II SA/Gd 1069/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. R. i M. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2003 r., nr [[...]] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 31 grudnia 2002 r., nr [[...]], na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił wydania nakazu rozbiórki muru ogrodzeniowego wybudowanego na posesji przy ul. M. w G., od strony drogi dojazdowej, przy granicy z posesją położoną przy ul. M. (działka nr [[...]]), na fragmencie wchodzącym na teren posesji przy ul. M. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 7 czerwca 2001 r. PINB przeprowadził wizję lokalną w terenie, podczas której ustalono, że na granicy posesji nr [[...]] i [[...]] przy ul. M. znąjduje się ogrodzenie, którego wysokość od strony posesji nr [[...]] wynosi około 90 cm, natomiast od strony posesji nr [[...]] wynosi około 200 cm. Przedmiotowe ogrodzenie wybudowane od strony posesji nr [[...]] przez poprzedniego właściciela A. D., częściowo zostało pobudowane na działce nr [[...]] - posesja nr [[...]]. Słupek ogrodzenia oddalony jest około 10 cm od linii wydzielającej drogę dojazdową i znajduje się na działce nr [[...]]. Ogrodzenie od strony posesji nr [[...]] zakończone jest elementami drewnianymi o wysokości około 60 cm. Słupek ogrodzenia wykonano z kamieni. Podczas wizji K. R. oświadczyła, że "żąda nakazu rozbiórki ogrodzenia w części, znajdującej się na jej posesji (tj. odcinek około 150 cm i słupek). Ogrodzenie zostało wybudowane około roku 1989". Organ I instancji uznał zatem, że w celu wydania ewentualnego nakazu rozbiórki muru ogrodzeniowego należałoby zastosować przepis art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z roku 1974, zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, jeżeli: - znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowy, - powodują bądź w razie wybudowania spowodowałyby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zachodzą wyżej wymienione przesłanki i z tych przyczyn wydana została decyzja odmawiająca nakazu rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia. Rozpatrując sprawę ponownie na skutek decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 listopada 2001r. stwierdza organ I instancji, że prowadzone postępowanie administracyjne dotyczyło muru ogrodzeniowego wybudowanego na posesji przy ul. M. w G., od strony drogi dojazdowej, wchodzącego w części na teren posesji przy ul. M. Znajdujący się w aktach nakaz wynikający z decyzji z dnia 9 czerwca 1989r. skierowanej do poprzedniego właściciela działki przy ul. M. – A. D. dotyczący wstrzymanie robót niwelacyjnych w obrębie posesji, wykonania orzeczenia technicznego istniejącego muru kamiennego spełniającego dotychczas rolę muru oporowego oraz opracowanie projektu niwelacji łącznie z odwodnieniem, dotyczy muru oporowego z kamienia o wysokości około 2,0 m, rozdzielającego działki i znajdującego się na zapleczu posesji [[...]] i [[...]] przy ul. M. Z dokumentacji wykonanej przez inż. R. Ż. na zlecenie K. R. w związku z wydanymi decyzjami nakazowymi z dnia 9 czerwca 1989r. wynika, że istniejący mur oporowy kamienny zlokalizowany na granicy posesji i utrzymujący grunt skarpy od strony sąsiada - posesji przy ul. M., rozciąga się pomiędzy budynkiem mieszkalnym, a dobudowanym do niego budynkiem zaplecza gospodarczego. W związku z powyższym organ uznał wybudowany mur ogrodzeniowy na posesji przy ul. M. w G. od strony drogi dojazdowej, wchodzący w części na teren posesji przy ul. M., jako ogrodzenie międzysąsiedzkie, które nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, i które nie podlega nakazowi z decyzji z dnia 9 czerwca 1989r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosły K. R. i M. D. uznając decyzje za krzywdzącą. Odwołujące się wskazały, że przedmiotowy mur znajduje się na terenie posesji, której są właścicielkami i przeszkadza im w uporządkowaniu posesji. W miejscu tym bowiem zamierzają umieścić pojemniki na śmieci. Zaskarżoną decyzją z dnia 23 czerwca 2003r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ I instancji co do tego, że przedmiotowe ogrodzenie, pełniące w swej dolnej części rolę ściany oporowej zostało wybudowane w 1989r. przez poprzedniego właściciela posesji przy ul. M. A. D., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Wysokość tego ogrodzenia od strony posesji przy ul. M. wynosi około 90 cm, natomiast od strony posesji przy ul. M. - około 200 cm. Z akt sprawy wynika ponadto, że sporny fragment przedmiotowego muru ogrodzeniowego, tj. odcinek o długości 150 cm wraz ze słupkiem ogrodzeniowym usytuowany jest na terenie działki nr [[...]] przy ul. M. Podczas wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 7 czerwca 2001r. przy udziale geodety ustalono, że wyżej wymieniony słupek zlokalizowany jest w odległości ok. 10 cm od granicy działki nr [[...]] z działką stanowiącą drogę dojazdową. Mając na uwadze powyższe organ II instancji uznał, że stosownie do treści art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r., ewentualny nakaz rozbiórki fragmentu przedmiotowego muru mógłby być wydany jedynie na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 roku., który zawiera przesłanki będące podstawą do wydania nakazu rozbiórki, nie znajdujące zastosowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie stwierdził również występowania żadnej innej przyczyny uzasadniającej wydanie nakazu rozbiórki na podstawie wskazanych powyżej przepisów. Uznano zatem, że organ pierwszej instancji miał uzasadnione podstawy do wydania decyzji odmawiającej nakazania rozbiórki wyżej wymienionego fragmentu muru ogrodzeniowego. Natomiast odnosząc się do argumentów odwołania organ skazał, że nie mogą one stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem przedstawiony w odwołaniu fakt wybudowania części przedmiotowego muru na terenie posesji przy ul. M. w G., bez prawa do dysponowania tą nieruchomością - nie może stanowić przesłanki do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o przepisy art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. Przyczyny takiej nie stanowi także wskazana przez współwłaścicielki przedmiotowej posesji okoliczność, iż takie usytuowanie muru uniemożliwia im uporządkowanie swej działki. Wskazane powyżej przepisy nie obejmują bowiem swą dyspozycją sporów granicznych, jak również nie podlega trybowi administracyjnemu ocena skutków, które (w przypadku przekroczenia granicy) powstają na nieruchomości sąsiedniej. Właściwym do rozstrzygania tego typu sporów jest sąd powszechny. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły K. R. i M. D., żądając jej uchylenia. Skarżące ponowiły argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powołano się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Skarga nie podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W sprawie niniejszej organy administracji ustaliły, że przedmiotowy obiekt to mur oporowy pełniący funkcję ogrodzenia międzysąsiedzkiego, który wybudowany został w 1989r., przy czym sporny fragment przedmiotowego muru ogrodzeniowego, tj. odcinek o długości 150 cm wraz ze słupkiem ogrodzeniowym usytuowany jest na terenie działki nr [[...]] przy ul. M., przy czym słupek znajduje się w odległości ok. 10 cm od działki stanowiącej drogę dojazdową i są to okoliczności bezsporne. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przede wszystkim art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), zgodnie z którym do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z wyjątkiem art. 48 dotyczącego nakazu rozbiórki. Do takich obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1995r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne stosuje się przepisy dotychczasowe. Z akt sprawy wynika bezspornie, że inwestor - ówczesny właściciel nieruchomości A. D., nie uzyskał pozwolenia na budowę wymaganego według prawa o którym mowa w cytowanym wyżej art. 103 ust. 2 przepisem art. 28 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo Budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.). Wskazany powyżej przepis stanowił, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Wyjątki od tej zasady zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 4 Prawa budowlanego z 1974r. Stosownie do § 44 ust. 1 pkt 3 lit. a i c tego rozporządzenia pozwolenia na budowę wymagało, między innymi, wykonanie stałych ścian oporowych o wysokości powyżej 1 m oraz stałych ogrodzeń od strony dróg (ulic) i placów publicznych oraz od innych miejsc publicznych, z cementu jako pełne oraz z kształtowników metalowych i blach lub ze stali budowlanej, niezależnie od położenia tych ogrodzeń. W niniejszym przypadku organy powołały się na przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.), który stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane nie zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy obiekt: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z analizy zebranego w sprawie materiału wynika jednoznacznie, a ustalenia w tym przedmiocie uznać należy za prawidłowe, że wybudowanie części przedmiotowego muru - ogrodzenia międzysąsiedzkiego, na działce przy ul. M. w G. nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a także nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Tym samym brak jest przesłanek do zastosowania art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r. Z kolei zgodnie z art. 37 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy można wydać nakaz rozbiórki obiektu wybudowanego samowolnie jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 tegoż artykułu. Podkreślić trzeba jednak, że strona skarżąca na takie przyczyny nie powoływała się ani w odwołaniu ani w skardze do Sądu, a z okoliczności sprawy i prawidłowych ustaleń dokonanych przez organy nie wynikają "inne ważne przyczyny" o których mowa w przytoczonym przepisie. Niezbędną przesłanką zastosowania omawianego przepisu byłoby wykazanie, że obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy, co oznacza, że chodzi o przepisy zawarte w ustawie - Prawo budowlane z 1974r., albo o przepisy wykonawcze do tego prawa. Nie może natomiast stanowić przesłanki "innej ważnej przyczyny" , o której mowa w ostatnim cytowanym przepisie, podnoszony przez skarżące zarzut naruszenia przez przedmiotowy mur ogrodzeniowy wraz ze słupkiem granicy z ich działką, co w konsekwencji ma uniemożliwić planowane zagospodarowanie tej działki poprzez usytuowanie pojemnika na odpadki stałe śmietnika. Ten bowiem zarzut skargi, będący w istocie sporem o naruszenie prawa własności, może zostać jednie rozstrzygnięty w drodze porozumienia stron lub postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, nie zaś w drodze administracyjnej, rozstrzyganie takich roszczeń nie należy bowiem do kognicji ani organów administracji publicznej ani sądów administracyjnych. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu odwoławczego co do tego, że wymaganie od inwestora wykazania prawa do dysponowania nieruchomością ma według art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. znaczenie przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast dyspozycje art. 37 ust. l lub 2 tego prawa będącego podstawą orzeczenia rozbiórki, nie obejmują tej przesłanki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 1998r., sygn. akt IV SA 1465/97, LEX nr 43225). W związku z powyższym, zdaniem Sądu, należy uznać, że organy administracji obu instancji przeprowadziły postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania i nie naruszyły prawa materialnego. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę jako niezasadną oddalił.