II SA/Gd 106/19

WyrokWSA w Gdańsku2019-06-28

Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Jolanta Górska, Magdalena Dobek-Rak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego, jeśli wnioskodawca, powołując się na pozbawienie go udziału w postępowaniu jako strony, nie posiada oczywistego interesu prawnego w sprawie, której dotyczy wniosek?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., jeśli wnioskodawca, powołując się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (pozbawienie strony udziału w postępowaniu), nie posiada oczywistego interesu prawnego legitymującego go do udziału w postępowaniu, którego wznowienia domaga się. W takich sytuacjach, brak interesu prawnego ma charakter oczywisty i nie wymaga prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego.
Stan faktyczny
Skarżący R. D. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o warunkach zabudowy z 2015 r., twierdząc, że nie został o nim poinformowany, mimo że jego nieruchomość leży w strefie oddziaływania planowanej inwestycji. Organy administracji odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że skarżący nie posiada przymiotu strony, gdyż jego działka nie graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną, a planowana inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływać na jego nieruchomość w sposób uzasadniający interes prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi R. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy oddala skargę. R. D. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2018 r., sygn. akt [..], którym utrzymano w mocy postanowienie Burmistrza Gminy z dnia 30 lipca 2018 r., nr [..], odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia 11 września 2015 r., nr [..], ustalającą warunki zabudowy. Zaskarżone postanowienie podjęte zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 11 września 2015 r. Burmistrz Gminy, działając na wniosek D. W., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na terenie działki nr [..] położonej w miejscowości P., gmina Ż. Przedmiotowa decyzja nie została zaskarżona przez żadną ze stron postępowania i stała się ostateczna. Pismem z dnia 4 czerwca 2018 r. R. D. zwrócił się do Burmistrza Gminy z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie wydania warunków zabudowy dla działki nr [..] położonej w miejscowości P. Jednocześnie wniósł o doręczenie decyzji o warunkach zabudowy wydanej dla działki nr [..]. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu 8 maja 2018 r. po raz pierwszy naocznie, stwierdził, że jego nieruchomość (działka nr [..] w P.) leży w strefie bezpośredniego oddziaływania budynków wznoszonych na działce nr [..]. Według skarżącego, w związku z oddziaływaniem wznoszonych budynków na jego nieruchomość, posiada on przymiot strony postępowania administracyjnego, lecz nie mógł z własnej winy wziąć udziału w postępowaniu, gdyż nie został poinformowany o jego wszczęciu, zebranych dowodach oraz nie doręczono mu wydanej decyzji administracyjnej, co rażąco narusza jego prawa jako strony postępowania. Burmistrz Miasta doręczył skarżącemu kserokopię zanimizowanej decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr [..]. W odpowiedzi na wezwanie organu, R. D. wyjaśnił, iż wiedzę o wydaniu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla działki nr [..] nabył w dniu 10 lipca 2018 r. z doręczonej mu przez Gminę kserokopii decyzji ustalającej warunki zabudowy. Burmistrz Gminy, działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 28 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku R. D. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 11 września 2015 r., postanowieniem z dnia 30 lipca 2018 r., odmówił wznowienia postępowania. Organ uznał, że skarżącemu w rozpatrywanej sprawie nie przysługuje status strony postępowania, gdyż planowana inwestycja na działce nr [..] położonej w miejscowości P. nie graniczy z działką wnioskodawcy. Projektowane budynki usytuowane są w odległości ok. 39,5 m (najbliższy z budynków) i w odległości 51 m od budynku skarżącego. Usytuowanie budynków w stosunku do nieruchomości R. D. nie powoduje zacieniania, ani też nie pozbawia dostępu do mediów i drogi publicznej. Zatem stwierdzić należy, że zagospodarowanie działki nr [..] budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie bliźniaczej oraz szczelnymi zbiornikami na ścieki nie będzie negatywnie oddziaływać na nieruchomość wnioskodawcy i tym samym wnioskodawca nie ma interesu prawnego – nie może być stroną. W zażaleniu na powyższe postanowienie R. D. zawnioskował o jego uchylenie, o wznowienie postępowania w sprawie i uchylenie decyzji o warunkach zabudowy z dnia 11 września 2015 r. Według skarżącego postanowienie wydano z naruszeniem prawa na podstawie nieprawdziwych dowodów. Nieruchomość gruntowa obejmująca działkę nr [..] graniczy bezpośrednio z jego nieruchomością. Decyzja Burmistrza z dnia 11 września 2015 r., ustalająca warunki zabudowy dla działki nr [..], obejmuje bowiem również infrastrukturę towarzyszącą, które przylega bezpośrednio do jego nieruchomości. Wznoszone budynki zacieniają elewację budynku skarżącego z oknami. Niewłaściwe ustalenie kręgu stron postępowania w istotny sposób wpłynęło na treść wydanej decyzji. Ponadto osoba, która wydała postanowienie nie wykazała, że była upoważniona do jego wydania. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 9 listopada 2018 r., sygn. akt [..], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium wskazało, że z zebranego materiału dowodowego w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 11 września 2015 r. wynika, że działka nr [..], której właścicielem jest skarżący, nie graniczy bezpośrednio z działką inwestora nr [..]. Działki te oddziela od siebie działka nr [..], a także częściowo działki nr [..] i [..]. Najbliższa odległość między granicami działki nr [..] od działki nr [..] wynosi około 27 m (dowód: mapa stanowiąca załącznik do decyzji z dnia 11 września 2015 r.,). Ponadto, biorąc pod uwagę wyznaczoną na mapie linię zabudowy na działce nr [..] (od strony jej frontu), działki te są położone przy różnych drogach. Planowana budowa dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na terenie działki nr [..] jest zgodna z mieszkaniową funkcją przedmiotowego terenu, w tym funkcją istniejącą na działce skarżącego. Projektowane budynki usytuowane są w odległości około 39,5 m (najbliższy z budynków) i w odległości 51 m od budynku skarżącego. Z treści decyzji o warunkach zabudowy wynika, iż ich maksymalna wysokość ma wynosić 9 m, a szerokość elewacji frontowych 13,67 m +/- 20 %. W ocenie Kolegium brak było podstaw do przyjęcia, iż planowana inwestycja budowy dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na terenie działki nr [..], oddalonej od działki skarżącego o około 27 m nie będzie oddziaływać na jego nieruchomość (np. poprzez powodowanie emisji zanieczyszczeń, zapachów, uciążliwości z korzystania z własnej nieruchomości) w sposób ograniczający mu możliwość sprawowania władztwa nad swoją nieruchomością. Charakter, rozmiar i gabaryty planowanej inwestycji uzasadniają przekonanie o braku możliwości zaistnienia różnego rodzaju immisji pośrednich na nieruchomość skarżącego. Obszar oddziaływania planowanej inwestycji ograniczy się w rzeczywistości do działki inwestora lub co najwyżej do terenów bezpośrednio z nią sąsiadujących. Organ II instancji wskazał przy tym, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1259/17, że nawet sąsiedztwo fizyczne z terenem inwestycji samo w sobie nie przesądza o przymiocie strony w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy. Ustawodawca nie zagwarantował przy tym niezmienności otoczenia, ani ochrony prawnej umożliwiającej udział w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji odczucia utraty bezpieczeństwa, spadku wartości nieruchomości, czy też pojawienia się konkurencyjnej działalności. W rezultacie argumenty odnoszące się wyłącznie do subiektywnie odczuwanej uciążliwości inwestycji nie mogą stanowić o przymiocie strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną ustalającą warunki zabudowy. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że R. D. nie posiada interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie nie przysługuje mu status strony tego postępowania i nie był on uprawniony do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Kolegium wskazało, że wbrew twierdzeniom skarżącego działka nr [..] nie graniczy bezpośrednio z jego nieruchomością. Decyzja z 11 września 2015 r. ustaliła warunki zabudowy wyłącznie dla działki nr [..] dla inwestycji budowy dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż obejmuje ona swoimi ustaleniami również infrastrukturę towarzyszącą, która przylega bezpośrednio do nieruchomości skarżącego. Biorąc pod uwagę wysokość planowanej zabudowy (do 9 m) określoną w decyzji z dnia 11 września 2015 r. oraz jej najbliższą odległość od budynku skarżącego (około 39,5 m) nie było podstaw do przyjęcia, iż planowana zabudowa ograniczy dostęp naturalnego oświetlenia do budynku skarżącego ponad normy wynikające z przepisów techniczno-budowlanych. Poza tym kwestia ewentualnego zacienia budynku skarżącego stanowi dopiero przedmiot postępowania o wydanie pozwolenia na budowę i nie należy do zakresu postępowania o ustalenie warunków zabudowy, a co za tym idzie nie ma wpływu na ustalenie interesu prawnego skarżącego w tym ostatnim postępowaniu. Kolegium wyjaśniło również, że postanowienie zostało wydane przez T. S. Zastępcę Burmistrza Gminy, który posiada upoważnienie z dnia 12 stycznia 2016 r. do wydawania w imieniu Burmistrza wszystkich decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. W skardze R. D. wniósł o uchylenie w całości tego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Burmistrza Gminy z dnia 30 lipca 2018 r. oraz na podstawie dowodów dostępnych w aktach sprawy, i o zmianę decyzji Burmistrza Gminy z dnia 11 września 2015 r. ustalającej warunki zabudowy dla działki nr [..] w P. przez jej uchylenie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 113 § 1, art. 28, art. 10 § 1, art. 78 § 1, art. 79, art. 81 k.p.a. oraz art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i przepisów rozporządzenia z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. nr 164, poz. 1588), a ponadto przepisów art 156 § 1 pkt 2, 3, 5 - 7 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jako strona postępowania administracyjnego po raz kolejny nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania i o wydaniu decyzji. Przymiot strony wywodzi z bezpośredniego sąsiedztwa z nieruchomością gruntową objętą decyzją Burmistrza Gminy z dnia 11 września 2015 r., która składa się z działek nr [..] i [..]. Wznoszone obiekty zacieniają elewację jego budynku mieszkalnego, tym samym posiada on przymiot strony postępowania administracyjnego. Według skarżącego, pominięcie jego udziału w postępowaniu miało istotny wpływ na treść decyzji, która wydana została z naruszeniem prawa. W jego ocenie nie przeprowadzono należycie analizy, nie wyznaczono prawidłowo obszaru analizy, nie wyznaczono wysokości elewacji frontowej, podane wartości wysokości odnoszą się jedynie do wysokości kalenicy i określone zostały w nieznanych jednostkach "K". Tym samym wydanie decyzji z naruszeniem prawa jest wystarczającym powodem do wszczęcia postępowania z urzędu. Zdaniem skarżącego decyzja Burmistrza Gminy z dnia 11 września 2015 r. zezwala na intensywną zabudowę na działce nr [..], pomimo niedostatecznej infrastruktury, braku kanalizacji deszczowej i sanitarnej, niedostateczną wydajność wodociągu dotkliwie odczuwalną latem 2008 r. Osiem budynków dwulokalowych bez kanalizacji sanitarnej powoduje konieczność opróżniania szesnastu zbiorników na nieczystości płynne, co wiąże się z emisją niezwykle toksycznego i uciążliwego siarkowodoru. Okoliczność ta nie została zbadana dostatecznie, a wszystkie te czynniki negatywnie oddziałują na jego nieruchomość. Spoiste grunty nie są wstanie pochłonąć tak znacznej ilości wód opadowych z dachów i terenów utwardzonych, woda będzie wprowadzana do gruntu poprzez studnie chłonne, co podniesie poziom wód gruntowych i zmianę naturalnego spływu wód. W myśl art. 16 pkt 69 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U z 2017 r., poz. 1566 ze zm.) wodami opadowymi lub roztopowymi są wody będące skutkiem opadów atmosferycznych. Zgodnie z art. 234 ust. 1 tego aktu prawnego właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych, ani kierunku odpływu wód ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Wybudowane ogrodzenie i zmiana ukształtowania terenu już te stosunki zmieniają. Skarżący zarzucił ponadto, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie z naruszeniem art. 77 k.p.a., gdyż nie zebrało wszystkich dowodów niezbędnych do weryfikacji zaskarżonej decyzji Burmistrza Gminy. Nie zapewniono skarżącemu, jako stronie, dostępu do akt postępowania, przez co naruszono art. 10 k.p.a. Nie wykazano również by decyzja z dnia 11 września 2015 r., została podpisana przez osobę posiadającą stosowne upoważnienie do jej podpisania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie warunków zabudowy, zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Gminy z dnia 11 września 2015 r. Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie Kolegium oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Gminy wydane zostało w odpowiedzi na podanie skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją o warunkach zabudowy, czyli w trybie wznowienia postępowania, który jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Przesłanki wznowienia postępowania zostały enumeratywnie określone przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. oraz w art. 145a § 1 k.p.a. i art. 145b § 1 k.p.a. Warunkiem uruchomienia tego trybu jest przede wszystkim funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji, której to postępowanie miałoby dotyczyć, złożenie wniosku w tym przedmiocie przez uprawniony podmiot ze wskazaniem jednej z przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a., art. 145b § 1 k.p.a. oraz zachowanie terminu, o którym stanowi art. 148 k.p.a. Spełnienie łącznie wskazanych przesłanek stanowi podstawę do wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a., które stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). W postępowaniu nadzwyczajnym wznowieniowym, organ administracji publicznej przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania weryfikuje legitymację podmiotu występującego z podaniem o wznowienie postępowania do bycia stroną w sprawie. O odmowie wznowienia postępowania, oprócz niedochowania terminu, czy braku powołania podstawy wznowieniowej, może zatem przesądzić ocena, że podmiot występujący z wnioskiem nie jest legitymowany do zainicjowania postępowania administracyjnego w trybie wznowieniowym. Sytuacja natomiast komplikuje się jedynie w przypadku, gdy powołaną w podaniu podstawą wznowienia jest przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. pozbawienie strony udziału w postępowaniu, tak jak w rozpatrywanej sprawie. Problem związany jest z treścią art. 147 k.p.a., który stanowi, że wznowienie postępowania następuje na żądanie strony oraz z treścią art. 149 § 2 k.p.a. zgodnie z którym postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Negatywny wynik badania co do wystąpienia w sprawie podstawy wznowienia z art. 145 § 1 k.p.a. co do zasady skutkuje bowiem rozstrzygnięciem przewidzianym w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. tj. odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Zatem w przypadku powołania przez wnoszącego podanie o wznowienie jako podstawy wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dochodzi do swoistej kolizji, albowiem z jednej strony podanie powinno pochodzić od podmiotu legitymującego się przymiotem strony po to żeby wznowić postępowanie i przejść do badania powołanej podstawy wznowienia (art. 149 § 2 k.p.a.), z drugiej właśnie to zagadnienie - bycie stroną - powinno być, jako podstawa wznowienia, badane w drugim etapie po wznowieniu. Na tle powyższych przepisów w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie zarysowały się różne stanowiska odnoszące się do oceny momentu, w jakim organ właściwy do wznowienia postępowania powinien badać posiadanie przymiotu strony przez wnoszącego podanie o wznowienie (por. R. Stankiewicz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, R. Hauser i M. Wierzbowski (red.), Warszawa 2017, s. 1088-1091; wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., II OSK 872/16, LEX nr 2447078). Zwraca się w nich dodatkowo uwagę na wprowadzenie do kodeksu postępowania administracyjnego przepisu art. 61a k.p.a. będącego odpowiednikiem w postępowaniu wznowieniowym art. 148 § 3 k.p.a. W ostatnim czasie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, który nie wyklucza w takiej sytuacji odmowy wznowienia, z tym że ogranicza ją wyłącznie do przypadków jasnych i oczywistych nie wymagających prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W sytuacjach natomiast wątpliwych, dość skomplikowanych, opowiada się za wznowieniem i przeprowadzeniem tego badania dopiero w drugim etapie postępowania wznowieniowego przeznaczonym właśnie dla badania przyczyny wznowienia, jak stanowi art. 149 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie, organy dokonując wstępnej analizy podania skarżącego, powołującego się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. uznały, że ze względu na oczywisty brak po jego stronie interesu prawnego legitymującego go do udziału w postępowaniu w sprawie warunków zabudowy należy załatwić jego wniosek negatywnie podejmując rozstrzygnięcie z art. 149 § 3 k.p.a. o odmowie wznowienia postępowania. Analizując całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności faktycznych, wynikających z akt sprawy o ustalenie warunków zabudowy, Sąd doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania w odniesieniu do skarżącego jest prawidłowe. Stwierdzenie legitymacji osoby wnioskującej o wznowienie postępowania w sytuacji, gdy nie była ona stroną postępowania, którego wniosek dotyczy, wymaga ustalenia interesu prawnego tej osoby w postępowaniu, którego wznowienia domaga się przy uwzględnieniu charakteru tego postępowania i jego specyfiki. W związku z tym w pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy uregulowane jest w przepisach ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm.), zwanej dalej u.p.z.p. Decyzja o warunkach zabudowy określa rodzaj i charakter zabudowy dopuszczalnej na danym terenie. W decyzji o ustaleniu warunków zabudowy określa się podstawowe parametry dotyczące zmiany zagospodarowania terenu, które podlegają dalszym szczegółowym ustaleniom w postępowaniu poprzedzającym wydanie pozwolenia na budowę, unormowanym w przepisach ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz przepisach ustaw odrębnych i aktach wykonawczych. Zgodnie z art. 63 § 2 u.p.z.p. decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi także praw do terenu oraz nie narusza prawa własności ani uprawnień osób trzecich. Sama decyzja stanowiąca o możliwości zagospodarowania terenu, nie stanowi aktu naruszającego prawa do korzystania z rzeczy podmiotów uprawnionych wobec nieruchomości znajdujących się w kręgu oddziaływań inwestycji. Nie jest ona rozstrzygnięciem, które ma moc ograniczenia cudzych praw do nieruchomości. Ograniczenie to może nastąpić dopiero w fazie realizacyjnej, w związku z wydaniem pozwolenia na budowę. W tej sytuacji zagrożenie czyichś praw dotyczących nieruchomości, na której planuje się inwestycję bądź nieruchomości sąsiedniej, w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy ma charakter potencjalny. W przypadku postępowań o ustalenie warunków zabudowy krąg stron ustalany jest w oparciu o zasadę dobrego sąsiedztwa uregulowaną w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przy tym podkreślić należy, że interes prawny uzasadniający status strony postępowania ma być osobisty, konkretny, bezpośredni i aktualny, a nie hipotetyczny czy potencjalny. W konsekwencji stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy oprócz wnioskodawcy, który niekoniecznie musi być właścicielem terenu przeznaczonego pod inwestycję, mogą być właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio lub pośrednio z nieruchomością, na której planowana jest realizacja inwestycji. Przymiot strony tych podmiotów za każdym razem musi być jednak oceniany przez pryzmat wymogów wymienionych w art. 28 k.p.a. Sam fakt bycia właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą sąsiedniej nieruchomości nie przesądza o tym, że podmiot taki automatycznie staje się stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy. O interesie prawnym tych osób przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości, przy czym ciężar wykazania takiego interesu obarcza podmiot, który się na niego powołuje (por. wyroki NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., II OSK 2665/14, LEX nr 2083563, z dnia 29 stycznia 2016 r., II OSK 1358/14, LEX nr 2034071). Na gruncie rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko organów, zgodnie z którym skarżący nie ma interesu prawnego, który legitymowałby go do udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji na działce nr [..], co stanowiłby podstawę do uznania go za stronę uprawnioną do skutecznego wniesienia podania o wznowienie postępowania w tej sprawie. Przy czym dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia istotne jest, w ocenie Sądu, że brak tego interesu w sprawie przedmiotowych warunków zabudowy ma charakter oczywisty, uprawniający do skorzystania z dyspozycji art. 149 § 3 k.p.a. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z dnia 11 września 2015 r., którym dysponowały organy wstępnie analizując podanie skarżącego wynika, że działka nr [..], której właścicielem jest skarżący, nie graniczy bowiem bezpośrednio z działką inwestora nr [..]. Działki te oddziela od siebie działka nr [..], a także częściowo działki nr [..] i [..]. Najmniejsza odległość między granicami działki nr [.] a działki nr [..] wynosi około 27 m. Natomiast projektowane budynki na działce nr [..] mają być usytuowane w odległości około 39,5 m (najbliższy z budynków) i w odległości 51 m od budynku skarżącego. Co istotne, ze względu na zasadę dobrego sąsiedztwa, stanowiącą główną determinantę zachowania ładu przestrzennego na danym terenie, co uwzględniły również orzekające w sprawie organy, działki te położone są przy różnych drogach. Potwierdza to wyznaczona linia zabudowy na działce nr [..] od strony jej frontu. Planowana budowa dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na działce nr [..] jest również zgodna z mieszkaniową funkcją przedmiotowego terenu, w tym z funkcją istniejącą na działce skarżącego. W świetle ujawnionych okoliczności faktycznych, w ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo ustaliło, że brak jest podstaw do przyjęcia, że inwestycja planowana na działce nr [...] oddziaływać będzie na nieruchomość skarżącego w taki sposób, który już na etapie decyzji ustalającej sposób zabudowy i zagospodarowania działki nr [..], ukształtuje możliwości zabudowy i zagospodarowania działki skarżącego. Sytuacja taka mogłaby mieć miejsce wówczas, gdyby w decyzji o warunkach zabudowy przewidziano możliwość zabudowy w granicy pomiędzy działkami bezpośrednio sąsiadującymi, bądź przewidziano taką funkcję czy sposób skomunikowania działki zainwestowanej, który ograniczałby możliwości inwestycyjne skarżącego. Tymczasem, przewidziany w decyzji sposób zabudowy i zagospodarowania działki nr [..], planowana funkcja zbieżna z funkcją realizowaną na działce skarżącego oraz w pozostałym sąsiedztwie, rozmiar i gabaryty planowanej inwestycji uzasadniają twierdzenie, że obszar jej oddziaływania ograniczy się w rzeczywistości do działki inwestora lub, co najwyżej, do terenów bezpośrednio z nią sąsiadujących, a nie będzie oddziaływał na działkę skarżącego. Okoliczności te wynikają bezpośrednio z ustaleń decyzji o warunkach zabudowy, których analiza doprowadziła organy orzekające w niniejszej sprawie do stwierdzenia, że skarżący nie posiada interesu prawnego w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie nie przysługuje mu status strony tego postępowania i nie był on uprawniony do złożenia podania o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jeszcze raz podkreślić należy, że ujawnione na wstępnym etapie procedowania okoliczności sprawy nie dawały podstaw do wznowienia postępowania i przejścia do kolejnego etapu określonego w art. 149 § 2 k.p.a., czyli badania przyczyn wznowienia i późniejszego rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przy tym, istotne jest, że na etapie rozpoznawania podania skarżącego przez organ I i II instancji argumentacja skarżącego, sprowadzająca się w gruncie rzeczy do podkreślania bezpośredniego sąsiedztwa jego działki z działką zainwestowaną, nie wskazująca na żadne konkretne okoliczności dające podstawę przypuszczać, że jego uprawnienia mogłaby kształtować już decyzja z dnia 11 września 2015 r., nie uzasadniała potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do przyczyn wznowienia. Odnosząc się do zarzutów skargi, które skierowane zostały w zasadzie przeciwko prawidłowości ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy z dnia 11 września 2015 r. wyjaśnić należy, że nadzwyczajny tryb wzruszania decyzji ostatecznych, jakim jest wznowienie postępowania, sam w sobie nie otwiera możliwości ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, ponieważ w pierwszej kolejności nakierowany jest na zweryfikowanie warunków formalnych dopuszczalności wznowienia, tj. interesu prawnego podmiotu inicjującego postępowanie oraz terminu wniesienia podania, a po pozytywnym przesądzeniu tym elementów, następnie zbadania, czy w realiach konkretnej sprawy wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, czy też taka przesłanka nie wystąpiła. Dopiero bowiem wystąpienie przesłanki wznowienia otwiera drogę do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie natomiast, ze względu na stwierdzony przez organy oczywisty brak interesu prawnego skarżącego w sprawie zakończonej decyzją ustalającą warunki zabudowy z dnia 11 września 2015 r., nie doszło do wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją, a w konsekwencji organ nie przystąpił do ponownego rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Wobec powyższego zarzuty skargi odnoszące się do wadliwości samej decyzji o warunkach zabudowy oraz postępowania organów nią zakończonego, nie mogły wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Tak samo argumentacja skargi odnosząca się do braku infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej dla działki zainwestowanej oraz do zmiany stosunków wodnych w związku z realizacją planowanej inwestycji, nie mogła zaważyć na bycie prawnym zaskarżonego postanowienia. Zagadnienia te mogą być przedmiotem rozważań na kolejnym etapie procesu inwestycyjnego, tj. w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną. Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszonym, do czego uprawniał go przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło