II SA/Gd 1052/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.),, Sędzia NSA Stanisław Nowakowski, Protokolant Agnieszka Dobroń, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. W.-Z. i W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 11 grudnia 2001 r., nr [...], 2. orzeka, że decyzje opisane w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 11 grudnia 2001 r. Prezydent Miasta na podstawie art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 1 i 3 i art. 42 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 139 ze zm. ) oraz ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą NR [...] Rady Miasta z dnia 04.02.1988 r. ( Dz. Urz. Województwa z 1988 r., Nr 13, poz. 91 ) zmienionego uchwałą Nr [...] Rady Miasta z dnia 28.04.1993 r. ( Dz. Urz. Województwa z 1993 r., Nr 14, poz. 78 ) oraz uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia 30.11.1994 r. ( Dz. Urz. Województwa z 1994 r., nr 33, poz. 176 ), w wyniku rozpatrzenia wniosku H. M. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na przebudowie domu jednorodzinnego położonego w G. przy ul. [...]. W decyzji wskazano, iż planowana inwestycja będzie polegać na rozbudowie w poziomie przyziemia przez dobudowę pokoju, przebudowie dachu przez dobudowę facjaty oraz na przeniesieniu garażu o poziom niżej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż planowana inwestycja nie jest sprzeczna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a strony postępowania nie wniosły do niej żadnych zastrzeżeń i uwag. W odwołaniu od powyższej decyzji D. W. – Z., współwłaścicielka sąsiedniej nieruchomości, wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie przez organ następujących przepisów: art. 28 kpa z powodu braku udziału w sprawie wszystkich osób, które mają interes prawny; art. 73 kpa z powodu braku dostępu do akt sprawy; art. 42 ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym przez brak określenia terminu ważności decyzji oraz niedostateczne określenie rodzaju inwestycji. W uzasadnieniu odwołująca wskazała, iż nie jest wyłączną właścicielką nieruchomości położonej w G. przy ul. [...], stanowiącej nieruchomość sąsiednią w stosunku do nieruchomości, której dotyczy decyzja. Nieruchomość ta należy bowiem do dwóch współwłaścicieli. Organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne z pominięciem jednego z nich. Ponadto, zdaniem odwołującej, rodzaj inwestycji powinien zostać określony w decyzji bardziej precyzyjnie przez wskazanie, z której strony obiektu budowlanego i w jakim rozmiarze ma nastąpić jego przebudowa. W zaskarżonej decyzji, wbrew treści art. 42 ust. 1 pkt 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, nie określono terminu jej ważności. Również, zdaniem odwołującej, wskazanie przez organ o możliwości zapoznania się z planowaną inwestycją przez dwa dni w tygodniu w godzinach od 12 do 15 narusza art. 73 kpa. Organ winien zapewnić interesantom co najmniej jeden dzień w tygodniu pracy w godzinach popołudniowych. Organ I instancji przekazując odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w piśmie z dnia 24 stycznia 2002 r. wyjaśnił, iż omyłkowo pominął w prowadzonym postępowaniu jako stronę W. Z., jednakże w trakcie trwania postępowania, odwołująca nie wniosła żadnych zastrzeżeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 czerwca 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, iż organ I instancji, wbrew twierdzeniu odwołującej, prawidłowo wszczął, na podstawie art. 61 § 4 kpa postępowanie, o czym zawiadomił odwołującą, wskazując jednocześnie także prawidłowo, iż strony we wskazanych godzinach przyjęć interesantów mogą zapoznać się z zamierzeniem inwestycyjnym oraz zgłaszać ewentualne zastrzeżenia i wnioski. A zatem w sprawie nie można mówić o naruszeniu art. 73 § 1 kpa. Ponadto w treści zawiadomienia organ I instancji wskazał, iż brak obecności w ustalonym terminie traktowane będzie jako brak uwag w sprawie. Pomimo prawidłowego doręczenia powyższego zawiadomienia odwołująca nie wniosła żadnych zastrzeżeń i uwag dotyczących zarówno zakresu planowanej inwestycji, jak i dotyczących pominięcia jej męża jako strony w niniejszym postępowaniu. Faktem jest, iż małżonek odwołującej omyłkowo nie został powiadomiony o toczącym się postępowaniu, jednakże w zaistniałej sytuacji, gdy drugi małżonek został prawidłowo powiadomiony, nie można mówić o pozbawieniu współwłaścicieli nieruchomości sąsiedniej możliwości obrony swoich praw w toczącym się postępowaniu, co ewentualnie skutkować mogłoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje. Ponadto zwrócił uwagę, iż mąż odwołującej, jako pominięty współwłaściciel, nie zgłosił w sprawie swoich żadnych wniosków. Kolegium stwierdziło ponadto, iż decyzja organu I instancji zawiera wszystkie elementy decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Zawiera zarówno prawidłowo określony rodzaj zamierzenia inwestycyjnego, warunki wynikające z ustaleń planu, jak i okres ważności – 24 miesiące od dnia, w którym zaskarżona decyzja stała się ostateczna. Skargi na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli D. W. – Z. i W. Z. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podniosła takie same zarzuty jak w odwołaniu uzasadniając je szeroko orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący W. Z. również wniósł o uchylenie decyzji wskazując na pominięcie go jako strony w przeprowadzonym postępowaniu. W odpowiedziach na skargi wniesiono o ich oddalenie. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) połączył obie sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi są zasadne. Jest bezspornym w sprawie, iż obydwoje skarżący są współwłaścicielami nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]. Jest to nieruchomość sąsiednia w stosunku do nieruchomości, której dotyczy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W świetle przepisu art. 28 i 29 kpa wszyscy współwłaściciele nieruchomości sąsiednich powinni być stronami prowadzonego postępowania administracyjnego i powinni brać w nim udział ( por. uchwała NSA z 25 września 1995 r., VI S.A. 13/95, Orzecznictwo NSA zeszyt 4 z 1995 r, poz. 154 oraz wyrok NSA z 02.04.1998 r., II S.A./Gd 1292/96, Lex nr 44163 ). W niniejszej sprawie organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania wyłącznie wnioskodawczynię i D. W. – Z. Wyłącznie tym osobom doręczono również odpis wydanej decyzji. Jak wyjaśniono w piśmie z dnia 24 stycznia 2002 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w prowadzonym przed organem I instancji postępowaniu administracyjnym omyłkowo pominięto W. Z. Organ odwoławczy wydaną przez siebie decyzję z dnia 17 czerwca 2003 r. doręczył również W. Z. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie niewątpliwie naruszono zasadę zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia mu przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ( art. 10 kpa ). Zawiadomienie o wszczęciu postępowaniu małżonki skarżącego i doręczenie jej decyzji organu I instancji nie zastępuje zawiadomienia o tym postępowaniu i doręczenia decyzji skarżącemu. Wobec tego, iż każdy z małżonków był stroną prowadzonego postępowania, każdy z nich powinien otrzymać zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jak i wydaną decyzję. Nie ma żadnych podstaw do uznania, że w sytuacji gdy oboje małżonkowie są stronami postępowania to wystarczy przeprowadzenie postępowania z udziałem jednego z nich. W tym kontekście nie ma również znaczenia okoliczność, iż skarżąca w toku postępowania nie zgłosiła faktu pominięcia w prowadzonym postępowaniu jej małżonka. Prawidłowe ustalenie stron postępowania należy niewątpliwie do organu. To uchybienie przepisom procedury, stanowiące podstawę wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 4 kpa ) obliguje sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 200/01, OSNP 2003/24/582 ). Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji przez sąd administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy ( treść decyzji ). Wniosek taki wynika zarówno z treści art. 145 § 1 pkt 1 b cytowanej ustawy, jak również jest akceptowany w doktrynie postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. wyrok NSA z 26.01.1999 r., III S.A. 979/98, Lex nr 39458; wyrok NSA z 4 kwietnia 1997 r., III S.A. 1795/95, Lex nr 29916 ).Sąd orzekający w całości podziela pogląd przedstawiony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 1999 r. ( IV S.A. 595/99, Lex nr 47888 ): "Poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności przygotowawczych tego postępowania. Absencja strony w postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa obejmuje zatem zarówno przypadki, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i gdy nie brała udziału w istotnych czynnościach przygotowawczych organu. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 kpa taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Wznowienie postępowania na tej podstawie następuje bowiem niezależnie od tego, czy to kwalifikowane naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny, tj. sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia. Przepis ten nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy. Uchybienie procesowe, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, nie może zostać konwalidowane przez uzupełniające postępowanie dowodowe dokonane w postępowaniu odwoławczym". Zdaniem Sądu, doręczenie skarżącemu decyzji organu odwoławczego nie konwaliduje uchybienia procesowego organu I instancji. Taka konwalidacja pozostawałaby w sprzeczności z przepisami regulującymi tryb wznowienia postępowania, jak również z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 15 kpa. W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy , że nie są one zasadne. Wydana decyzja zawiera wszystkie elementy decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Prawidłowo określa rodzaj inwestycji, termin ważności decyzji i zgodność realizowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na mocy art. 152 w/w ustawy orzekł, iż uchylone nieprawomocnym wyrokiem decyzje nie mogą być wykonane. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.