II SA/Gd 1113/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi V. P. na decyzję Wojewody z dnia 25 marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 maja 2000 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda decyzją z dnia 25 marca 2002 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 29 maja 2000 r., orzekającą o odmowie wymeldowania J. P. z pobytu stałego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że z wniosku V. P., najemczyni lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie J. P. z pobytu stałego z powyższego lokalu. Uzasadniając swój wniosek V. P. podała, że mąż w przedmiotowym lokalu nie mieszka od 1998 roku. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji, decyzją z dnia 14 czerwca 1999 r., odmówił wymeldowania J. P., stwierdzając, że nie utracił on uprawnień do zamieszkiwania w omawianym lokalu. Od powyższej decyzji odwołała się wnioskodawczyni, uznając ją za krzywdzącą. Ponadto wskazała, że Sąd Okręgowy w G., wyrokiem z dnia 08 lipca 1999 r., rozwiązał małżeństwo Państwa P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze - jako organ wówczas właściwy do rozpatrzenia odwołania - uznało, że J. P. posiada pochodne uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., wynikające z woli najemczyni - byłej żony. Stwierdził, że wraz z wnioskiem o wymeldowanie, V. P. cofnęła byłemu mężowi zgodę na dalsze zameldowanie i zamieszkiwanie w jej lokalu, a to oznacza, że wymieniony posiadane uprawnienia utracił. Zdaniem Kolegium sprawę należało jeszcze raz rozpatrzyć i uchylając decyzję organu I instancji, przekazał ją do ponownego rozpatrzenia. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ I instancji orzekł o odmowie wymeldowania J. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Swoje orzeczenie organ I instancji oparł o następujące ustalenia: Najemczynią lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., jest V. P., która wstąpiła w stosunek najmu spornego lokalu po zmarłej babci. W dniu 8 lipca 1999 r. Sąd Okręgowy w G. orzekł o rozwiązaniu małżeństwa V. i J. P., nie wypowiadając się w kwestii podziału majątku byłych małżonków. Organ I instancji uznał zatem, że nie zostały spełnione łącznie przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984r. Nr 32, poz. 174, z późn. zm.). Z powyższą decyzją nie zgodziła się V. P. i wniosła od niej odwołanie. Skarżąca wskazała na krzywdzący charakter powyższej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę organ II instancji zważył, co następuje: Przedmiotem postępowania w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki wymeldowania zawarte w art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy. Wskazany artykuł stanowi, iż podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która: - utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez obowiązku wymeldowania się lub - bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. W niniejszej sprawie ma zastosowanie część I wskazanego przepisu, gdyż miejsce pobytu J. P. jest znane. Do podjęcia zatem decyzji o wymeldowaniu wymienionego konieczne jest ustalenie, czy utracił uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. oraz czy opuścił go w sposób trwały i dobrowolny. Obie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że tytuł prawny do przedmiotowego lokalu przysługuje V. P. Oceny uprawnień J. P. do omawianego lokalu należy dokonać w oparciu o ustawę z 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998r. Nr 120, poz. 787, z późn. zm.). Zgodnie z art. 55 ust. 1 - przepisy cyt. ustawy stosuje się do najmu nawiązanego przed dniem jej wejścia w życie. Zatem na mocy art. 7 w/w ustawy, małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich. Pan J. P., jako mąż najemczyni, posiadał więc tzw. samoistne uprawnienia do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. Organ odwoławczy stwierdził, iż akta sprawy nie zawierają jakiegokolwiek dowodu wskazującego na sądowe pozbawienie wymienionego praw do lokalu lub na fakt zawarcia przez strony jakiejkolwiek umowy cywilnoprawnej, jak również by J. P. sam zrzekł się uprawnień do omawianego lokalu. Zatem w niniejszej sprawie należało stwierdzić, że J. P. nadal posiada samoistne uprawnienia do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, a fakt uprawomocnienia się wyroku rozwodowego nie może mieć żadnego wpływu na ocenę uprawnień wymienionego do spornego lokalu, skoro w wyroku tym Sąd nie orzekł o jego eksmisji. Organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie spełniono zatem jednej z przesłanek wymeldowania zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tej sytuacji bezprzedmiotowym staje się rozstrzyganie o charakterze opuszczenia spornego lokalu przez J. P., gdyż miałoby to znaczenie jedynie w przypadku utraty przez niego uprawnień. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego V. P. zarzuciła: 1. naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że J. P. nadal ma uprawnienia do przebywania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G., 2. naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, 3. naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego przez nie udzielenie skarżącej informacji – art. 8 i 9 k.p.a., tj. że powinna wyjaśnić kwestię uprawnień J. P. do lokalu, np. przez wystąpienie do sądu powszechnego o eksmisję, ustalenie nieistnienia stosunku najmu. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna chociaż nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), określający przesłanki uzasadniające wymeldowanie osoby z pobytu stałego. Organy obu instancji wydały decyzje o odmowie wymeldowania J. P., opierając się jedynie na pierwszej z podstaw wymeldowania z pobytu stałego, określonych w niniejszym przepisie. Wskazany przepis pierwszą podstawę wymeldowania określa w sposób następujący: "Organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego." Zatem odesłanie do uprawnień wymienionych w art. 9 ust. 2 przedmiotowej ustawy wskazuje, że również ten przepis stanowi podstawę prawną decyzji w przedmiocie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) uznał, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym rozstrzygając przedmiotową sprawę należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Stosownie bowiem do art. 145a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania. Utrata po wydaniu zaskarżonej decyzji, w określonym zakresie, mocy obowiązującej wskazanego przepisu musi być kwalifikowana przez Sąd jako wadliwość, dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu i ich utrata nie stanowi podstawy decydującej o możliwości wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. W przeciwnym razie w dalszym ciągu byłby faktycznie jako jedna z podstaw prawnych decyzji stosowany przepis niezgodny z Konstytucją. Organy obu instancji wydały decyzje wyłącznie w oparciu o przesłankę wymeldowania odsyłającą do uprawnień do przebywania w lokalu, o których mówił niekonstytucyjny art. 9 ust. 2 ustawy. Stanowi to wadę decyzji, dającą podstawę do wznowienia postępowania. Rozpatrując ponownie sprawę organ ustali i oceni czy J. P. bez wymeldowania się opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Jednocześnie organy będą miały na względzie treść art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887). Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ przed uprawomocnieniem się wyroku aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.