II SA/Gd 1081/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia 17 lutego 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. 3 II SA/Gd 1081/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 7 kwietnia 2003r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia 17 lutego 2003r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że Starosta działając z urzędu w oparciu o informację przekazaną z Prokuratury Rejonowej w C. w dniu 22 stycznia 2003r. wznowił postępowanie w przedmiocie rejestracji samochodu marki Mercedes Benz 2000 nr nadwozia [...], nr silnika [...] rok prod. 1975 zarejestrowanego na nazwisko Pana B. K., a następnie w oparciu o dokonane w toku wznowionego postępowania ustalenia w dniu 17 lutego 2003r. wydał decyzję uchylającą swą pierwotną decyzję o rejestracji wymienionego pojazdu i odmówił rejestracji. Od decyzji tej odwołał się B. K., zarzucając uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co jego zdaniem w konsekwencji spowodowało wydanie oczywiście błędnego rozstrzygnięcia. W uzupełnieniu swego odwołania zarzucił nadto, że organ I instancji rozstrzygnął w sprawie w oparciu o fałszywe dowody. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą wydania decyzji o rejestracji pojazdu zgodnie z art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 z późno zm.) jest m. in. stwierdzenie zgodności danych umieszczonych w pierwotnie wydanym dowodzie rejestracyjnym z numerami identyfikacyjnymi się w rejestrowanym pojeździe. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych przez Prokuraturę Rejonową w C. organ ten stwierdził przerobienie w wymienionym pojeździe numerów identyfikacyjnych nadwozia. Biegły z zakresu kryminalistyki ustalił, że numer nadwozia spornego pojazdu nadany fabrycznie miał brzmienie [...]. W tej sytuacji w pełni zasadne było wznowienie postępowania o rejestrację pojazdu w oparciu o art.145§ 1 pkt 1 k.p.a.. Nie jest istotne, czy przerobienia numeru identyfikacyjnego nadwozia dokonał aktualny posiadacz pojazdu. czy też jego poprzednicy prawni. Sam fakt ujawnienia przerobienia numeru identyfikacyjnego stanowi w świetle art. 145§1 pkt.1 k.p.a. wystarczającą przesłankę do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego wcześniej ostateczną decyzją o rejestracji. Ponieważ ustalenia dokonane w toku postępowania wznowieniowego potwierdziły fakt przerobienia numeru identyfikacyjnego, zasadne było wydanie decyzji o uchyleniu pierwotnej decyzji i odmowie rejestracji. Podnoszony w odwołaniu zarzut dotyczący uniemożliwienia stronie udziału w postępowaniu. a w szczególności wypowiedzenia się. co do poszczególnych dowodów jest bezpodstawny. Zainteresowany został o wszczęciu postępowania powiadomiony. Dowody, na jakich oparł się organ I instancji były mu znane z dochodzenia prowadzonego przez Prokuraturę. Żadnych nowych dowodów, poza przeprowadzonymi przez Prokuraturę, organ orzekający nie przeprowadził. Również bez znaczenia jest okoliczność, że B. K. wystąpił do Sądu Rejonowego o stwierdzenie nabycia własności spornego pojazdu. Wyrok Sądu, o ile będzie dla niego korzystny, pozwoli na ponowną rejestrację pojazdu pomimo przerobienia jego pierwotnych fabrycznych numerów identyfikacyjnych. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. K., który wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skarżący wskazał, że już w odwołaniu podnosił kwalifikowaną wadę procesowo-prawną decyzji Starosty polegającą na zaniechaniu przez organ procesowy obowiązku o jakim mowa wart. 10 § 1 k.p.a. tj. udzielenia stronie postępowania możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji. Ponadto wznowienie postępowania na podstawie przepisu art.145 § 1 pkt 1 k.p.a. może nastąpić tylko wówczas, gdy fałsz dokumentu materialny lub intelektualny został wcześniej stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu, a skarżącemu nic nie wiadomo, aby w przedmiocie fałszu intelektualnego dowodu rejestracyjnego jego pojazdu toczyło się kiedykolwiek postępowanie sądowe i aby postępowanie to zakończyło się prawomocnym rozstrzygnięciem. Organ odwoławczy uznał ponadto za bezpodstawny zarzut skarżącego o uniemożliwieniu mu wypowiedzenia się co do poszczególnych dowodów zebranych w postępowaniu dlatego, że były one mu rzekomo znane z dochodzenia prowadzonego przez Prokuraturę. Skarżący podniósł jednak, że nigdy nie był stroną postępowania przygotowawczego, i że zostało ono umorzone na etapie postępowania toczącego się "w sprawie" - w związku z czym, dla skarżącego jako świadka postępowanie to nie mogło być i nie było jawne. Nawet gdyby uznać, że skarżący jako świadek miał dostęp do materiału dowodowego w postępowaniu karnym, to przecież nie był w tym czasie stroną postępowania administracyjnego. Postępowanie to bowiem zostało wszczęte ponad trzy miesiące po umorzeniu postępowania karnego. Skarżący miał natomiast ustawowe prawo wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów w postępowaniu administracyjnym jako strona tego postępowania i organ I instancji ewidentnie to prawo skarżącego naruszył. Chybiona jest zdaniem skarżącego teza postawiona przez obydwa organy orzekające w sprawie, jakoby oczywistość faktów i dowodów ustalonych i zgromadzonych w postępowaniu, miała stanowić okoliczność dozwalającą organowi na procedowanie w niezgodzie z formalnym prawem administracyjnym. Skarżący uzyskał ponadto postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia 13 czerwca 2003 r. o nabyciu w drodze zasiedzenia, własności samochodu marki Mercedes Benz 200 D, uwzględniające właściwy, fabryczny numer identyfikacyjny nadwozia, a zatem posiada tytuł prawny wystarczający do jego zarejestrowania. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż rozpatrujące sprawę organy naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego określa art. 10 § 1k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyjątek od powyższej zasady dopuszczalny jest jedynie wówczas gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10§2 k.p.a.), przy czym przyczynę odstąpienia od zasady określonej w art.10§lk.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji (art. 10§3 k.p.a.). Zgodnie z art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa wart. 10 § 2 k.p.a. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywało na to, że naruszenie prawa strony do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 kpa), stanowiącego gwarancję procesową zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 kpa), uprawnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2002r. V SA 1227/01, Baza Orzeczeń LEX nr 109326). W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją materiał dowodowy sprowadzał się do dokumentów zgromadzonych w aktach Prokuratury Rejonowej w Cz. - a w szczególności opinii kryminalistycznej, z której wynika, że fabryczne, oryginalne numery identyfikujące zarejestrowany na nazwisko skarżącego samochód zostały zmienione. W aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących na to, że obowiązki obciążające organ administracji z mocy art. 10 § 1 k.p.a. zostały wykonane. Organ odwoławczy zresztą, odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 10 §1 k.p.a. wskazał, że materiały, które stały się podstawą ustaleń faktycznych decyzji organu I instancji były skarżącemu znane z postępowania prowadzonego przez Prokuraturę. Podkreślić należy w tym miejscu, że jest to stanowisko błędne. W pierwszym rzędzie trudno wyjaśnić dlaczego organ administracji przyjął jako fakt oczywisty to, że skarżący znał materiały zgromadzony w aktach postępowania przygotowawczego, skoro w aktach administracyjnych znajduje się protokół jego zeznań złożonych w tym postępowaniu w charakterze świadka. Oczywistym jest zaś, że czynności dowodowe przeprowadzone w postępowaniu karnym nie pozostają jawnymi dla przesłuchanych w sprawie świadków. Po drugie w pełni aktualność zachował pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 3 grudnia 1982r. (sygn. akt SA/Kr 743/82 publ. ONSA 1982/2/112) w myśl którego nawet zaznajomienie strony z dowodami zebranymi w ramach innego postępowania, w tym także postępowania karnego, nie zwalnia organu administracji od obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. zapoznania jej z tymi dowodami i materiałami w toku postępowania administracyjnego. W orzeczeniu tym wyrażono także akceptowany przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę pogląd, że naruszenie przepisu art. 1O§ 1 k.p.a. w postępowaniu przed organem I instancji nie podlega konwalidowaniu na etapie postępowania odwoławczego. Obowiązkiem organu odwoławczego, stwierdzającego naruszenie przepisów art. 1O§1 i 81 k.p.a. jest zatem uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skoro w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła bezspornie żadna z wyjątkowych okoliczności wymienionych wart. 10§2 k.p.a., uzasadniających odstąpienie od wymogów przepisu art. 10§1 k.p.a. to Samorządowe Kolegium Odwoławcze zastosować powinno przepis art. 138§2 k.p.a. i uchylić decyzje organu I instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż żadna z okoliczności na które powołano się w decyzji organu l instancji nie mogła zostać uznana za udowodnioną z uwagi na treść przepisu art. 81 k.p.a. Zaniechanie zastosowania tego przepisu stanowi istotne dla rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Decyzja organu I instancji wydana w wyniku postępowania przeprowadzonego z naruszeniem przepisów art. 10§1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. podlegała uchyleniu na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do innych zarzutów podniesionych w skardze, to należy wskazać, że uzyskanie przez skarżącego orzeczenia sądu cywilnego stwierdzającego jego prawo własności do samochodu, po dacie jego zarejestrowania nie ma żadnego wpływu na wynik postępowania wznowieniowego. Orzeczenie takie może natomiast stać się podstawą nadania samochodowi nowych numerów identyfikacyjnych i zarejestrowania samochodu przy uwzględnieniu takich numerów - nadanych w zgodny z prawem sposób. Wskazać należy równocześnie, że istnienie nieautentycznych oznaczeń identyfikujących samochód, o ile ustalone zostanie w toku postępowania przeprowadzonego zgodnie z zasadami procedury administracyjnej może stać się podstawą wznowienia postępowania w przedmiocie rejestracji samochodu na podstawie art. 145§ 1 pkt 5 k.p.a. jako istotna okoliczność faktyczna istniejąca w dniu wydania decyzji o rejestracji, nie znana organowi, który wydał decyzję. W tym stanie sprawy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną i poprzedzającąją decyzję i stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji dokona czynności wymaganych przez przepisy procedury administracyjnej dla zapewnienia skarżącemu pełnego i czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz rozstrzygnie sprawę po dokonaniu tych czynności ewentualnym uzupełnieniu postępowania dowodowego o ile okaże się to konieczne.