II SA/Gd 1069/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 11 września 2024 r., nr SKO Gd/3982/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie 2 w zakresie daty początkowej przyznania B. H. świadczenia pielęgnacyjnego. B. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 11 września 2024 r. nr SKO Gd/3982/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 10 listopada 2021 r. skarżąca złożyła do Wójta Gminy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką – W. H. Orzeczeniem z dnia 28 września 2020 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. zaliczył W. H. (ur. 15.09.2004 r.) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (symbol 02-P), ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15.09.2020 r., niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa, a orzeczenie wydano do dnia 30.09.2021 r. Orzeczeniem z dnia 2 listopada 2020 r. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim zmienił ww. orzeczenie z dnia 28 września 2020 r., w części dotyczącej symbolu przyczyny niepełnosprawności - 12-C, zamiast 02-P. Wójt Gminy decyzją z dnia 4 stycznia 2022 r. odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką. W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ stwierdził, że stan zdrowia W. H. nie wymaga stałej, systematycznej opieki osoby drugiej. Zakres świadczonej przez skarżącą pomocy sprowadza się do pomocy w czynnościach dnia codziennego, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym, a zakres pomocy nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą. Czynności wynikają ze wspólnego zamieszkiwania, które i tak muszą być wykonywane, w związku z tym nie mogą być uznane za czynności związane ze sprawowaniem opieki. W związku z tym nie zostały spełnione warunki ustawowe do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - przesłanka określonej w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 390), zwanej dalej "ustawą" lub "u.ś.r.", tj. brak konieczności sprawowania stałej i osobistej opieki, która stanowiłaby przeszkodę do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz przesłanka legitymowania się ostatecznym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 września 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2022 r. Sąd Rejonowy Gdańsk - Południe zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 2 listopada 2020 r. (uchylające orzeczenie z dnia 28 września 2020 r. w części dotyczącej symbolu przyczyny niepełnosprawności) w ten sposób, że ustalił, iż W. H. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego spełniona w sprawie jest przesłanka legitymowania się orzeczeniem o niepełnosprawności z odpowiednimi wskazaniami. Kolegium podzieliło jednak ocenę organu I instancji, że forma i zakres pomocy udzielanej córce przez skarżącą nie wykluczają możliwości podjęcia przez nią aktywności zawodowej. W wyniku rozpatrzenia wniesionej przez skarżącą skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 947/22 uchylił decyzję SKO z dnia 13 września 2022 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że przywoływane przez organy okoliczności o stopniu samodzielności W. H. nie zostały wystarczająco zweryfikowane, choćby przez rodzaj schorzenia powodującego jej niepełnosprawność i właściwe dla niego czynności opiekuńcze, które winna wykonywać skarżąca. Dokładnego wyjaśnienia wymaga w szczególności charakter opieki, jaką sprawuje skarżąca na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji podopiecznej. Wyjaśnienia w tym zakresie wymaga również przywoływana przez skarżącą już na etapie postępowania sądowoadministracyjnego okoliczność uzyskania przez córkę orzeczenia o indywidualnej formie nauczania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 20 grudnia 2023 r. sygn. akt SKO Gd/5272/23 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego ustalono, że W. H. od dnia 28 września 2020 r. do dnia 13 lutego 2023 r. legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - zatem była osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Od dnia 14.02.2023 r. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności bez wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zatem od tego dnia nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie SKO, rozważenia w sprawie wymagało zatem, czy skarżącej może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad córką w okresie od daty złożenia wniosku (10.11.2021 r.) do dnia 13.02.2023 r., a także, czy pomiędzy sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką w ww. okresie, a brakiem aktywności zawodowej skarżącej zachodził związek przyczynowo - skutkowy. Zdaniem SKO, z dokonanych w toku postępowania ustaleń nie wynika, by rozmiar i zakres opieki sprawowanej nad córką wymuszał na skarżącej w ww. okresie rezygnację i niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Zakres samodzielności córki, choć ograniczony, to jednak nie był tego rodzaju, by wykluczał podjęcie przez skarżącą jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Wyrokiem z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 190/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2023 r. Sąd stwierdził, że wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o sygn. akt II SA/Gd 947/22 nie zostały uwzględnione w ponownie przeprowadzonym postępowaniu. Mając na uwadze wszystkie okoliczności wynikające z akt sprawy uznać należy, że W. H. nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Tym samym za nieuprawnione należy uznać zawarte w zaskarżonej decyzji konstatacje organu, iż materiał dowodowy nie potwierdza, by W. H. wymagała stałej obecności osoby drugiej (matki) i nie mogła spędzać pewnego czasu pozostawiona sama w domu. W ocenie Sądu, rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad córką uniemożliwia jej podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni okoliczności, wynikające ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, świadczące m.in. o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad córką, z uwagi na rozmiar i zakres tej opieki. Organ weźmie również pod uwagę fakt wydania w dniu 6 kwietnia 2024 r. wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku Sekcja ds. Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] w przedmiocie zmiany orzeczenia z dnia 17 kwietnia 2023 r. w ten sposób, że ustalono, że W. H. jest niezdolna do pracy oraz wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Okoliczność ta czyni bowiem bezpodstawnym uznanie, że od dnia 14 lutego 2023 r. skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z powodu braku wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności córki skarżącej konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku po ponownym rozpatrzeniu sprawy, opisaną na wstępie decyzją z dnia 11 września 2024 r., uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad córką W. H. począwszy od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 30 czerwca 2027 r. Kolegium wskazując na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., podniosło, że zobowiązane jest zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku WSA w Gdańsku z dnia 29 maja 2024 r. choć się z nią nie zgadza. Oznacza to konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz orzeczenia co do istoty sprawy, tj. przyznanie B. H. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 listopada 2021 r. (miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - art. 24 ust. 2 u.ś.r.) do dnia 30 czerwca 2027 r. (do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności - art. 24 ust. 3 u.ś.r.). W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. H. wniosła o "rozszerzenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką W. H. od 2 listopada 2020 r. to jest od daty wydania zaskarżonego i uchylonego przez sąd orzeczenia". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko odnośnie daty początkowej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast jak wynika z ust. 2a tego przepisu, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 10 listopada 2021 r., dlatego też mając na względzie treść art. 24 ust. 2 i 2a ww. ustawy nie było możliwe przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od daty wcześniejszej niż od 1 listopada 2021 r. W dacie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne toczyło się postępowanie przed sądem powszechnym z odwołania B. H. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim z dnia 2 listopada 2020 r., zmieniającego orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 28 września 2020 r., zaliczające W. H. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Fakt, iż na mocy wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku Sekcja ds. Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt VI U 1110/20 orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim z dnia 2 listopada 2020 r. zostało zmienione w ten sposób, że ustalono, iż W. H. wymaga: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, nie może mieć wpływu na datę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zainicjowanego wnioskiem B. H. z dnia 10 listopada 2021 r. Nie ma bowiem przepisu prawa, który pozwalałby Kolegium na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności (2 listopada 2020 r.) do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 190/24 uchylającym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2023 r., stwierdzając "tym samym ponownemu rozpatrzeniu przez organ odwoławczy będzie podlegać ocena przysługiwania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w całym okresie, tj. od dnia złożenia wniosku do dnia orzekania w sprawie przez organ". Stosownie do brzmienia art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Kolegium wskazało też, że wiadomym jest mu z urzędu, że B. H. miała wcześniej przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy decyzji z dnia 9 listopada 2017 r. na okres od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2020 r., zmienionej następnie decyzją z dnia 23 października 2020 r. wydaną na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych i że jego wypłata została wstrzymana od dnia 3 listopada 2020 r. Fakt wydania przez Sąd Rejonowy Gdańsk - Południe w Gdańsku Sekcja ds. Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyroku z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt VI U 1110/20 mógłby być może mieć wpływ na wypłatę przyznanego i wstrzymanego następnie świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie na możliwość przyznania przez Kolegium świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 3 listopada 2020 r., skoro wniosek inicjujący postępowanie w sprawie został złożony przez B. H. w dniu 10 listopada 2021 r. Nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z urzędu, bowiem postępowanie to jest wszczynane na wniosek strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. (t j. Dz. U. z 2024 r., poz. 323, dalej jako u.ś.r.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na obecnym etapie postępowania nie jest sporny fakt spełnienia przez skarżącą ww. przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a istota sporu sprowadza się do ustalenia od jakiej daty to świadczenie winno zostać przyznane. Organ odwoławczy przyznał bowiem skarżącej świadczenie od dnia 1 listopada 2021 r., tj. od miesiąca, w którym złożony został wniosek, powołując się w tym zakresie na art. 24 ust. 2 ustawy. W złożonej skardze z kolei skarżąca podnosi, że świadczenie powinno zostać jej przyznane od 2 listopada 2020 r., tj. od daty orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim zmieniającego orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 28 września 2020 r., zaliczającego W. H. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Składając taki wniosek strona jest więc zobligowana do złożenia go wraz z odpowiednimi dowodami, w postaci dokumentów urzędowych, które powinny być do niego dołączone odpowiednio do okoliczności sprawy. Dokumentami takimi są m.in.: orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wydane przez powiatowy albo wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, bądź wyrok sądu powszechnego w tym zakresie. W niniejszej sprawie złożony przez skarżącą w dniu 9 listopada 2021 r. wniosek nie odpowiadał powyższym wymogom, bowiem orzeczenie o niepełnosprawności W. H. z dnia 24 kwietnia 2017 r. ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy) obowiązywało do 14 września 2020 r., natomiast kolejne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności W. H. wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. w dniu 28 września 2020 r. wskazań tych już nie zawierało. Zostało ono zmienione orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim z dnia 2 listopada 2020 r. ale wyłącznie co do przyczyny niepełnosprawności. Dopiero na mocy wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku Sekcja ds. Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt VI U [...] orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim z dnia 2 listopada 2020 r. zostało zmienione w ten sposób, że ustalono, iż W. H. wymaga: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Idąc tropem rozumowania organu odwoławczego należałoby uznać, że prawidłowe zastosowanie art. 24 ust. 2 ustawy powinno skutkować przyznaniem skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego od daty dostarczenia ww. wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku Sekcja ds. Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt VI U [...] – wtedy dopiero można by bowiem mówić o złożeniu wniosku wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Należy jednak zauważyć, że przepis ten, w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 za niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, z dniem 2 stycznia 2009 r. dodany został do ustawy o świadczeniach rodzinnych przepis art. 24 ust. 2a. Zgodnie z jego treścią jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Z przepisu tego wynika, że warunkiem uzyskania świadczenia nie od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, lecz począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, jest złożenie wniosku o przyznanie świadczenia w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Przepis powyższy gwarantuje wypłatę świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności oczywiście przy założeniu uzyskania orzeczenia o treści wymaganej przez przepis prawa. Jednocześnie należy wyjaśnić, że wspomniany okres trzech miesięcy liczy się (w sytuacji złożenia odwołania do sądu powszechnego) od daty prawomocności wyroku wydanego w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny: "W sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny w formie wyroku, wykładni art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy dokonać nie tylko z uwzględnieniem funkcji, którą realizować ma dane świadczenie opiekuńcze oraz mechanizmu jego przyznawania uzależnionego od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, ale i też innych regulacji przewidzianych w systemie prawa. Co też w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, że wskazany w tym przepisie trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia opiekuńczego biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania. W takim wypadku wniosek w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wraz z kompletem dokumentów, złożony przez osobę uprawnioną w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku winien być uznany za złożony w terminie." (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3587/18). Pogląd powyższy odnieść należy również do sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, w której wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony został przed wydaniem wyroku sądu powszechnego, a konkretnie przed wydaniem wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku Sekcja ds. Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt VI U [...]. Nie można bowiem twierdzić, aby w takiej sytuacji doszło do uchybienia terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy, a tylko złożenie wniosku po upływie tego terminu skutkowałoby wykluczeniem możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Nie ma natomiast żadnych racjonalnych podstaw, aby pozbawiać tego uprawnienia osoby, które złożyły wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zanim jeszcze uzyskały korzystny dla siebie wyrok sądu powszechnego w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności. Należy zauważyć, że w powołanym wyroku z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 Trybunał Konstytucyjny dostrzegł dysfunkcyjność mechanizmu prowadzącego, jak ujął to w uzasadnieniu, do przyznania zasiłku, dla którego miarodajna jest data osiągnięcia stopnia niepełnosprawności, wskazana w decyzji, której uzyskanie (jako urzędowego stwierdzenia istnienia podstawowej, materialnoprawnej przesłanki uprawniającej do zasiłku) jest koniecznym warunkiem wystąpienia o przyznanie zasiłku (co jest postępowaniem odrębnym wobec postępowania, w którym stwierdza się istnienie i stopień niepełnosprawności). Mechanizm ten obejmuje więc dwa etapy: urzędowe potwierdzenie istnienia stanu faktycznego uzasadniającego uprawnienie do zasiłku (stadium pierwsze) i przyznanie zasiłku (stadium drugie). Jak wskazał Trybunał, zasiłek przyznawany jest od daty wyznaczanej czysto formalnie jako miesiąc, w którym doszło do złożenia prawidłowo wypełnionego wniosku o przyznanie zasiłku, ze wszystkimi niezbędnymi dokumentami, w tym orzeczeniem o niepełnosprawności. Jego zdaniem nie zmienia to faktu, że decyzja o przyznaniu zasiłku jest związana z istnieniem określonego stopnia niepełnosprawności, a świadczenie to jest przeznaczone na zniwelowanie skutków tego upośledzenia w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Niewątpliwie osoba ta wymaga tego rodzaju wsparcia już w dacie wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności, lecz może je otrzymać dopiero od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie, ponosząc niezawinione i przerzucane na niego ryzyko opieszałości i błędności wydawanych decyzji o istnieniu stopnia niepełnosprawności. Z tego powodu Trybunał Konstytucyjny wyeksponował konieczność wzięcia pod uwagę określonej w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) zasady demokratycznego państwa prawnego w kontekście wynikających z art. 69 Konstytucji obowiązków władz publicznych wobec osób niepełnosprawnych. Na tej podstawie wyznaczył standard legislacji precyzyjnej, logicznie i konsekwentnie realizującej założony cel, bez przerzucania na wspomniane osoby mankamentów stosowanych rozwiązań oraz ewentualnych uchybień aparatu administracyjnego. Niewątpliwie w sprzeczności z powyższym standardem pozostaje również wykładnia, która prowadzi do pozbawienia lub choćby ograniczenia uprawnień przyznanych osobom niepełnosprawnym. Skutek taki spowodowałaby zaś wykładnia, w myśl której art. 24 ust. 2a ustawy nie ma zastosowania, jeżeli wniosek o przyznanie prawa do świadczenia został złożony przed rozpoczęciem biegu trzymiesięcznego terminu liczonego od uprawomocnienia się wyroku zmieniającego negatywne dla strony orzeczenie o niepełnosprawności. Nie ma bowiem racjonalnych podstaw aby różnicować sytuację osób uprawnionych do otrzymania świadczenia Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać skarżącej przyznane zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy, od daty złożenia przez nią wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności W. H., po upływie ważności orzeczenia z dnia 24 kwietnia 2017 r. Przy czym ustalenie tej daty należy do organu odwoławczego, bowiem postępowanie wyjaśniające nie zostało w tym zakresie przeprowadzone. Powyższa ocena prawna wyrażona zostaje na gruncie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. W ramach ponownego postępowania powinno zostać również wyjaśnione to, co Kolegium podniosło w odpowiedzi na skargę, a co w aktach sprawy nie jest udokumentowane, że B. H. miała wcześniej przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy decyzji z dnia 9 listopada 2017 r. na okres od 1 listopada 2017 r. do 30 września 2020 r., zmienionej następnie decyzją z dnia 23 października 2020 r. wydaną na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych i że jego wypłata została wstrzymana od dnia 3 listopada 2020 r. Skarżąca w skardze podnosi, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać jej przyznane od daty 2 listopada 2020 r. Nie jest to jednak data złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ale data wydania orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim wydanego na skutek odwołania skarżącej od orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 28 września 2020 r. Należy zaznaczyć, że zakres żądania strony wyznaczający granice sprawy wynika z wniosku skarżącej z dnia 9 listopada 2021 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. We wniosku tym skarżąca nie zaznaczyła – bo też nie ma takiego obowiązku – daty początkowej, od jakiej domaga się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie w sposób prawidłowy tej daty należy do organu rozpatrującego sprawę w oparciu o regulacje art. 24 ust. 2 i 2a ustawy. Z tego też względu zawarte w skardze żądanie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty 2 listopada 2020 r. nie ogranicza możliwości przyznania skarżącej świadczenia również za okres wcześniejszy, o ile pozostaje to w zgodzie z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy argumentował, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 190/24 uchylającym decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2023 r., stwierdził, cyt. "tym samym ponownemu rozpatrzeniu przez organ odwoławczy będzie podlegać ocena przysługiwania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w całym okresie, tj. od dnia złożenia wniosku do dnia orzekania w sprawie przez organ". Niewątpliwie, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak jednak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku, Sąd nie zajmował się oceną daty początkowej, od jakiej należy przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, nie dokonywał żadnej wykładni art. 24 ust. 2 i 2a ustawy. Nie można zatem uznać, aby Sąd dokonywał oceny prawnej tej kwestii, wiążącej na następnych etapach postępowania. Ocena prawna Sądu odnosiła się do spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy, a nie art. 24 ust. 2 i 2a tej ustawy. Stąd też wskazany wyrok nie stoi na przeszkodzie zastosowaniu w tej sprawie art. 24 ust. 2a ustawy. Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium weźmie pod uwagę ocenę prawną oraz zalecenia zaprezentowane w niniejszym wyroku. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia. W pozostałym zakresie zaskarżona decyzja pozostaje w mocy. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).