II SA/Gd 1108/02

Sygn. akt II SA/Gd 1108 / 02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 kwietnia 2002 r., nr [[...]] w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 16 lutego 2001r., nr [[...]]. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 31 ust 1 i ust. 4 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej Nr [[...]] z dnia 16 lutego 2001 r. w sprawie odmowy T. R. przyznania pomocy w postaci zasiłku okresowego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji odmówił przyznania zasiłku okresowego T. R. stwierdzając, że chociaż zasługuje on na pozytywne załatwienie sprawy, organ nie posiada środków finansowych na realizację zadań zleconych. T. R. odwołując się od decyzji kwestionował ustalony przez organ I instancji stan faktyczny sprawy. Podkreślił, że jego córka S. prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i nie mieszka z nim. Wskazał również na bardzo trudną sytuacje materialną rodziny oraz, że oczekuje kwoty zasiłku w wysokości różnicy pomiędzy otrzymywana rentą a minimum socjalnym. SKO stwierdziło, że w myśl art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej zasiłek okresowy może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, brak możliwości zatrudnienia, niepełnosprawność /.../. T. R. jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej z funduszy opieki społecznej. Kryterium dochodowe dla jego pięcioosobowej rodziny wynosi 1.242 zł. Dochód jaki otrzymuje to kwota 940,94 zł. Zostało zatem spełnione kryterium dochodowe uprawniające do przyznania mu pomocy z opieki społecznej. Organ I instancji rozpatrujący sprawę uwzględnił te okoliczności. Art. 1 i 2 wskazanej ustawy stanowi, iż obowiązkiem organu I instancji jest udzielenie pomocy społecznej wszystkim osobom takiej pomocy wymagającym. Organ odwoławczy stwierdził, że rodzina R. jest objęta pomocą społeczną w formie finansowej oraz w formie rzeczowej. Z uwagi na brak środków na wypłaty zasiłków okresowych organ niższej instancji przyznał T. R. zasiłek celowy w kwocie 130 zł (decyzja z dnia 15 lutego 2001 r.). Chociaż organ I instancji nie dysponował środkami na wypłatę zasiłków okresowych i takiego zasiłku nie przyznał, nie pozbawił tej rodziny pomocy. Poza tym organ stwierdził, że potrzeby rodziny winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 1 ust. 4 ustawy). Odnosząc się do zarzutu dotyczącego córki S., SKO stwierdziło, że organ I instancji ustalił stan faktyczny przeprowadzając wywiad środowiskowy. T. R. potwierdził ustalenia dotyczące zamieszkiwania z nim córki S. oraz że pozostaje ona na jego wyłącznym utrzymania. Fakt ten potwierdziła również osobiście córka odwołującego się składając stosowne oświadczenie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. R. podał, iż nie rozumie utrzymania w mocy krzywdzących decyzji w sprawie udzielenia mu pomocy, gdyż musi z czegoś żyć. Ponieważ nie ma pracy i jest inwalidą, nie jest w stanie zapewnić utrzymania rodzinie. Państwo dużo obiecuje, ale nic nie robi, żeby zmienić sytuację i umożliwić ludziom godną egzystencję. Odnosząc się do twierdzeń organu odwoławczego skarżący uważa, iż potrzeby jego rodziny w zakresie minimum egzystencji powinny być zaspokojone przez pomoc społeczną. Ponieważ jego rodzinie brakuje nawet na chleb uzasadniony jest wniosek o wsparcie finansowe rodziny w wysokości różnicy pomiędzy otrzymywaną rentą a minimum egzystencji przewidzianym ustawą. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga jest zasadna jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Na wstępie Sąd chce zaznaczyć, że do jego kompetencji nie należy przydzielanie świadczeń z pomocy społecznej czy też ustalanie wysokości takiej pomocy. Zgodnie z prawem te uprawnienia przysługują odpowiednim organom administracji publicznej. Z uwagi na cytowane wyżej przepisy sądy administracyjne badają jedynie zgodność z prawem (legalność) decyzji, postanowień i innych aktów wymienionych w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu administracyjnym muszą spełniać wymogi przewidziane a art. 107 § 1-3 k.p.a. W szczególności prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne są niezbędnymi elementami decyzji, które umożliwiają ich kontrolę w trybie odwoławczym i sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjnie wielokrotnie wypowiadał się, że brak uzasadnienia faktycznego albo uzasadnienie me spełniające dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. jest podstawą do uchylenia decyzji. W zachowującym aktualność wyroku NSA z dnia 23 października 1998 r. I SA/Ka 225/97 (BiuI.Skarb.1999/1/20) Sąd stwierdził: "Jednym z elementów decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością. " W sprawie nie budzi wątpliwości, że rodzina T. R. spełnia przesłanki warunkujące udzielenie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Organ I instancji odmowę przyznania pomocy oparł na stwierdzeniu, że nie posiada środków finansowych na realizację zadań zleconych. Sąd zdaje sobie sprawę, że taka okoliczności faktyczne uzasadnia odmowę przyznania świadczenia jednak z uwagi na to, co zostało wyżej powiedziane samo takie stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji to za mało. W aktach sprawy brak jest dokumentów czy argumentów wskazujących, że organ rzeczywiście nie posiada środków finansowych przeznaczonych na przedmiotową pomoc społeczną. Zdaniem Sądu poprzestanie na stwierdzeniu zawartym w decyzji organu I instancji może wskazywać na dowolność rozstrzygnięcia i nie mieści się w kategoriach uznania administracyjnego. Sąd w żaden sposób nie może ocenić prawdziwości tych twierdzeń. Przyjęcie za uprawnioną argumentację organu I instancji stoi w sprzeczności z art. 107 § 3 k.p.a. oraz prowadzi do sytuacji w której organ będzie mógł w sposób całkowicie dowolny ograniczać wysokość świadczeń. Na brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji organu I instancji nie zwrócił uwagi organ odwoławczy i pozostawił tą kwestię poza obszarem rozważań. Organ II instancji przyjął za udowodnioną okoliczność, że Ośrodek Pomocy Społecznej nie posiada wystarczających środków finansowych na realizację zadań. Uznał jednocześnie, że w świetle art. 1 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stwierdzenie o braku środków jest wystarczające do ograniczenia świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie Sądu popełnił tym samym taki sam błąd, co organ niższej instancji i nie uzasadnił prawidłowo swojej decyzji. Jeżeli nawet organ II instancji jest rzeczywiście zorientowany w sytuacji materialnej organu I instancji to ta okoliczność nie zwalnia organu od udokumentowania tej okoliczności. W tym kontekście nie ma znaczenia to, co podnosi organ odwoławczy, że skarżącemu jest udzielana pomoc społeczna w innych formach. Organ ponownie rozpatrujący sprawę winien wziąć pod uwagę powyższe uwagi i w przypadku braku środków finansowych winien szerzej tę okoliczność wykazać w uzasadnieniu decyzji. Z wyżej przedstawionych powodów Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił obie decyzje.