuszczenia spornego lokalu, zaś do policji o wskazanie, kiedy i w jakim miejscu został on zatrzymany. Informacje te pozwolą bowiem na ustalenie, czy przed aresztowaniem i osadzeniem w zakładzie karnym W. B. zamieszkiwał w spornym lokalu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Burmistrz Miasta decyzją z dnia 17 kwietnia 2003 r. odmówił wymeldowania W. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż właścicielem przedmiotowego lokalu jest B. Ł., zaś prawo W. B. do zamieszkiwania w nim wygasło w dniu 31 grudnia 2001 r. zgodnie z zapisem w akcie notarialnym zawartym między stronami w dniu 12 października 2001 r. Przeprowadzona kontrola meldunkowa wykazał, iż W. B. nie przebywa w spornym lokalu, gdyż od dnia 27 lutego 2002 r. przebywa w Zakładzie Karnym S.. Organ pierwszej instancji podniósł, iż zarówno z zeznań B. Ł. jak i zeznań przesłuchanych w toku postępowania świadków jednoznacznie wynika, że W. B. do chwili aresztowania mieszkał w spornym lokalu. Organ wywiódł, że w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter stały i jest dobrowolne. Z oświadczenia W. B. - w ocenie organu - nie da się wyprowadzić wniosku o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu przez niego dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a wręcz przeciwnie wynika z niego, że ma on zamiar powrócić do spornego lokalu. W tej sytuacji nie ma podstaw do jego wymeldowania z tego lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. Ł. podnosząc, że jest właścicielką przedmiotowego lokalu, zaś W. B. zobowiązał się do jego opuszczenia do 31 grudnia 2001 r . W ocenie skarżącej zostały spełnione wszystkie przesłanki do wymeldowania W. B. ze spornego lokalu, gdyż mieszkanie opuścił dobrowolnie i na stałe. Wskazała, iż został aresztowany na ulicy a nie w mieszkaniu i nie może być tak, że po sprzedaży mieszkania może być w nim nadal zameldowany. Rozpoznając odwołanie B. Ł. Wojewoda decyzją z dnia 9 czerwca 2003 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wywiódł, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy W. B. mieszka w spornym lokalu, gdyż na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. nie bada się obecnie uprawnień do przebywania w lokalu albowiem instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, nie zaś rodzić uprawnienia do tego lokalu. Organ wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym przede wszystkim z zeznań świadków mieszkających w sąsiedztwie spornego lokalu oraz M. B. i H. S. wynika, że W. B. przez aresztowaniem mieszkał w spornym lokalu , który stanowił jego "centrum życiowe". W tej sytuacji nie można twierdzić, by W. B. opuścił sporny lokal w sposób trwały i dobrowolny. Organ podniósł, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego opuszczenie miejsca stałego pobytu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych następuje wówczas, gdy wynika ono z okoliczności pozwalających uznać, że nastąpiło w formie świadomej decyzji, bądź też postawa zainteresowanej osoby świadczy o rezygnacji z zamieszkiwania stanowiącego dotychczasowe centrum życiowe. Nadto organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uniemożliwiają wymeldowanie osoby odbywającej karę pozbawienia wolności. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. Ł. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu podniosła, iż w dacie zakupu mieszkania nie wiedziała, że W. B. był poszukiwany przez policję, a zatem w ocenie skarżącej sprzedaż przez niego mieszkania w tym momencie świadczy o rezygnacji z zamieszkiwania w nim. O rezygnacji świadczy również oświadczenie woli zawarte w akcie notarialnym, a także treść listu W. B. do rodziny. Wskazała nadto, że sporny lokal nie może stanowić centrum życiowego dla dwóch obcych sobie osób. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 28 lutego 2005 r. W. B. poinformował Sąd, że od dnia 28 stycznia 2004 r. zameldowany jest na pobyt stały w Ł. przy ulicy [...]. Do pisma załączył poświadczenie zameldowania z dnia 28 lutego 2005 r. wydane przez Urząd Miejski. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - określone w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenie prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Zaniechanie przez organy administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Wprawdzie organ pierwszej instancji przeprowadził w niniejszej sprawie obszerne postępowanie dowodowe: przesłuchał skarżącą – B. Ł., świadków wskazanych przez obie strony postępowania oraz wystąpił do Policji z zapytaniem w jakich okolicznościach został zatrzymany W. B., lecz mimo to wydanej decyzji nie można uznać za prawidłową. Podnieść bowiem trzeba, iż uszło uwadze organu pierwszej instancji pismo W. B. z dnia 1 marca 2002 r. (znajdujące się na kartach 30 i 59 akt administracyjnych) skierowane najprawdopodobniej do jego siostry – H. S.. Treść tego pisma (listu) wskazuje, iż W. B. nie miał woli zamieszkiwania w spornym lokalu, gdyż napisał: "H. oddaj klucze do mieszkania B.. Ja o wszystkim wiem i wyrażam zgodę. Spakuj wszystkie moje rzeczy i przewieź do mamy (...). Zabierz wszystkie ubrania i całą pościel". Podkreślić należy, iż skarżąca składając zeznania w toku postępowania administracyjnego (w dniu 6 marca 2003 r.) podała, że za zgodą W. B. wszystkie jego rzeczy osobiste zostały przekazane siostrze H. S.. Zeznanie to stanowi zatem pośrednie potwierdzenie zamiarów W. B., co do woli zamieszkiwania w spornym lokalu. Wobec treści listu i zeznań skarżącej trudno podzielić ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy również nie zauważył tego pisma, skupiając się jedynie na analizie zeznań przesłuchanych w toku postępowania administracyjnego świadków. Zważyć należy, iż Wojewoda działa jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie. Istota bowiem administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 k.p.a.) - por. wyrok NSA z dnia 19.07.2001 r. sygn. akt V SA 3872/00, System Informacji Prawnej LEX nr 78936. Wyżej wymienione okoliczności mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy pominięte zostały w toku postępowania wyjaśniającego, jak też pominięte zostały w uzasadnieniu decyzji obu organów. Organy jak podniesiono wyżej oparły się jedynie na treści zeznań świadków i skarżącej. Takie postępowanie nie może zasługiwać na aprobatę Sądu. Na marginesie wskazać należy, iż przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – wbrew odmiennym twierdzeniom organu drugiej instancji nie zawierają regulacji, która stanowiłaby, że nie można wymeldować osoby pozbawionej wolności. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 107 i 138 k.p.a. Z przytoczonych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny mieć na uwadze okoliczność, iż obecnie W. B. nie jest zameldowany na pobyt stały w przedmiotowym lokalu. Stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.