II SA/Gd 1111/02

Sygn. akt II SA/Gd 1111 / 02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 kwietnia 2002 r., nr [[...]] w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 14 stycznia 2001r., nr [[...]]. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 1, art. 31 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tj: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej Nr [[...]] z dnia 14 stycznia 2002 r. odmawiającą Z. R. przyznania zasiłku okresowego od dnia 1 stycznia do dnia 31 marca 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji odmówił Z. R. przyznania pomocy z uwagi na zbyt małe środki finansowe, które znajdują się w dyspozycji organu. T. R. odwołując się od decyzji wskazał na bardzo trudną sytuacje materialną rodziny. Organ I instancji ustalił na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej kryterium dochodowe wskazanej rodziny w wysokości 1.099 zł. i przyjął jednocześnie, że dochód odwołującego się stanowi kwota 606,62 zł. Zatem spełnione zostały przesłanki umożliwiające przyznanie przedmiotowego zasiłku celowego. Ze stanowiska organu I instancji przedstawionego w trybie art. 133 k.p.a wynika, że rodzina odwołującego się stale korzysta z pomocy społecznej. Pomoc taka była udzielana jej w formie pieniężnej i niepieniężnej. Z uwagi na brak środków na wypłaty zasiłków okresowych organ I instancji zaproponował w zamian przyznanie zasiłku celowego. Jak wynika z wywiadu środowiskowego odmówiono przyjęcia takiej pomocy. W tym samym miesiącu, decyzją z dnia 11 stycznia 2002 r. Z. R. przyznano pomoc w formie pieniężnej - zasiłek celowy w wysokości 60 zł. na zakup opału. W tej sytuacji SKO uznało, że choć organ I instancji nie dysponował środkami na wypłatę zasiłków okresowych i takiego zasiłku nie przyznał, nie pozbawił rodziny R. pomocy. Pomoc została przyznana stosownie do możliwości organu I instancji. Zasiłki okresowe wypłacane są ze środków przyznanych ośrodkom pomocy społecznej przez budżet państwa w ramach zadań zleconych. Skoro organ I instancji nie posiadał tych środków, to zrozumiałym jest, że nie mógł nimi dysponować i przyznać świadczenia stronie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. R. podał, iż nie rozumie utrzymania w mocy krzywdzących decyzji w sprawie udzielenia mu pomocy, gdyż musi z czegoś żyć. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie zapewnić utrzymania rodzinie, ponieważ nie ma pracy i jest inwalidą. Państwo dużo obiecuje, ale nic nie robi, żeby zmienić sytuację i umożliwić ludziom godną egzystencję. Odnosząc się do twierdzeń organu odwoławczego skarżący uważa, iż potrzeby jego rodziny w zakresie minimum egzystencji powinny być zaspokojone przez pomoc społeczną. Ponieważ jego rodzinie brakuje nawet na chleb uzasadniony jest wniosek o wsparcie finansowe rodziny w wysokości różnicy pomiędzy otrzymywaną rentą a minimum egzystencji przewidzianym ustawą. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga jest zasadna jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Na wstępie Sąd chce zaznaczyć, że do jego kompetencji nie należy przydzielanie świadczeń z pomocy społecznej czy też ustalanie wysokości takiej pomocy. Zgodnie z prawem te uprawnienia przysługują odpowiednim organom administracji publicznej. Z uwagi na cytowane wyżej przepisy sądy administracyjne badają jedynie zgodność z prawem (legalność) decyzji, postanowień i innych aktów wymienionych w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu administracyjnym muszą spełniać wymogi przewidziane a art. 107 § 1-3 k.p.a. W szczególności prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne są niezbędnymi elementami decyzji, które umożliwiają ich kontrolę w trybie odwoławczym i sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjnie wielokrotnie wypowiadał się, że brak uzasadnienia faktycznego albo uzasadnienie nie spełniające dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. jest podstawą do uchylenia decyzji. W zachowującym aktualność wyroku NSA z dnia 23 października 1998 r. I SA/Ka 225/97 (Biul.Skarb.1999/1/20) Sąd stwierdził: "Jednym z elementów decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością. " W sprawie nie budzi wątpliwości, że rodzina T. R. spełnia przesłanki warunkujące udzielenie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Organ I instancji odmowę przyznania pomocy oparł na stwierdzeniu, że nie posiada środków finansowych na realizację zadań zleconych. Sąd zdaje sobie sprawę, że taka okoliczności faktyczne uzasadnia odmowę przyznania świadczenia jednak z uwagi na to, co zostało wyżej powiedziane samo takie stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji to za mało. W aktach sprawy brak jest dokumentów czy argumentów wskazujących, że organ rzeczywiście nie posiada środków finansowych przeznaczonych na przedmiotową pomoc społeczną. Zdaniem Sądu poprzestanie na stwierdzeniu zawartym w decyzji organu I instancji może wskazywać na dowolność rozstrzygnięcia i nie mieści się w kategoriach uznania administracyjnego. Sąd w żaden sposób nie może ocenić prawdziwości tych twierdzeń. Przyjęcie za uprawnioną argumentację organu I instancji stoi w sprzeczności z art. 107 § 3 k.p.a. oraz prowadzi do sytuacji w której organ będzie mógł w sposób całkowicie dowolny ograniczać wysokość świadczeń. Na brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji organu I instancji nie zwrócił uwagi organ odwoławczy i pozostawił tą kwestię poza obszarem rozważań. Organ II instancji przyjął za udowodnioną okoliczność, że Ośrodek Pomocy Społecznej nie posiada wystarczających środków finansowych na realizację zadań. Uznał jednocześnie, że w świetle art. 1 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stwierdzenie o braku środków jest wystarczające do ograniczenia świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie Sądu popełnił tym samym taki sam błąd, co organ niższej instancji i nie uzasadnił prawidłowo swojej decyzji. Jeżeli nawet organ II instancji jest rzeczywiście zorientowany w sytuacji materialnej organu I instancji to ta okoliczność nie zwalnia organu od udokumentowania tej okoliczności. W tym kontekście nie ma znaczenia to, co podnosi organ odwoławczy, że skarżącemu jest udzielana pomoc społeczna w innych formach. Organ ponownie rozpatrujący sprawę winien wziąć pod uwagę powyższe uwagi i w przypadku braku środków finansowych winien szerzej tę okoliczność wykazać w uzasadnieniu decyzji. Z wyżej przedstawionych powodów Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił obie decyzje.