II SA/Gd 1082/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.),, Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia 28 kwietnia 2003 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania B. M. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. z dnia 28 kwietnia 2003 r. odmawiającej przyznania jej zasiłku okresowego, decyzją z dnia 5 czerwca 2003 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium stwierdziło, co następuje: Wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2003 r. B. i S. M. zwrócili się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. o przyznanie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na bieżące potrzeby. Organ I instancji odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego ze względu na brak środków finansowych na zadania fakultatywne, przyznając zasiłek celowy w kwocie 200 zł. W złożonym odwołaniu B. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, iż wydana została przedwcześnie jako odmowna, "ponieważ stronę winno się poinformować o zawieszeniu rozpoznania do czasu otrzymania środków". Ponadto zarzuciła, że nie wykazano, kto nie dostarczył środków oraz, że nie wydano decyzji S. M. W oparciu o przedłożone dokumenty, w tym aktualizację wywiadu środowiskowego, Kolegium ustaliło, iż z uwagi na niski dochód oraz brak możliwości zatrudnienia rodzina kwalifikuje się do uzyskania pomocy w formie zasiłku okresowego. W myśl art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Jak wynika z powyższego zasiłek okresowy jest świadczeniem o charakterze uznaniowym, przyznawanym stosownie do posiadanych przez organ pomocy społecznej możliwości finansowych. Ustala się go do wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1 a dochodem tej rodziny. Z uzasadnienia decyzji wynika, że brak środków na realizację zadań zleconych nie pozwala na przyznanie tego świadczenia B. M. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że organ administracji może odmówić przyznania zasiłku okresowego osobie spełniającej wymogi do jego otrzymania z uwagi na brak środków finansowych. Uwzględniając powyższe uznać należy, że odmowa przyznania świadczenia zaskarżoną decyzją nie jest wyrazem złej woli organu pomocy społecznej, ale istnieniem obiektywnych okoliczności, na które w/w organ nie ma wpływu ( świadczenia te realizowane są po zapewnieniu środków finansowych przez administrację rządową ). Z treści art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że uwzględnienie potrzeb osoby wnioskującej może nastąpić, jeżeli pozwalają na to możliwości Ośrodka. Oznacza to, że nie wszystkie, nawet uzasadnione potrzeby, mogą być zaspokojone ze środków pomocy społecznej. Reasumując, organ I instancji odmawiając udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego z powodu braku środków, zdaniem Kolegium, nie naruszył przepisów ustawy. Kolegium wskazało jednocześnie, iż organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie mają uprawnień do badania przyczyn braku środków przeznaczonych na zasiłki okresowe u organów je przekazujących. Dlatego nie udzielenie odpowiedzi na zarzuty odwołującej się w tym zakresie, nie mogło stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż jakkolwiek wniosek o przyznanie pomocy podpisali oboje małżonkowie, to prowadząc wspólne gospodarstwo domowe tworzą rodzinę, wobec czego rozpatrywano sprawę w zakresie udzielenia pomocy ze środków opieki społecznej rodzinie. Ponadto, z analizy wniosku jednoznacznie wynika, że małżonkowie ubiegają się o przyznanie zasiłku okresowego i celowego, a nie zasiłków okresowych i celowych. Kolegium stwierdziło ponadto, iż w myśl art. 97 kpa brak było podstaw prawnych do zawieszenia postępowania. B. M. powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze rozszerzyła argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w dacie wydania decyzji obowiązywała ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. zwana dalej ustawą o pomocy społecznej ). Stąd ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji musi być dokonana w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na m. in. brak możliwości zatrudnienia. Stosownie zaś do art. 2 ust. 4 tej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przepis ten wskazuje, iż organ pomocy społecznej przyznając świadczenia z pomocy społecznej kieruje się nie tylko potrzebami osób uprawnionych, ale również możliwościami finansowymi danego ośrodka. Organy pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizują swoje ustawowe cele ( por. wyrok NSA z 17.04.2002 r., II S.A./Gd 4332/01, Lex nr 77665 ). Z powyższego wynika, iż warunkiem przyznania zasiłku okresowego w tym przypadku jest z jednej strony spełnienie przesłanek wskazanych w art. 31 ustawy, a z drugiej strony możliwości finansowe organu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż rodzina skarżącej kwalifikuje się do otrzymania tej formy pomocy. Nie wykazały natomiast w żaden sposób ograniczonych możliwości finansowych Ośrodka, które stanowiły podstawę odmowy przyznania zasiłku. Okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu powinna bowiem jednoznacznie wynikać z ustaleń czynionych w wydawanej przez organ decyzji ( por. wyrok NSA z 10.04.2002 r., I SA 3098/01, Lex nr 83731). Samo stwierdzenie braku takich środków jest niewystarczające, gdyż organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, aby należycie ustalić stan faktyczny zgodnie z art. 7 i 77 kpa. W niniejszej sprawie ustalenie organów obu instancji, iż Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w S. nie dysponował w dacie wydania decyzji odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę świadczenia nie znalazło żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy poza ogólnikowym stwierdzeniem o braku środków finansowych na realizację zadań zleconych. Z akt sprawy nie wynika natomiast czy organ pomocy otrzymał jakieś środki na zadania zlecone, w jakim okresie i w jakiej wysokości oraz w jaki sposób tj. według jakich zasad zostały one rozdysponowane. Brak tych ustaleń uniemożliwia kontrolę prawidłowości wydanej decyzji. Należy wskazać, iż uznaniowość decyzji nie oznacza jej dowolności. W każdym przypadku bowiem organ powinien szczegółowo uzasadnić i wykazać swoje stanowisko w przedmiocie braku środków na wypłatę świadczenia. Ponadto należy wskazać, iż skoro wniosek o przyznanie pomocy złożyli obydwoje małżonkowie decyzje organów powinny dotyczyć ich obojga. Powyższe nieprawidłowości wskazują, iż zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji wydano z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Ponieważ naruszenia te mają istotny wpływ na wynik sprawy, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.