II SA/Gd 11/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Sekretarz Sądowy Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. Cz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku stałego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 23 marca 2010 r. nr [...] w sprawie uchylenia decyzji nr [...] z dnia 22 października 2009 r. przyznającej zasiłek stały i odmawiającej przyznania zasiłku stałego od dnia 1 marca 2010 r. do 31 marca 2011 r. Postanowienie to wydane zostało w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W decyzji z dnia 22 października 2009 r. Burmistrz przyznał H. C. od dnia 1 października 2009 r. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego i opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. W marcu 2010 r. organ I instancji powziął wiadomość, że nastąpiła zmiana w sytuacji dochodowej strony: na mocy wyroku Sądu Okręgowego o sygn. akt [...] zasądzono na rzecz strony odszkodowanie od Skarbu Państwa w kwocie 18 000 zł tytułem zadośćuczynienia za internowanie w okresie od 30 stycznia 1982 r. do 29 kwietnia 1982 r. Kwotę tego odszkodowania wypłacono stronie w marcu 2010 r. W tej sytuacji, organ dokonał aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego i przeliczenia dochodów strony. Organ ustalił, że strona jest osobą samotną, a zatem miesięczny dochód uprawniający ją do uzyskania zasiłku stałego z pomocy społecznej nie może przekraczać kwoty 477 zł. Tymczasem, uzyskany przez stronę jednorazowo w marcu 2010 r. dochód w kwocie odszkodowania – 18.000 zł przekracza pięciokrotnie kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej (2385 zł). Organ wskazał przy tym, że począwszy od miesiąca marca 2010 r. przez kolejnych 12 miesięcy dochód miesięczny strony stanowi kwotę 1 500 zł. Następnie, powołując regulację art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej organ wskazał na przesłanki, które musi spełniać osoba wnioskująca o przyznanie zasiłku stałego. Jedną z takich przesłanek wyznacza konieczność uzyskiwania dochodów, które nie przekraczają wskazanego wyżej kryterium dochodowego. Miesięczny dochód strony ustalono na poziomie 1 500 zł, a zatem przekracza on kryterium ustawowe uprawniające do uzyskania wnioskowanego świadczenia. W tym stanie faktycznym, zdaniem organu, od dnia 1 marca 2010 r. stronie zasiłek stały nie przysługuje, bowiem jej dochody przekroczyły ustawowe kryterium. Zgodnie zaś z treścią art. 73 pkt 9 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, z momentem utraty uprawnienia do zasiłku stałego następuje również utrata prawa do finansowania składki ze środków publicznych. Decyzję powyższą H. C. odebrał osobiście w organie w dniu 25 marca 2010 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem (k. 3 akt administracyjnych organu I instancji). Odwołanie od powyższej decyzji strona złożyła w dniu 14 kwietnia 2010 r. W jego treści wskazała, że wniesienie odwołania jest dla niej sprawą ogromnie trudną i kosztującą dużo nerwów i zdrowia. Odwołujący podał, że leczy się kardiologicznie i psychiatrycznie – objęcie go ubezpieczeniem zdrowotnym jest dla niego "sprawą życia lub śmierci". Tymczasem, po przekazaniu pracownikowi socjalnemu w dniu 23 marca 2010 r. informacji o zasądzeniu odszkodowania od Skarbu Państwa za bezprawne pozbawienie wolności, niezwłocznie pozbawiono go prawa do zasiłku stałego i zaprzestano opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Odwołujący podkreślił, że w latach 80 XX wieku wyrządzono mu krzywdę w wyniku działań Milicji, skutkiem czego stracił zdrowie (jest po zawale, ma bajpasy, leczy się psychiatrycznie) i teraz podobnie krzywdząca jest skarżona decyzja, na mocy której pozbawia się go niezbędnych środków do życia. W postanowieniu z dnia 30 listopada 2010 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ powołał treść art. 129 k.p.a., wskazując że odwołanie od decyzji wnosi się do właściwego organu za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie odwołujący otrzymał decyzję w dniu 25 marca 2010 r., a więc termin upływał stronie w dniu 8 kwietnia 2010 r. Odwołanie zaś wpłynęło do organu 14 kwietnia 2010 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Organ odwoławczy jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 58 k.p.a., możliwe jest przywrócenie uchybionego terminu, jednakże odbywa się to wyłącznie na wniosek strony. Odwołujący zaś takiego wniosku nie sformułował. W skardze na powyższą decyzję Kolegium H. C. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającej go decyzji Burmistrza z dnia 23 marca 2010 r. Skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, cierpi na schorzenia kardiologiczne i zaburzenia psychiczne i wymaga w tej mierze stałej opieki. Nie posiada prawa do renty, ani żadnych innych świadczeń poza zasiłkiem pielęgnacyjnym. Zamieszkuje u krewnych bez tytułu prawnego. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego był zasiłek stały z pomocy społecznej, zapewniający mu także odprowadzanie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Pozbawienie skarżącego zasiłku stałego oznacza także pozbawienie go prawa do bezpłatnych, a jakże mu niezbędnych, wizyt lekarskich i opieki szpitalnej. Jak wskazał dalej skarżący, złożył odwołanie od decyzji organu I instancji, na mocy której pozbawiono go prawa do zasiłku stałego. Jednakże, organ odwoławczy w wydanym postanowieniu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a tym samym – nie ustosunkował się merytorycznie do argumentów podniesionych w tymże odwołaniu. Tym samym, zdaniem skarżącego, nadal istnieje sytuacja sprzeczna z podstawowymi zasadami współżycia społecznego i krzywdząca, pozbawiająca go należnych, a utraconych świadczeń. Skarżący wyraził oczekiwanie, że sąd przywróci mu prawo do należnych, a utraconych w wyniku represji świadczeń, nawet z pominięciem formalności i procedur, których wyczerpanie przerasta siły i możliwości skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola zgodności zaskarżonej decyzji z prawem dokonywana jest przez Sąd w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności (zgodności z prawem) ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest zaskarżone postanowienie z dnia 30 listopada 2010 r., w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 23 marca 2010 r. w sprawie uchylenia decyzji nr [...] z dnia 22 października 2009 r. przyznającej zasiłek stały i odmawiającej przyznania zasiłku stałego od dnia 1 marca 2010 r. do 31 marca 2011 r. W związku z tak zakreślonym przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd nie mógł zatem, wbrew oczekiwaniom strony, dokonać analizy zarzutów skarżącego dotyczących zasadności wydanej przez organ I instancji decyzji, gdyż wykraczają one poza ramy toczącego się postępowania sądowego. W szczególności – sąd nie oceniał zarzutów dotyczących wysokości dochodu strony uwzględnionego przez organ oraz podnoszonych w skardze okoliczności, wskazujących na stan zdrowia skarżącego. Zgodnie z przepisami k.p.a., złożenie odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności, czy zostało ono wniesione przez osobę uprawnioną, oraz czy wniesione zostało w ustawowym trybie i terminie (art. 129 w zw. z art. 134 k.p.a.). W razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. W niniejszym stanie faktycznym, strona złożyła odwołanie w dniu 14 kwietnia 2010 r. Z akt administracyjnych wynika zaś, że decyzję organu I instancji otrzymała w dniu 25 marca 2010 r., będąc prawidłowo pouczoną o terminie i sposobie złożenia środka zaskarżenia. Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że skarżący uchybił czternastodniowemu terminowi do złożenia odwołania. Nie składał też wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zresztą, w treści odwołania, a także skargi skarżący w żaden sposób nie odnosi się do przyczyn uchybienia terminowi do złożenia odwołania – nie próbuje usprawiedliwiać swojego uchybienia. Brak zatem było podstaw, by organ mógł potraktować odwołanie jako pismo zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Konsekwencją uznania zaś, że odwołanie zostało złożone po terminie jest orzeczenie przez organ odwoławczy, na podstawie art. 134 k.p.a., o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania i to rozstrzygnięcie, w ocenie Sądu, w niniejszym stanie faktycznym odpowiada powołanym przepisom prawa. Podkreślić w tym miejscu należy, o czym zresztą była mowa powyżej, że sąd administracyjny orzeka o zgodności aktów administracyjnych z prawem (ocenia ich legalność). W tej sytuacji, nie ma podstaw prawnych oczekiwanie skarżącego, aby sąd "przywrócił należne mu a utracone świadczenia (...) z pominięciem formalności i procedur". Po pierwsze, o przyznaniu przedmiotowych uprawnień nie orzeka sąd, lecz organ administracji. Po drugie zaś, sąd, jak również każdy organ administracji, jest związany przepisami prawa, również tymi, które tworzą tryb i procedurę realizacji praw lub obowiązków. Do takich zaś przepisów należą przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym analizowane w niniejszym stanie faktycznym – przepisy ustanawiające terminy do składania odwołań od decyzji organów I instancji. Skoro odwołanie skarżący złożył po terminie, to tym samym jego wniosek o wszczęcie postępowania odwoławczego – właśnie z powodów formalnych – nie mógł odnieść oczekiwanego skutku w postaci wszczęcia tegoż postępowania, a tym samym – nie mógł zostać zbadany merytorycznie. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.