II SA/Gd 1059/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Barbara Skrzycka – Pilch (spr.) Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] Starosta, na podstawie art. 118 ust. 1, 2a, 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) oraz art. 104 kpa, odmówił przyznania na rzecz W.P., P.P. oraz J.P. prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów działką nr [...] o pow. [...] ha zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w obrębie Ł., gmina K. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że na podstawie decyzji Naczelnika Gminy K. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1974r. M. i P. P. przekazali gospodarstwo rolne bez zabudowań na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę otrzymując prawo do bezpłatnego użytkowania działki gruntu o obszarze [...] ha z działki nr [...] Wnioskodawcy zwrócili o przyznanie prawa własności działki nr [...] jako rencistówki po rodzicach. Określony w art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników warunek faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości (faktycznego) przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie prawa własności działki. Organ wskazał, że po przeprowadzeniu wizji lokalnej w dniu [...] czerwca 2005r. stwierdzono, że wnioskodawcy nie spełniają tego warunku, gdyż nie użytkują przedmiotowej działki. W.P., P.P. oraz J.P. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o przywrócenie im własności przedmiotowej działki. Wskazali, że działka nr [...] była w całości własnością ich rodziców, [...] ha pod zabudową, a [...] ha użytkowana, jako ogród warzywny. Odwołujący wyrazili chęć zagospodarowania działki w ten sam sposób, przy czym wskazali, że nie znają przyczyn, z jakich bez ich zgody dokonano podziału działki na dwie działki nr [...] i [...]zmieniając ich status. Decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz na podstawie art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z doktryny oraz utrwalonego orzecznictwa wynika, że warunek faktycznego władania nieruchomością jest równoznaczny z osobistym jej użytkowaniem przez zstępnego (zstępnych) ubiegającego się o przyznanie prawa własności działki, zaś z wniosku stron, jak i z treści odwołania wynika, że strony chciałyby działkę tę zagospodarować tak jak rodzice, a z protokołu oględzin wynika, że działka jest porośnięta kilkuletnimi brzozami, co zdaniem organu oznacza, że strony nie użytkują jej aktualnie, tym samym nie spełniają warunków określonych w art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Skargę na powyższą decyzję wnieśli W.P., P. P. oraz J.P.. W skardze podnieśli, że na przedmiotowej działce nr [...], bez ich zgody wybudowano linię energetyczną. W związku z powyższą inwestycją i pozbawieniem skarżących możliwości prawnego władania nieruchomością oraz zachorowaniem głównego spadkobiercy – W.P. w roku 2001 przerwano tam uprawę ziemiopłodów. Skarżący wskazali, że obecnie, po powzięciu wiadomości, że działka stanowi rencistówkę, jako osoby zstępne chcą odzyskać własność i powrócić do pełnego zagospodarowania tej działki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi oraz obciążenie skarżących kosztami postępowania. Organ odwoławczy podał, że skarżący nie kwestionują braku faktycznego władania przedmiotową działką, podnoszą natomiast okoliczności nie mające istotnego związku z przedmiotem postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2005r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 1059/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę P. P. i W. P. Na rozprawie w dniu [...] listopada 2006r. skarżący J.P. oświadczył, że W. i P.P. są jego braćmi, przy czym jego nazwisko zgodnie z okazanym dowodem osobistym brzmi: P. Ponadto oświadczył, że W.P. użytkował działkę do roku 2001. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Skarżący domagał się przyznania własności działki [...] położonej w obrębie Ł., gmina K., wywodząc swoje uprawnienie z art. 118 ust. 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl tego przepisu z wnioskiem o przyznanie własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością. Określone w powołanym przepisie władanie faktyczne nieruchomością powinno odpowiadać uprawnieniom osób uprawnionych określonych w ust. 1 lub 2 art. 118, a więc uprawnieniom wynikającym z prawa użytkowania. Zgodnie z art. 252 kc treścią prawa użytkowania jest prawo do jej używania i do pobierania jej pożytków. Warunek faktycznego władania nieruchomością, o którym mowa w art. 118 ust. 2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom (czyli prawa użytkowania) oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości (faktycznego) przez zstępnego ubiegającego się o przyznanie prawa własności działki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 1998r., sygn. akt SA/Bk 1482/97, opubl. ONSA 1999/2/62) W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną było, że skarżący J.P. po śmierci rodziców, którzy przekazali gospodarstwo rolne Państwu, nie użytkował przedmiotowej nieruchomości. Skarżący w toku postępowania administracyjnego wyrażał jedynie zamiar zagospodarowania działki w taki sam sposób, w jaki była zagospodarowana przez rodziców skarżącego, wskazując, że zamierza prowadzić tam ogród warzywny. Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji oględziny potwierdziły fakt, iż działka nie była użytkowana. Należało zatem uznać, że skarżący nie spełniał przesłanek do uzyskania prawa własności przedmiotowej działki, a zatem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podnoszone w skardze okoliczności dotyczące podziału działki nr [...] na dwie działki o nr [...] i [...]oraz wybudowania na działce nr [...] linii energetycznej nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a zatem nie mogły prowadzić do podważenia prawidłowości zaskarżonej decyzji. Również okoliczność, że skarżący jest spadkobiercą osób uprawnionych do przyznania prawa własności przedmiotowej działki nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem działka stanowi własność Skarbu Państwa, zaś przysługujące rodzicom skarżącego prawo użytkowania nie jest prawem dziedzicznym, nie weszło w związku z tym do masy spadkowej po spadkodawcach. Zgodnie bowiem z art. 922 § 2 kc nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą. Prawo użytkowania ustanowione na rzecz rodziców skarżącego w zamian za przekazanie Państwu gospodarstwa rolnego stanowiło prawo mające zaspokoić ich indywidualne potrzeby i interesy. Zgodnie zaś z art. 266 kc użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z jej śmiercią. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.