II SA/Gd 1098/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 kwietnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wydaną z upoważnienia Rady Miejskiej z dnia 14 lutego 2002 r., nr [...]. Skarżąca A. Ł. zwróciła się z wnioskiem z dnia 17 stycznia 2002 r. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, leków, środków czystości i higieny osobistej, opłacenie rachunków za energię elektryczną i gaz, zakup biletu miesięcznego na luty 2002 r. dla syna M.. Decyzją z dnia 14 lutego 2002 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Rady Miejskiej przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 4 ust. 1, art. 32, art. 46 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej udzielono A. Ł. pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości 100 zł na zaspokojenie niezbędnych potrzeb rodziny. W uzasadnieniu stwierdzono, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i sporządzeniu wywiadu rodzinnego przez pracownika socjalnego – wskazane w nim okoliczności oraz treść ustawy powołanej na wstępie decyzji, w szczególności postanowienia art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 32 ustawy ustalono, że A.Ł. spełnia warunki do otrzymania pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 kwietnia 2002 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. Ł., utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jedną z podstawowych przesłanek warunkujących przyznanie określonego świadczenia jest, obok realizacji celów opieki, istnienie środków na jego spełnienie. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie kwestionuje zasadności udzielenia pomocy w formie zasiłku, lecz jedynie wskazuje, że jego przyznanie jest bezpośrednio zależne od aktualnych możliwości finansowych ośrodka. Takie możliwości są coraz bardziej skromne głównie z uwagi na fakt wzrostu ilości środowisk wymagających tej formy pomocy. Mimo to, jak wynika z akt sprawy, ośrodek sprawuje nad zainteresowaną stałą pieczę udzielając jej świadczeń w miarę posiadanych, skromnych środków. W świetle powyższych ustaleń nie można dopatrzyć się w decyzji organu I instancji cech dowolności dokonanego rozstrzygnięcia, a tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A. Ł.. W skardze przedstawiła sytuację finansową swoją i swojej rodziny, kwestionując wysokość przyznanej pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli rzeczą Sądu było rozważenie, czy faktycznie organ pierwszej instancji nie dysponował środkami finansowymi na przyznanie skarżącej wyższego zasiłku celowego. Organy obu instancji uznały co do zasady, że skarżąca spełnia wymogi z art. 32 ustawy o pomocy społecznej do przyznania zasiłku celowego. Wskazać trzeba, że okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń czynionych w wydawanej przez niego decyzji. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się – i Sąd orzekający pogląd ten podziela – że samo stwierdzenie braków takich środków jest niewystarczające (por. wyrok NSA z dnia 10.04.2002 r. sygn. akt I SA 3098/01, LEX nr 83731). Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, ażeby należycie ustalić stan faktyczny, tj. zgodnie z rzeczywistością (art. 7 i 77 k.p.a.). Powyższy obowiązek dotyczy zatem nie tylko ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba zainteresowana w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, ażeby przyznać jej świadczenie, ale również i postępowania dotyczącego pozostałych okoliczności. Tymczasem organ I instancji uzasadnił merytorycznie swoją decyzję dosłownie jednym zdaniem, zacytowanym wyżej, a organ drugiej instancji powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji na stwierdzenie organu I instancji, że " przyznanie zasiłku jest bezpośrednio zależne od aktualnych możliwości finansowych Ośrodka". W uzasadnieniu decyzji organ I instancji brak zarówno takiego stwierdzenia, jak i jakichkolwiek ustaleń co do tego, czy organ dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę świadczeń o charakterze fakultatywnym. Stwierdzenie organu II instancji o coraz bardziej skromnych możliwościach finansowych Ośrodka nie znalazło natomiast potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i jest jedynie stwierdzeniem ogólnikowym bez jakiegokolwiek poparcia dowodowego. Przepisy postępowania administracyjnego wskazują formę, jakiej powinien odpowiadać akt administracyjny. W tym zakresie obowiązuje art. 107 k.p.a., który nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek zachowania określonych wymagań. Niezachowanie tych wymagań powoduje dotknięcie decyzji wadami o zróżnicowanym ciężarze gatunkowym. Do takich wad zaliczyć należy między innymi wadliwość uzasadnienia decyzji, polegającej na tym, że organ nie wskazał dowodów, na podstawie których ustalił fakty, będące podstawą rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.) Powyższe nieprawidłowości oraz zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do należytego zebrania materiału dowodowego uchybiają przepisom postępowania administracyjnego, co skutkuje wadliwością decyzji, mogącą mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydano z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) orzekł jak w sentencji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą mieć na uwadze powyższe wskazania.