II SA/Gd 1066/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 28 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 15 kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 4 marca 2002 r. nr [...]. Decyzją z dnia 15 kwietnia 2002r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] na podstawie art. 127 § 3 i 4 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 i art.156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 4 marca 2002r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Miejskiej Rady Narodowej [...] z dnia 3 października 1973r. - Nr [...] w sprawie poszerzenia powierzchni mieszkalnej. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że J. M. O. wnioskiem z dnia 11 maja 2001r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Miejskiej Rady Narodowej [...] z dnia 5 października 1973r. o przydziale Z. D. części lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w G. Wnioskodawca podał, iż jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] w G. i z tego tytułu sprawuje zarząd nieruchomością. Po uzyskaniu informacji od córki Z. D., J. K., że jej matka otrzymała przydział na to mieszkanie (2 pokoje z używalnością kuchni) decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 10.09.1948r., wnioskodawca uznał, iż na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. stwierdzić należy, że decyzja z dnia 5 października 1973r. jest nieważna. Rozpatrując ten wniosek stwierdzono, że w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia 10.09.1948r. o przydziale lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...]. Podstawą prawną tej decyzji był dekret z dnia 21.12.1945r. o publicznej gospodarce lokalami i kontroli najmu (Dz. U. R. P. Nr 3, poz.27 z 1946r.). Natomiast decyzją z dnia 05.10.1973r. orzekano o przydziale tytułem poszerzenia części lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Podstawą prawną wydania tej decyzji byt przepis art. 35 ustawy z dnia 30.01.1959r. Prawo lokalowe (Dz. U. z 1962r. nr 47, poz. 227). Zdaniem organu administracji w sprawie nie doszło zatem do wydania kolejno po sobie 2 nowych decyzji załatwiających tą samą sprawę co do istoty. Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. ma miejsce wtedy, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami. Tożsamość sprawy istnieje gdy występują te same podmioty w sprawie, a sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym. Zdaniem Kolegium Odwoławczego przesłanka wskazana przez wnioskodawcę nie daje podstaw do uwzględnienia jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Sprawy rozstrzygane tymi decyzjami dotyczą jedna przydziału lokalu, druga poszerzenia powierzchni mieszkalnej. Przedmiotem orzekania w pierwszej był lokal nr [...], natomiast w drugiej lokal nr [...]. Sam wnioskodawca przyznaje, że przydziały na poszczególne pokoje otrzymywały różne osoby i dlatego mieszkanie na parterze budynku ma dwa numery [...] i [...]. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. M. O. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący stwierdził, że stanowisko Kolegium w sprawie jest błędne. Na potwierdzenie tego poglądu powołał się na stanowisko Janusza Borkowskiego (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1989, s. 259), który stwierdził, że z tożsamością sprawy będziemy mieli do czynienia również wtedy "gdy zmieni się akt prawny stanowiący podstawę decyzji, ale zostanie zachowana ciągłość regulacji prawnej praw i obowiązków (czyli regulacja prawna z poprzedniego aktu prawnego zostanie przejęta w nie zmienionym stanie przez nowy akt prawny)". Zdaniem skarżącego bez wątpienia przedmiotem obu aktów prawnych stanowiących podstawę wydawanych w sprawie decyzji było wprowadzenie i utrzymanie publicznej gospodarki lokalami. Na podstawie zarówno dekretu jak i ustawy organy kwaterunkowe wydawały decyzje o przydziale lokali mieszkalnych. Zatem zmiana przepisów przy niezmienionym ich zakresie merytorycznym będącym podstawą prawną decyzji o przydziale nie spowodowała zmiany "regulacji prawnej". W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dla oceny jej zasadności zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., który stanowił podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 5 października 1974r. Nr [...]. W myśl postanowień tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W związku z tym w postępowaniu administracyjnym opartym na tej przesłance organ administracji w głównej mierze powinien zbadać, czy zachodzi tożsamość rozstrzygniętej dwoma różnymi decyzjami sprawy administracyjnej. Podstawową przesłanką mogącą wskazywać na tożsamość sprawy administracyjnej jest przedmiot postępowania. W rozpatrywanym przypadku były nim lokale mieszkalne położone w G. przy ul. [...]. Zdaniem skarżącego było to jedno mieszkanie o powierzchni 106,50 m2. Natomiast zdaniem organu administracji dwa mieszkania oznaczone nr [...] i [...]. Trzymając się swojego stanowiska J. M. O. zauważa, że przedmiotem obu wydanych decyzji administracyjnych były te same pokoje mieszkalne. Zdaniem Kolegium tożsamość sprawy nie występowała, gdyż adresatami obu wydanych decyzji były różne podmioty. Dlatego też należy stwierdzić, że okolicznością sporną w sprawie wymagającą ustalenia jest stwierdzenie, czy 2 pokoje przydzielone Z. D. na podstawie decyzji z dnia 10 września 1948r., to te same dwa pokoje przydzielone Z. D. na podstawie decyzji z dnia 5 października 1973r. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie, pozwala bowiem ustalić czy przedmiotem obu orzeczeń administracyjnych były te same powierzchnie mieszkalne, czy też nie. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mimo jego nadzwyczajnego charakteru niczym nie różni się od innych postępowań administracyjnych. W związku z czym również w nim organy administracji zobowiązane są zgodnie z postanowieniami art. 7 K.p.a. do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu słusznego interesu społecznego i społecznego interesu obywateli. W celu realizacji tej dyrektywy organ administracji zgodnie z postanowieniami art. 77 K.p.a. powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające prowadzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyło się jedynie do uzyskania kopii orzeczeń z 1948r. i 1973r. oraz stwierdzenia, że w obu tych decyzjach podane zostały różne nr lokali, w których znajdowały się przydzielone pokoje. Jak wynika jednak z pism skarżącego oraz wyjaśnień J. K. złożonych na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zagadnienie to nie jest takie oczywiste. Pierwotnie bowiem przy ul. [...] w G. znajdowało się jedno mieszkanie, które następnie zostało podzielone na dwa lokale oznaczone nr [...] i [...]. W związku z tym dla prawidłowego określenia przedmiotu postępowania w rozpatrywanej sprawie niezbędne było ustalenie jakie i ile pokoi wchodzi w skład poszczególnych lokali mieszkalnych oraz w jaki sposób przebiegał ich przydział. Celowi temu mogłoby służyć np. wystąpienie do dotychczasowych zarządców nieruchomości o nadesłanie dokumentacji z tym związanej oraz przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie organ administracji ograniczył się jednak tylko do lakonicznego stwierdzenia, że przedmiotem orzekania w obu spornych decyzjach administracyjnych były różne lokale mieszkalne. Nie można przyjąć aby takie postępowanie pozostawało w zgodzie z przywołaną wyżej zasadą prawdy obiektywnej. Dlatego też przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracji powinien dołożyć należytej staranności w ustaleniu w jaki sposób prowadzona była gospodarka lokalowa w budynku przy ul. [...] w G. W szczególności powinny być uwzględnione okoliczności związane z wyjaśnieniem, czy przez cały ten okres w budynku tym ewidencjonowane były dwa lokale mieszkalne, czy te same pokoje mieszkalne wchodziły cały czas w skład lokali o tym samym numerze oraz jak na tym tle przedstawiała się sytuacja przydziału lokali Z. D. Uwzględniając zatem wszystkie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia orzekł jak w sentencji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jego wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.