II SA/Gd 1085/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-05-21

Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Jolanta Górska, Wojciech Wycichowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wykonanie otworu w stropie stanowiącym część wspólną budynku, łączącego lokal mieszkalny z przynależną piwnicą, stanowi samowolę budowlaną, jeśli inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę i nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?
Ratio decidendi
Wykonanie otworu w stropie stanowiącym część wspólną budynku, naruszające jego integralność konstrukcyjną, stanowi przebudowę wymagającą pozwolenia na budowę. Brak takiego pozwolenia oraz brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zwłaszcza w przypadku robót ingerujących w część wspólną, uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
Stan faktyczny
Skarżący M. Ż. wniósł skargę na decyzję Pomorskiego WINB utrzymującą w mocy decyzję PINB nakazującą doprowadzenie do stanu poprzedniego stropu stanowiącego część wspólną budynku poprzez likwidację schodów i odtworzenie pełnego stropu. PINB ustalił, że skarżący w 2010 r. wykonał otwór w stropie między swoim lokalem a piwnicą bez wymaganego pozwolenia na budowę i prawa do dysponowania nieruchomością. Skarżący kwestionował datę wykonania otworu i fakt, że to on go wykonał, twierdząc, że jedynie odkrył istniejący wcześniej otwór. Organy administracji uznały, że otwór został wykonany przez skarżącego w 2010 r. i stanowił samowolę budowlaną, a brak zgody wspólnoty mieszkaniowej uniemożliwiał legalizację.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Specjalista Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr WOP.7721.68.2024.GD w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego oddala skargę. M. Ż. (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: WINB) z 30 sierpnia 2024 r., nr WOP.7721.68.2024.GD, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku (dalej jako: PINB) z 15 marca 2024 r., nr PINB-7141/250/2014/JK/TWS-15, w sprawie doprowadzenia do stanu poprzedniego obiektu budowlanego. Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku, na skutek zgłoszenia G. S. z 3 listopada 2014 r. dotyczącego sprawdzenia stanu lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. C. [...] w G. oraz kontroli przeprowadzonej 29 września 2015 r. i 23 lutego 2016 r., wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolne prowadzonych robót budowlanych w piwnicy zlokalizowanej pod lokalem mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. C. [...] w G., którego właścicielem jest M. Ż. Podczas kontroli organ ustalił, że skarżący w 2010, 2011 i 2015 r. wykonał roboty budowlane związane z wykonaniem nowej wylewki w części piwnicy i wyrównaniem poziomu posadzki do istniejącego poziomu, wykonał ściankę działową wraz z drzwiami wejściowymi do piwnicy w holu piwnicznym na części wydzierżawionej od Wspólnoty Mieszkaniowej, wyburzył ścianki działowe w piwnicy z pierwotnym otworem wejściowym, w studzienkach – naświetlach zamontował kraty, a w mieszkaniu nr [...] wykonał m. in. nową ściankę działową, nowy otwór wentylacyjny i pocienił ścianę komina. Ponadto, w stropie piwnicznym widoczny był otwór, który został wybity w przesklepieniu ceglanym stropu Kleina pomiędzy piwnicą, a parterem. W czasie wizji otwór od strony mieszkania nr [...] przesłonięty był ramą drewnianą z przykryciem z płyt MFP. Skarżący oświadczył, że otwór jest stary, ujawniony w 2010 r. po skuciu tynku i rozebraniu podłogi na parterze. Administrator budynku oświadczył, że inwestor nie występował z wnioskiem do właścicieli budynku o wyrażenie zgody w formie uchwały na roboty związane z wyburzeniem ścianek, wykonaniem pogłębienia posadzki, wykonaniem nowej posadzki, montażu krat okiennych i pobudowaniu ścianki w piwnicy. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ uznał, że roboty zostały przeprowadzone w warunkach samowoli i postanowieniem z 12 maja 2016 r. nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia do dnia 31 sierpnia 2016 r. ekspertyzy technicznej wszystkich samowolnie przeprowadzonych robót budowalnych w piwnicy zlokalizowanej pod lokalem mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. C. [...] w G., pod kątem bezpieczeństwa i użytkowania obiektu oraz zgodności wykonanych robót z warunkami technicznymi, sztuką budowalną i stosownymi przepisami. W dniu 29 sierpnia 2016 r. inwestor przedłożył wymagane egzemplarze ekspertyzy technicznej opracowanej w sierpniu 2016 r. przez M. Ż. W toku postępowania pozyskano także decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 4 grudnia 2018 r., nr WUiA-IV.6743.2074- 1.2018.SJ.399147, wydaną po rozpatrzeniu zgłoszenia inwestora – M. Ż., wnoszącą sprzeciw w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowalnych związanych z montażem schodów wewnętrznych pomiędzy lokalem mieszkalnym nr [...] a piwnicą w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. C. [...] w G. na terenie działki nr [...] obręb [...]. W uzasadnieniu wskazano, że planowane roboty stanowią przebudowę, a projekt przewiduje ingerencję w strop budynku (wykonanie otworu w celu montażu schodów wewnętrznych), które to roboty wymagają pozwolenia na budowę. Pismem z 7 marca 2023 r. organ wystąpił do inwestora o przedłożenie zgody wszystkich współwłaścicieli budynku przy ul. C. [...] w G. na wykonanie przez niego robót budowlanych polegających na przebudowie pomieszczeń piwnicy zlokalizowanej pod lokalem mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. C. [...] w G. W piśmie z 28 marca 2023 r. skarżący oświadczył, że nie występował i nie wystąpi do Wspólnoty Mieszkaniowej o zgodę na zmiany w zakresie ścianek działowych w piwnicy oraz przedstawił swoje stanowisko w sprawie. W dniu 6 grudnia 2023 r. inwestor został przesłuchany w siedzibie organu i potwierdził m. in. fakt zamontowania schodów w otworze wybitym w stropie (schodów zejściowych z mieszkalnia nr [...] do piwnicy). Ponadto organ wystąpił o zajęcie stanowiska konserwatorskiego do Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku w trybie art. 106 § 5 k.p.a., a organ ten nie zajął stanowiska. Pozyskano także kserokopie okresowych przeglądów budynku; pięcioletni przegląd budowalny, roczny przegląd instalacji gazowej i roczny przegląd przewodów kominowych. W piśmie z 6 grudnia 2023 r. organ poinformował, że nie znajduje podstaw do umorzenia postępowania. Decyzją z 15 marca 2024 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) – w skrócie Prawo budowlane, PINB nakazał skarżącemu doprowadzenie do stanu poprzedniego stropu stanowiącego część wspólną budynku, zlokalizowanego pomiędzy piwnicą, a lokalem mieszkalnym nr [...] ,położonym na parterze, poprzez likwidację drewnianych schodów zejściowych z parteru do piwnicy, zamontowanych w wybitym otworze stropu i odtworzenie pełnego ceglanego stropu łukowego typu Kleina poprzez wypełnienie miejsca po wybitym otworze ceramicznymi cegłami pełnymi wmurowanymi na zaprawie wraz z odtworzeniem warstw podłogowych w lokalu nr [...] w miejscu wybitego otworu. Organ stwierdził, że inwestor nie dokonał stosownego zgłoszenia robót budowlanych polegających na przebudowie stropu w oraz nie uzyskał zgody (dokumentu w formie pisemnej) wszystkich współwłaścicieli budynku na wykonanie tych robót budowlanych. Odnosząc się wniosku strony o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Oliwa w Gdańsku w sprawie PR 2 Ds. 820.2016, a także sprawy Sądu Okręgowego w Gdańsku o sygn. akt XIII Ka 569/17 i poprzedzającej ją sprawy o sygn. akt II K 1071/16 prowadzonej przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku, w szczególności ze znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego z zakresu prawa budowlanego dr inż. P. S., na okoliczność braku konieczności uzyskiwania pozwoleń na budowę w zakresie czynności objętych przedmiotowym postępowaniem administracyjnym, za wyjątkiem prac związanych z wykonaniem krat zabezpieczających studzienki przy oknach piwnic - organ stwierdził, że nie dopuszcza złożonego wniosku z uwagi na fakt, iż dla budynku znajdującego się w układzie urbanistycznym S.[...], wpisanym do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Gdańsku z dnia 14 września 1976 r. - obecnie pod numerem [...], zapisy art. 29 ust. 7 Prawa budowlanego stanowią, że roboty budowlane wykonywane na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymagały zgłoszenia, którego inwestor no dokonał. W odwołaniu od tej decyzji inwestor zarzucił naruszenie: art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", poprzez uznanie, że pismo mieszkańców Wspólnoty Mieszkaniowej z 7 marca 2016 r. jest wiarygodne i jednoczesnym uznaniem za niewiarygodne wyjaśnienia oraz zeznania skarżącego, w sytuacji gdy - jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, otwór w stropie powstał znacznie wcześniej i nie został wybity przez skarżącego; art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności znanych organowi z urzędu, a wskazujących, że w przedwojennych budynkach w czasie ich eksploatowania przed II Wojną Światową bardzo często istniały otwory w stropach wskazujące na wykorzystywanie ich przez mieszkańców w sposób ułatwiający dostęp do produktów spożywczych oraz potraw przygotowanych w pomieszczeniach piwnicznych, co wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo istnienia otworu w stropie jeszcze przed II Wojną Światową; art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego strony o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania karnego, w szczególności z wykonanej tamże opinii biegłego, co ograniczyło możliwość obrony jego praw i spowodowało, że organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału w sprawie, a tym samym nie dokonał w sposób wszechstronny rozpatrzenia sprawy; art. 8 k.p.a. poprzez rozpatrzenie sprawy w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, w szczególności z pominięciem okoliczności, iż w postępowaniu karnym wytoczonym na wniosek organu nie dopatrzono się popełnienia czynów stanowiących samowolę budowlaną przez skarżącego oraz niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego znajdującej się w aktach sprawy; art. 78 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego znajdującej się w aktach postępowania karnego wszczętego na wniosek organu, w sytuacji gdy przedmiotem dowodu były okoliczności, które niewątpliwie mają wpływ na wynik sprawy; art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący wszelkich przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, co jednocześnie ogranicza prawo skarżącego do rozpoznania jego sprawy oraz uniemożliwia wnikliwe i dokładne sporządzenie odwołania; art. 107 § 1 pkt. 5 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji nie zawierającej w swojej treści rozstrzygnięcia dotyczącego wszystkich robót przeprowadzonych przez skarżącego i będących przedmiotem kontroli w przeprowadzonym postępowaniu, co narusza zasadę zaufania obywateli do organów administracji; art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób lakoniczny i niewystarczający do oceny zarówno podstaw faktycznych, jak i prawnych decyzji, w szczególności wydanie decyzji z brakami dotyczącymi wyjaśnienia w szczególności podstaw prawnych wydanej decyzji. W związku z tym wniesiono o orzeczenie co do istoty sprawy i odstąpienie od żądania doprowadzenia do stanu poprzedniego stropu stanowiącego część wspólną budynku, zlokalizowanego pomiędzy piwnicą, a lokalem mieszkalnym nr [...], położonym na parterze, lub umorzenie postępowania w sprawie, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Prokuratury, w tym w szczególności z ekspertyzy opracowanej przez biegłego z zakresu prawa budowlanego oraz uznanie, że właściciel lokalu [...] nie dopuścił się samowoli budowlanej. Na skutek rozpoznania odwołania WINB - decyzją z 30 sierpnia 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zasadniczą kwestią w tej sprawie jest ocena legalności otworu wykonanego w stropie nad piwnicą należącą do mieszkania [...]. Zauważono bowiem, że roboty dotyczące ścianek działowych, posadzki, drzwi nie wymagały dokonania zgłoszenia robót ani uzyskania pozwolenia na budowę i zostały wykonane w obrębie pomieszczeń należących do inwestora, bądź będących w jego użytkowaniu na podstawie umowy najmu. Stan techniczny wykonanych elementów jest dobry i nie zagraża bezpieczeństwu. Jak wskazał WINB, z ekspertyzy wykonanej w sierpniu 2016 r. i protokołów przeglądu okresowego z 2023 r. wynika, że pozostałe roboty budowlane zawarte w protokole z oględzin nie mają wpływu na bezpieczeństwo użytkowania i nie naruszają żadnych innych wymagań. W związku z powyższym organ I instancji stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowalnych w stosunku do pozostałych robót budowlanych wykonanych w budynku przez skarżącego. Niemniej WINB zauważył, że postępowanie zostało wszczęte w sprawie robót budowlanych wykonanych w piwnicy. Zatem kontrolowana decyzja nie obejmuje robót budowlanych wykonanych na parterze w mieszkaniu nr [...], w tym robót związanych z pocienieniem komina, co do których organ I-instancji powinien jednoznacznie wyjaśnić czy są one zgodne z warunkami technicznymi i warunkami przeciwpożarowymi. Odnosząc się do spornego otworu WINB wyjaśnił, że ze względu na jednoznaczny brak ustaleń dotyczący daty wykonania tego otworu, przeprowadził kwerendę w archiwum państwowym oraz stowarzyszeniach badających [...], które jednak nie przyniosły pozytywnego rezultatu. Także inwestor nie przedstawił wiarygodnych dowodów na to, że otwór istniał wcześniej. Wskazane w odwołaniu zdjęcia z kontroli zarządu Wspólnoty z 2012 r. są nieczytelne, a ponadto nadal nie stanowią dowodu w sprawie daty wykonania otworu. W związku z tym, jako datę wykonania otworu należało przyjąć datę wykonania robót, tj. lata 2010 - 2011. Z uwagi na datę wszczęcia niniejszego postępowania, 23 lutego 2016 r., zastosowanie w sprawie miały przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 września 2020 r. Na mocy tych regulacji wykonanie otworu w przegrodzie konstrukcyjnej powoduje zmianę parametrów technicznych - zatem stanowi przebudowę budynku. Zgodnie z art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego (z 2010 r.) przebudowa budynku nie była zwolniona z uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec tego na wykonanie przedmiotowego otworu należało uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Natomiast zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego, tj. art. 29 ust. 4 pkt 1a, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, wykonywanie robót budowlanych polegających na przebudowie budynków, których budowa wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, oraz budynków mieszkalnych jednorodzinnych, z wyłączeniem przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych. Z kolei brzmienie art. 3 pkt 7a nie uległo zmianie. Zatem roboty budowlane prowadzone w obrębie przegród konstrukcyjnych wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Dalej wskazano, że przedmiotowy otwór należy do części wspólnej budynku, jednak jest on zlokalizowany w części budynku, tj. mieszkania nr [...] i piwnicy należącej do tego mieszkania, którego właścicielem jest skarżący i otwór ten może być wykorzystywany tylko przez właściciela ww. mieszkania lub jego współmieszkańców. W związku z tym, w ocenie organu, właściwe było nałożenie obowiązku doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem na właściciela mieszkania nr [...]. Zauważono też, że mieszkanie nr [...] nie ma bezpośredniego dostępu do klatki schodowej, z której jest wejście do piwnicy, co stanowi dla właściciela mieszkania i pozostałych lokatorów tego mieszkania utrudnienie w dostępie do piwnicy. W tym stanie rzeczy, jakkolwiek odwołujący się wskazał, że nie był inwestorem przedmiotowego otworu, to jednak jako jedyny odnosi korzyści z jego istnienia, co wyjaśnia fakt nałożenia obowiązków na właściciela mieszkania nr [...]. Organ zauważył też, że w otworze o wymiarach 1,1 x 1,1 m i istniejącej wysokości piwnicy nie można zamontować schodów zgodnych z przepisami technicznymi. Wojewódzki Inspektor Robót Budowlanych zgodził się też z organem I instancji, że na wykonanie/legalizację otworu należało przedstawić zgodę wszystkich współwłaścicieli budynku (ze względu na jego wykonanie w przegrodzie konstrukcyjnej, która jest częścią wspólną budynku). Inwestor takiej zgody nie przedstawił, zaś z treści pisma członków Wspólnoty Mieszkaniowej z 25 stycznia 2024 r. wynika, że inwestor nie dysponuje 50% udziałów, które upoważniałby go do wystąpienie do sądu powszechnego o udzielenie zgody zastępczej na wykonanie tych robót. Z tego względu nie ma podstaw do uchylenia kontrolowanej decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności - powołania dowodów z urzędu - zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu: a) z akt postępowania przygotowawczego PR 2 Ds.820.2016, z akt postępowania karnego II K 1071/16 i XIII Ka 569/17, w szczególności w postaci opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa, b) przesłuchania świadków, mających wiedzę co do wykonywanych przez skarżącego prac budowlanych, 2) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przeprowadzenie przez organ dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa znajdującej się w aktach postępowania przygotowawczego i akt postępowania karnego; 3) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną, ocenę materiału dowodowego, skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że otwór w stropie wykonany został przez skarżącego, i że został wykonany między 2010 a 2015 rokiem, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że otwór wykonany został przez inną osobę, oraz że powstał albo w chwili budowy nieruchomości albo między 1910 a 1950 rokiem; 4) art. 81a § 1 k.p.a., poprzez niezastosowanie tego przepisu podczas gdy w sprawie organ stwierdził, że pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego - osoby oraz daty wykonania otworu w stropie, które to wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść skarżącego, 5) art. 138 § 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez ww. decyzję przepisów k.p.a. pod postacią: a) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przerzucenie ciężaru udowodnienia faktów na skarżącego mimo prowadzenia postępowania z urzędu, b) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przeprowadzenie przez organ dowodów, c) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną, ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że twierdzenia wyrażone w piśmie z 7 marca 2016 r. wynikają z wiedzy świadków i są to fakty, otwór w stropie wykonany został przez skarżącego, i że został wykonany między 2010 a 2011 rokiem, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że otwór wykonany został przez inną osobę, oraz że powstał albo w chwili budowy nieruchomości albo między 1910 a 1950 rokiem, d) art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności zeznaniom skarżącego. Stawiając te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także zasądzenie od organu zawrotu kosztów postępowania, w tym sześciokrotności wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący wniósł też o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – oświadczenia M. Ż. i M. Ż. na wykazanie faktu, że otwór w stropie istniał przed rokiem 2010 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że organ przyjął fakt wykonania otworu w roku 2010 z uwagi na pismo mieszkańców budynku z 7 marca 2016 r., którzy stwierdzili, że wykonany w stropie otwór nie istniał "wcześniej" oraz z uwagi na nieprzedstawienie przez skarżącego dokumentacji fotograficznej, która ujawniałaby istnienie otworu stropu przed 2010 r. Tymczasem na skarżącym nie ciążył żaden obowiązek sporządzania dokumentacji fotograficznej w czasie wykonywania prac. Ponadto od 1955 do 2010 roku otwór był cały czas zakryty, więc nie mogła istnieć dokumentacja, która udokumentowałaby jego istnienie. Jeżeli organ wyciąga na tej podstawie negatywne skutki co do wiarygodności zeznań skarżącego, tożsame skutki, w imię równego traktowania stron, wyciągnąć powinien organ w stosunku do pozostałych członków wspólnoty, którzy nie przedstawili dokumentacji fotograficznej, że otwór nie istniał przed 2010 r. Skarżący zakwestionował przerzucanie ciężaru dowodu na stronę w sytuacji, kiedy postępowanie administracyjne prowadzone jest z urzędu, a nie na wniosek strony. Co więcej, w ocenie skarżącego, dowód w postaci oświadczenia na piśmie nie może zastępować dowodów osobowych, w zakresie w jakim wymagane jest ustalenie skąd pochodzi wiedza osób owe oświadczenie składające. Dodatkowo zeznania świadków powinny dokonane zostać pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Natomiast oczywistym jest, że żadna z osób składających pismo z 7 marca 2016 r. nie posiadała wiedzy o dacie wykonania otworu, gdyż nie była naocznym świadkiem wykonywania prac przez skarżącego. Oświadczenie to zostało oparte na treści zaleceń z protokołu z 14 września 2012 r., lecz zdaniem strony z protokołu tego nie można wywieść wniosku o wykonaniu otworu w 2010 r., gdyż osoba sporządzająca protokół nie miała zastrzeżeń do ww. otworu. Skarżący wyjaśnił, że zgodnie z jego wiedzą sporny otwór w stropie od co najmniej 1955 r. do 2010 r. przykryty był z góry warstwami podłogi - przedwojenna podłoga z desek na legarach drewnianych, a od strony piwnicy tynkiem. W ten sposób otwór w łuku ceglanym w stanie użytkowym nie był widoczny ani od strony mieszkania, ani od strony piwnicy. Budynek został wybudowany w 1910 r. Należy przypuszczać, że zasadnicza zmiana sposobu użytkowania budynku nastąpiła po zakończeniu II Wojny Światowej - poszczególne kondygnacje zostały podzielone na mniejsze mieszkania. Do tej zmiany budynek prawdopodobne nie był poddany przebudowom. Dopiero spowodowana potrzebami powojenna przebudowa parteru z ciągu reprezentacyjnych pokoi/salonów na mniejsze mieszkania spowodowała konieczność prowizorycznej zabudowy otworu w stropie. Zdaniem skarżącego prawdopodobne jest, że otwór istniał od wybudowania budynku i był przeznaczony do transportu pionowego do celów gospodarczych. Według układu ścian nośnych, samonośnych i szerokich dwuskrzydłowych drzwi tworzących przejścia pomiędzy dawnymi pokojami, parter wzdłuż ścian północnej, zachodniej i południowej stanowił ciąg salonów połączonych szerokimi przejściami. Nie było w nim wystarczająco dużo miejsca na obszerną kuchnię i pralnię. Pomieszczenia te mogły być umieszczone w piwnicy, a otwór służył do transportu pionowego z piwnicy na parter. Co więcej, WINB prawidłowo uznał, że z akt sprawy nie wynika jednoznacznie w jakim terminie został wykonany otwór, a mimo to bezpodstawnie, bez poparcia żadnym materiałem dowodowym również przyjął za organem I instancji, iż otwór powstał w latach 2010-2011, bez walidacji tego twierdzenia. Natomiast wobec wskazanych wątpliwości postępowanie winno być prowadzono dalej do momentu wyczerpania wszelkich dowodów i zdaniem skarżącego organ mógł przeprowadzić szereg dowodów, które doprowadziłyby do potwierdzenia złożonych przez niego wyjaśnień, tj. dowód z zeznań świadków, powołać biegłego, który sporządzi opinię i wskaże termin wybudowania obiektu lub wyjaśni, że nie jest w stanie takiego ustalenia dokonać. Takich dowodów organ nie przeprowadził, dodatkowo nie uwzględniając wniosków dowodowych strony. Tymczasem zasadne było uwzględnienie ustaleń opinii biegłego znajdującej się w aktach postępowania przygotowawczego prokuratury oraz akt postępowania karnego, z których wynika, że nie można ustalić kto i kiedy wykonał otwór w stropie, materiał dowodowy w postaci zdjęć nie pozwala w sposób bezsporny ustalić jakie prace udokumentowano, czy wszystkie prace są przedmiotem działania skarżącego, a pomieszczenia w piwnicy pełniły funkcję kuchni lub pralni. Powyższe wnioski potwierdzają zaś wyjaśnienia skarżącego oraz uprawdopodabniają, że z uwagi na charakter pomieszczeń piwnicznych otwór wykonany został najprawdopodobniej wraz z powstaniem budynku. Z kolei w przypadku braku możliwości powołania nowych dowodów zastosowana powinna być zasada rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony z art. 81a k.p.a., tj. przyjąć taki stan faktyczny, który byłby najbardziej względny dla strony. Skarżący podkreślił, że prawidłowe ustalenie daty powstania otworu jest kluczowe, bowiem w ubiegłym wieku obowiązywało kilka aktów prawnych z zakresu prawa budowlanego. Zasadą jest natomiast, że ocena legalności podlega przepisom obowiązującym w dacie wykonania-zakończenia prac. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 21 maja 2025 roku pełnomocnik skarżącego dodatkowo zarzucił, że skoro otwór znajduje się w części wspólnej to adresatem nakazu powinna być wspólnota mieszkaniowa. Skarżący natomiast dodatkowo wyjaśnił: "obecnie w piwnicy znajduje się pomieszczenie pomocnicze gdzie jest pralka, przetwory. Przed 2010 rokiem ja też nie wiedziałem o tym otworze, w warstwie konstrukcyjnej, ponieważ był on przykryty od góry grubą warstwą podłogi na legarach, a od spodu był niewidoczny, ponieważ był wypełniony drewnianą ramą otynkowaną od spodu. Dlatego oświadczenia członków wspólnoty, że tego otworu wcześniej nie było, nie są sprzeczne z moimi oświadczeniami. Otwór został ujawniony podczas robót budowlanych dotyczących przebudowy parteru, wyodrębnienia dwóch lokali. Podczas tej przebudowy zerwano podłogi. Otwór był zakryty siatką otynkowaną od dołu. Były druty i słoma. Od spodu wyglądało to jednolicie. Było kilka warstw płyty pilśniowej, desek. Jeszcze była warstwa niby izolacyjna, żużel, piasek i to wszystko zostało oczyszczone, żeby wykonać izolację cieplną podłogi. I wtedy okazało się, że w jednym z łuków ceglanych, z których zbudowana jest podłoga, jest dziura, która od dołu była zamaskowana. Czyli ujawniono otwór w warstwie konstrukcyjnej stropu (w łukach ceglanych). Ze względów bezpieczeństwa zostało to oczyszczone. Ja usunąłem wszystkie pozostałe elementy, które były zawilgocone czyli tę słomę, siatkę i otynkowanie i zabezpieczyłem to pokrywą od góry bezpieczną, że jak na nią stanę to się nic nie stanie. W takim stanie przeprowadzono wizję lokalną. Klapa była ruchoma, nie była w żaden sposób mocowana, a schody do piwnicy powstały dużo później. W 2020 roku wykonałem z lokalu do piwnicy schody tymczasowe, o czym zawiadomiłem organ." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym wypadku. Jeżeli natomiast sąd nie dopatrzy się wskazanych naruszeń prawa, oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Kontrolując zaskarżoną decyzję WINB z 30 sierpnia 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu nadzoru I instancji z 15 marca 2024 r. Sąd doszedł do przekonania, że podniesione w skardze zarzuty nie są zasadne, a decyzje nie są dotknięte wadami procesowymi i materialnymi, które uzasadniałyby ich eliminację z obrotu prawnego. Decyzją PINB, wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) – dalej Prawo budowlane, nakazano skarżącemu (jako inwestorowi) doprowadzenie do stanu poprzedniego stropu stanowiącego część wspólną budynku, zlokalizowanego między piwnicą a lokalem mieszkalnym nr [...], położonym na parterze, poprzez likwidację drewnianych schodów zejściowych z parteru do piwnicy zamontowanych w wybitym otworze stropu i odtworzenie pełnego ceglanego stropu łukowego typu Kleina, poprzez wypełnienie miejsca po wybitym otworze ceramicznymi cegłami pełnymi wmurowanymi na zaprawie wraz z odtworzeniem warstw podłogowych w lokalu nr [...] w miejscu wybitego otworu. Jak stwierdził organ nadzoru, skarżący w 2010 r. m.in. wykonał otwór w stropie budynku pomiędzy swoim lokalem a piwnicą, przy czym na wykonanie tych prac nie uzyskał wymaganego prawem pozwolenia na budowę, jak również nie miał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czyli zgody pozostałych współwłaścicieli. Ustalenia te podzielił WINB, przy czym uznał, że skarżący powinien wykonać nakaz jako właściciel lokalu nr [...], który jako jedyny korzystna z tego otworu. Natomiast skarżący kwestionuje, jakoby to on wykonał sporny otwór wskazując, że podczas prac w 2010 r. jedynie odkrył/ujawnił ten otwór pod posadzką lokalu, sam zaś otwór istniał już wcześniej. Osią sporu jest zatem to, kiedy otwór w stopie między lokalem skarżącego a należącą do niego piwnicą został wykonany, i czy inwestorem tych prac był skarżący. Zdaniem Sądu, na podstawie akt sprawy słuszne było przyjęcie, że otwór został wykonany w 2010 r. przez skarżącego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, a przede wszystkim z wyjaśnień skarżącego oraz oświadczeń jego synów przedłożonych do skargi, prace w lokalu mieszkalnym polegały m.in. na rozbiórce posadzki. Po jej rozebraniu – jak wyjaśniał skarżący - odkryto otwór w łuku ceglanym stropu między parterem a piwnicą. Co istotne, otwór ten był wypełniony deskami i otynkowany od spodu – od strony piwnicy. Zatem do tego momentu strop między lokalem a piwnicą był pełen, choć w tym fragmencie – jak wyjaśniał skarżący - jego konstrukcja różniła się od reszty stropu. Z dalszych wyjaśnień wynika, że wypełnienie tego otworu zostało usunięte a otwór zabezpieczony drewnianą ramą z przykryciem płytą MFP. Z kolei w toku dalszego postępowania ustalono, że aktualnie otwór ten nie jest przykryty – przykrycie usunięto i dodatkowo wykonano schody prowadzące z lokalu do piwnicy. Z powyższego wynika zatem, że do czasu robót w 2010 r. strop był pełen i dopiero prace wykonane przez skarżącego (inwestora) spowodowały naruszenie jego integralności. Do tego momentu nie było możliwe połączenie pomiędzy lokalem i piwnicą. Dopiero ingerencja skarżącego przyczyniła się do powstania pustej przestrzeni w stropie. Nie można wobec tego przyjąć, jak chce skarżący, że w 2010 r. miało miejsce wyłącznie ujawnienie istniejącego już wcześniej otworu. Przeciwnie, wcześniej otwór – pusta przestrzeń w stropie – nie istniał, istniało wyłącznie wypełnienie z desek z jednej strony i tynk z drugiej (od strony piwnicy). Wskazywał na to sam skarżący m.in. w swoich wyjaśnieniach z 14 stycznia 2020 r. Natomiast to skarżący dokonał zmian w tym wypełnieniu – najpierw zamienił je na drewnianą ramę z przykryciem płytą MFP, a następnie zupełnie usunął. W tym właśnie kontekście należy rozpatrywać kwestię wykonania przez skarżącego spornego otworu – jako usunięcie dotychczas istniejącego wypełnienia stropu, naruszające jego integralność. Takie też ustalenia wynikają z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie sądowej w dniu 21 maja 2025 roku. Skarżący przyznał, że do 2010 w stropie nie było widać jakiegokolwiek otworu, ponieważ z jednej strony – od strony mieszkania, strop stanowiła gruba warstwa podłogi na legarach, a od spodu – czyli od strony piwnicy, była otynkowana drewniana rama. Natomiast w 2010 roku - podczas robót budowlanych dotyczących przebudowy parteru i wyodrębnienia dwóch lokali, zerwano od strony mieszkania podłogi, a od strony piwnicy siatkę otynkowaną od dołu. Jak dalej wyjaśnił skarżący: były tam też druty i słoma; od spodu wyglądało to jednolicie; było kilka warstw płyty pilśniowej i desek, a także warstwa niby izolacyjna, żużel i piasek. Jak zaznaczył przy tym: w jednym z łuków ceglanych, z których zbudowana jest podłoga, była dziura, która od dołu była zamaskowana; (skarżący) usunął wszystkie pozostałe elementy, które były zawilgocone, czyli słomę, siatkę i otynkowanie i zabezpieczył otwór pokrywą od góry, z ruchomą klapą. Schody z lokalu do piwnicy zamontował w 2020 roku. Co więcej, z dalszych – niekwestionowanych – ustaleń w sprawie wynika, że w 2018 r. skarżący chciał dokonać zgłoszenia prac polegających na wybiciu otworu w stropie i wykonaniu schodów między lokalem a piwnicą. Potwierdza to tylko tezę, iż to skarżący wykonał otwór, bowiem nie jest wątpliwe, że aktualnie w stropie między lokalem [...] i piwnicą jest pusta przestrzeń, umożliwiająca – dzięki schodom – komunikację lokalu mieszkalnego z piwnicą. Także fakt istnienia schodów nie jest kwestionowany – jak oświadczył sam inwestor podczas przesłuchania w PINB w dniu 6 grudnia 2023 r., w otworze znajdują się schody tymczasowe, drewniane. Wyjaśnił też, że podczas wymiany podłogi w lokalu i odkryciu prowizorycznie osłoniętego otworu, postanowił to wykorzystać i zamontować tam schody. Odnosząc się w tym miejscu do kwestii nieuwzględnienia przez organy wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Prokuratury Rejonowej Gdańsk-Oliwa w Gdańsku w sprawie PR 2 Ds. 820.2016, a także sprawy Sądu Okręgowego w Gdańsku o sygn. akt XIII Ka 569/17i poprzedzającej ją sprawy o sygn. akt II K 1071/16 prowadzonej przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku, w szczególności ze znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego z zakresu prawa budowlanego dr inż. P. S., na okoliczność braku konieczności uzyskiwania pozwoleń na budowę oraz fakt, że nie można stwierdzić, aby otwór wykonał skarżący, należy zwrócić uwagę, że z ww. opinii (znajdującej się w aktach administracyjnych ) wynika, iż biegły nie prowadził sam żadnych czynności wyjaśniających, np. oględzin, lecz opierał się wyłącznie na dokumentach zgromadzonych w aktach Prokuratora. W szczególności opierał się na twierdzeniach strony z 5 lipca 2016 r. Tak więc twierdzenia biegłego, że otwór istniał wcześniej, nie są jego wnioskami, lecz oświadczeniami skarżącego. Sam zaś biegły nie prowadził ustaleń w tym zakresie. Z tej racji wskazana opinia nie może stanowić dowodu na to, że to nie skarżący wykonał otwór, gdyż takiego wniosku nie wysnuł biegły. Ponadto to nie biegły w innej sprawie lecz organy nadzoru budowlanego są uprawnione aby orzekać czy konkretne roboty budowlane stanowią czy też nie samowolę budowlaną. Prawidłowo więc przyjęto w sprawie, szczególnie wykazał to organ I-instancji, że otwór wykonał skarżący i to on powinien być adresatem działań i decyzji organów nadzoru jako inwestor, zgodnie z treścią art. 52 Prawa budowlanego. Słusznie też uznano, że na wykonanie ww. robót budowlanych konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Sąd zgadza się, że usunięcie wypełnienia stropu i naruszenie tym jego integralności stanowi przebudowę elementu konstrukcyjnego. Takie zaś roboty w stanie prawnym obowiązującym w 2010 r. wymagały pozwolenia na budowę (art. 29 Prawa budowlanego, który odnosi się do budowy – w tym do przebudowy, nie zwalniał przebudowy w budynku mieszkalnym wielorodzinnym z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę). Niewątpliwe takiego pozwolenia skarżący nie uzyskał. Również w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie, tj. w stanie na jaki dokonuje się naprawy stwierdzonej samowoli, obowiązującym przed dniem 19 września 2020 r. ze względu na datę wszczęcia postępowania, art. 29 ust. 4 pkt 1a Prawa budowlanego zwalniający z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie dotyczył przebudowy elementów konstrukcyjnych z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Reasumując, organy prawidłowo stwierdziły, że na przebudowę polegającą na wykonaniu otworu w stropie miedzy lokalem mieszkalnym a piwnicą konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, natomiast w postępowaniu naprawczym oznacza to badanie, czy inwestor spełnia wymogi do uzyskania takiego pozwolenia i tym samym doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Przy czym istotne jest, że zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W myśl art. 3 pkt 11ww. ustawy przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane rozumie się tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Jeżeli roboty budowlane wykonywane są na nieruchomości wspólnej, należącej do wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej, to inwestor - chcąc wykazać tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - powinien powołać się albo na zawartą ze wspólnotą mieszkaniową w formie aktu notarialnego umowę przeniesienia własności części nieruchomości wspólnej, albo na dokonaną czynność prawną ustanowienia rzeczowego prawa ograniczonego w tej części nieruchomości wspólnej, albo też na umowę, w której wyraźnie i skutecznie (a więc przez podmioty, będące współwłaścicielami) prawo do dysponowania na cele budowlane zostało mu przyznane. W orzecznictwie zaś nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu naprawczym, prowadzonym w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego obowiązany jest ustalić czy inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, którą to kwestię bada się poprzez żądanie przedstawienia przez inwestora dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, wskazujący na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych (zob. m.in. wyrok WSA w Szczecinie z 8 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 848/23, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzecznia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). W rozważanym wypadku mamy do czynienia z robotami ingerującymi w część wspólną budynku, bowiem choć to wyłącznie skarżący korzysta ze spornego otworu i schodów między lokalem własnościowym a przynależną do niego piwnicą, to roboty te ingerowały w konstrukcję budynku, co uzasadniało konieczność pozyskania zgody wszystkich współwłaścicieli. Jak wynika z akt sprawy budynek, w którym prowadzone były roboty, składa się z 7. wyodrębnionych lokali mieszkalnych, a zatem mamy do czynienia z wspólnotą mieszkaniową, do której znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. ustawy o własności lokali (Dz. U. z 2021 r., poz. 1048 ze zm.). Należy przy tym podkreślić, że w piśmie z 25 stycznia 2024 r. Wspólnota jednoznacznie oświadczyła, że nie wyraża zgody na połączenie mieszkania z piwnicą poprzez otwór w stropie. Również na wcześniejszym etapie postępowania, w piśmie z 7 marca 2016 r., Wspólnota wskazywała, że nie uzgodniono z nią połączenia piwnicy z mieszkaniem. Tym samym inwestor nie posiada wymaganego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie można też pomijać faktu, że w otworze skarżący zamontował już schody, co sam przyznał podczas przesłuchania w organie. Na wykonanie tych schodów oraz wybicie otworu w roku 2018 próbował uzyskać akceptację organu administracji architektoniczno-budowlanej, poprzez dokonanie zgłoszenia, lecz decyzją z 4 grudnia 2018 r. Prezydent wniósł sprzeciw wskazując, że na wykonanie tego rodzaju robót, jako przebudowy, konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Takiej decyzji skarżący nie uzyskał, postępując wprost wbrew zaleceniom Prezydenta. W tym stanie rzeczy, wobec nieuzyskania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie było możliwe doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego; zob. m.in. wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1866/22, CBOSA), skutkiem czego było wydanie decyzji o doprowadzeniu spornego otworu do stanu poprzedniego na mocy art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W okolicznościach sprawy takie doprowadzenie do stanu poprzedniego może zaś nastąpić tylko poprzez likwidację drewnianych schodów zejściowych z parteru do piwnicy zamontowanych w wybitym otworze stropu i odtworzenie pełnego ceglanego stropu łukowego typu Kleina -wypełnienie miejsca po wybitym otworze ceramicznymi cegłami pełnymi wmurowanymi na zaprawie wraz z odtworzeniem warstw podłogowych w lokalu nr [...] w miejscu wybitego otworu. Wydana decyzja PINB i utrzymująca ją w mocy kontrolowana decyzja WINB odpowiadają więc prawu. Odnośnie zarzutu dotyczącego braku orzeczenia przez organ w zakresie pozostałych robót objętych postępowaniem, dotyczących wykonania nowej wylewki w piwnicy, wyrównania poziomu posadzki, wykonania ścianki działowej z drzwiami wejściowymi do piwnicy, wyburzenia istniejącej ścianki wraz z dotychczasowym otworem wejściowym oraz instalacji krat w studzienkach (naświetlach), należy wyjaśnić, że odnośnie tych robót stwierdzono w decyzji, dokładnie w jej uzasadnieniu, na podstawie przedłożonej ekspertyzy, że nie mają one wpływu na bezpieczeństwo użytkowania i nie naruszają żadnych innych wymagań. Jak wskazuje się natomiast w orzecznictwie, stwierdzenie braku podstaw do kontynuowania postępowania naprawczego z uwagi na nieziszczenie się przesłanek z art. 50 ust. 1-4 Prawa budowlanego powinno skutkować jego umorzeniem jako bezprzedmiotowego (art. 105 § 1 k.p.a.). W tej sprawie jednak organ uznał za konieczne wydanie nakazu opartego na treści art. 51 Prawa budowlanego, jednak ograniczonego tylko do części ustalonych robót budowlanych, tj. tych dotyczących otworu pomiędzy lokalem a piwnicą. Zawarta w uzasadnieniu decyzji ocena pozostałych robót objętych postępowaniem jako niewymagających podjęcia przez organy nadzoru budowlanego działań na skutek uznania, że tę część robót zrealizowano bez wpływu na bezpieczeństwo budynku oraz bez naruszenia innych wymagań, zdaniem Sądu jest wystarczająca. Jeżeli natomiast skarżący uważa inaczej, mógł wystąpić o uzupełnienie decyzji na podstawie art. 111 k.p.a., czego jednak nie uczynił. Z powyższych względów Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy prawidłowo ustalono przedmiot robót w zakresie stropu między lokalem [...] i piwnicą oraz ich inwestora, zastosowano właściwy tryb procedowania, a w konsekwencji przeprowadzonych czynności stwierdzono, że nie było możliwe doprowadzenie przedmiotowych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w trybie postępowania naprawczego. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, jednym z warunków wykonywania robót budowlanych zgodnie z prawem i doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem jest posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustalenie przez właściwy organ, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie pozwala organowi nadzoru budowlanego uznać robót budowlanych za zgodne z obowiązującymi przepisami, co w konsekwencji w odniesieniu do robót budowlanych już zakończonych, uniemożliwia wydanie aktu legalizującego stwierdzoną samowolę (zob. wyrok NSA z 16 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1702/23, CBOSA). Jako że sporne roboty dotyczyły części wspólnej budynku a inwestor nie wykazał się ww. prawem, zasadne było wydanie przez orzekające w sprawie organy decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Należy zauważyć, że nakazy wymienione w treści art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego mogą być stosowane, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem, a z taką sytuacją – zdaniem Sądu – mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika przy tym, jaki był poprzedni stan stropu, tj. nie był pozbawiony wypełnienia na powierzchni 1,1 m x 1,1 m w rogu pokoju lokalu [...] i nie posiadał schodów prowadzących do piwnicy. Wprawdzie w stanie przed usunięciem wypełnienia otworu był on wypełniony deskami i otynkowany od spodu, zaś PINB nakazał odtworzyć pełen ceglany strop łukowy typu Kleina poprzez wypełnienie otworu ceramicznymi cegłami pełnymi wmurowanymi na zaprawie wraz z odtworzeniem warstw podłogi, to w ocenie Sądu taki zakres prac jest prawidłowy. Także skarżący wskazywał, że strop zbudowany jest z cegieł. Wypełnienie natomiast otworu wyłącznie deskami i otynkowanie od strony piwnicy, jak poprzednio, stanowiłoby zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowania lokalu, piwnicy, a także całego stropu. Konieczne więc było zawarcie takich obowiązków, które zapewnią bezpieczeństwo i spójność całości stropu. W związku z tym rozstrzygnięcie PINB co do sposobu przywrócenia stanu poprzedniego jest prawidłowe. Niezasadne okazały się zatem zarzuty skargi naruszenia art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 107 § 3 k.p.a. Organy przeprowadziły bowiem postępowanie w sposób wnikliwy, zebrały w nim kompletny materiał dowodowy, a następnie poddały go ocenie nieprzekraczającej granic swobody. Organy przy tym włączyły do materiału dowodowego dokumenty powołane przez stronę, lecz ich ocena wskazała, że nie mogą one podważyć dotychczasowych ustaleń co do osoby inwestora. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło