II SA/Gd 1126/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2004 r., na rozprawie sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 grudnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 1.08.2001 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił wymeldowania A. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie A. P. z pobytu stałego wystąpił E. P. podając, że jego syn, A. P., zakłóca spokój, nadużywa alkoholu, robi awantury i w dniu 10.11.2000 r. został zabrany do więzienia. Sprawa może być rozpoznana - zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 1992 r. sygn. akt V SA 13/92 - z uwagi na znane miejsce pobytu A. P. - tylko w aspekcie łącznego spełnienia przesłanek określonych w części pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który dopuszcza możliwość wymeldowania z miejsca pobytu stałego, gdy łącznie spełnione są dwie przesłanki: utrata uprawnień do lokalu i opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Przydział spółdzielczego prawa do przedmiotowego lokalu otrzymał E. P., a A. P. jest osobą uprawnioną do wspólnego zamieszkiwania z wymienionym. A. P. posiada pochodne uprawnienia do zamieszkiwania wynikające z woli najemcy, które zostały cofnięte. Z zeznań E. P. wynika, że A. P. przed aresztowaniem w dniu 10.11.2000 r. mieszkał w przedmiotowym lokalu i miał w nim swoje rzeczy. Potwierdził to A. P. podając, że do mieszkania ma zamiar powrócić po opuszczeniu zakładu karnego i dobrowolnie się z niego nie wymelduje. Należy wskazać - w związku z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że pobyt A. P. w zakładzie karnym traktowany jest jako pobyt czasowy, wobec czego nie można przyjąć, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały. Przy braku spełnienia przesłanki koniecznej do wymeldowania, polegającej na trwałym i dobrowolnym opuszczeniu lokalu, na podstawie pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych odmówiono wymeldowania A. P. z pobytu stałego. Decyzja została doręczona zarówno E. P., jak i A. P. — temu ostatniemu na adres zakładu karnego. Odwołanie od decyzji złożył E. P., powołując się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G., orzekający eksmisję A. P. z przedmiotowego lokalu. W dniu 13 sierpnia 2001 r. organ I instancji, powołując się na art 133 kpa, przesłał odwołanie E. P. wraz z aktami do organu II instancji. W piśmie uczyniono adnotację, że pismo do wiadomości otrzymują E. P. i A. P. W aktach brak dowodu doręczenia tego pisma wymienionym. Prowadzący postępowanie odwoławcze organ II instancji zwrócił się pismem z dnia 25.09.2001 r. do Zakładu Karnego w S. o udzielenie informacji, czy A. P. przebywa w Zakładzie Karnym w S. i jaki jest ewentualny termin zakończenia kary - w celu zapewnienia A. P. czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pismem z dnia 9.10. 2001 r. Areszt Śledczy w G. poinformował, że A. P. w dniu 10.09.2001 r. został zwolniony z Aresztu Śledczego w G. Organ II instancji wystosował do A. P. pismo z dnia 14.11.2001 r. na adres jego dotychczasowego zameldowania – G., ul. [...] - informujące o prowadzonym postępowaniu odwoławczym w sprawie jego wymeldowania z pobytu stałego oraz o tym, że w związku z zakończonym odbywaniem przez niego kary pozbawienia wolności proszony jest o podanie informacji, czy zamieszkał ponownie w spornym lokalu, a jeżeli tak, to jaki charakter ma ten pobyt. Informację A. P. miał podać w terminie 7 dni od otrzymania pisma, a w braku odpowiedzi miała zostać wydana decyzja w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy. Poinformowano A. P. również o prawie wglądu do akt sprawy. Pismo to, dwukrotnie awizowane, powróciło nie podjęte przez skarżącego do organu II instancji w dniu 12.12.2001 r. W aktach znajduje się pismo E. P. z dnia 22.11.2001 r. skierowane do organu II instancji, informujące, że wyrok eksmisyjny wobec A. P. został wykonany, zmienione zostały zamki w drzwiach wejściowych do przedmiotowego lokalu, A. P. nie mieszka w nim i że E. P. nie wie, gdzie syn przebywa. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych kserokopii protokołu czynności komornika wynika, że eksmisję wykonano w dniu 29.10.2001 r. Decyzją z dnia 19 grudnia 2001 r. nr [...] Wojewoda [...], powołując się na art. 138 § 1 ust.2 kpa, uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 1.08.2001 r. orzekającą o odmowie wymeldowania A. P. z pobytu stałego i orzekł o wymeldowaniu A. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu organ stwierdził, że słuszne jest ustalenie organu I instancji, iż A. P. utracił uprawnienia do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu – w chwili złożenia przez E. P. wniosku o jego wymeldowanie. W trakcie postępowania odwoławczego A. P. zakończył odbywanie kary pozbawienia wolności i opuścił zakład karny. Wobec tego organ II instancji zwrócił się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy wyrok eksmisyjny został wykonany, czy też wymieniony zamieszkuje sporny lokal. E. P. podtrzymał wniosek o wymeldowanie syna dołączając kopię protokołu wykonania eksmisji. Wezwany w celu złożenia wyjaśnień do protokołu A. P. nie stawił się i nie udzielił odpowiedzi na pismo w wyznaczonym terminie. W świetle powyższego organ stwierdził, że zgromadzony materiał pozwala na przyjęcie, iż spełniono obie przesłanki wymeldowania zawarte w art. 15 ust. 2 cz. I ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – A. P. utracił uprawnienia do przebywania w lokalu ojca oraz opuścił go w sposób trwały. Odpis decyzji wysłany na dotychczasowy adres A. P. powrócił z adnotacją "adresat w ZK". Organ po ustaleniu w Krajowym Rejestrze Karnym, iż A. P.przebywa w Zakładzie Karnym w M., na adres zakładu karnego doręczył mu odpis decyzji II instancji. Skargę na powyższą decyzję wniósł A. P. zarzucając, że "nie otrzymał żadnej informacji, powiadomienia o wymeldowaniu w sprawie mieszkania". Podał, że po opuszczeniu zakładu karnego mieszkał w przedmiotowym lokalu od 10.09.2001 r. do 3 listopada, a po tym terminie znalazł się w Areszcie Śledczym w G. i M. Nie odebrał żadnego wezwania do złożenia wyjaśnień do protokołu IV Km [...] z dnia 29.10.2001 r. Mieszkania nie opuścił dobrowolnie i w sposób trwały, a w mieszkaniu pozostały jego rzeczy osobiste i dokumenty, które znajdują się tam do chwili obecnej. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, przywołując argumentację z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stwierdzić trzeba, że organ administracyjny ma wynikający z art. 9 kpa obowiązek pouczenia stron postępowania o skutkach niedopełnienia obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu, które wynikają z art. 41 § 2 w zw. z art.41 § 1 kpa – że w razie zaniedbania przez stronę w toku postępowania obowiązku zawiadomienia organu administracji o każdej zmianie swego adresu, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. W aktach administracyjnych brak dowodu, by skarżący został pouczony o treści art. 41 kpa. Ponadto- zgodnie z art. 131 kpa - o wniesieniu odwołania organ administracji publicznej, który wydał decyzję, zawiadomi strony. W aktach administracyjnych brak też jest dowodu, by skarżący otrzymał zawiadomienie w trybie art. 131 kpa, brak również dowodu doręczenia mu pisma z dnia 13 sierpnia 2001 r. o przekazaniu odwołania E. P. do organu II instancji, które to pismo ewentualnie można by potraktować jako pismo informujące strony o wniesieniu odwołania. Decyzja organu I instancji - Prezydenta Miasta [...] z dnia 1 sierpnia 2001 r. dotyczyła odmowy wymeldowania A. P. z pobytu stałego, czyli była dla skarżącego korzystna. Skarżący, który nie został poinformowany o obowiązku informowania organów administracji o zmianie adresu ani też nie otrzymał żadnej informacji o wpływie odwołania od korzystnej dla siebie decyzji nie musiał liczyć się z tym, że postępowanie administracyjne w tej sprawie będzie toczyć się dalej i że ma on jakikolwiek obowiązek informowania o zmianie swego adresu organy administracji. W tej sytuacji nie można uznać, by pismo organu II instancji z dnia 14.11.2001 r. skierowane do skarżącego na adres G., ul. [...] wzywające go do udzielenia informacji w terminie 7 dni pod rygorem wydania decyzji na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zostało skarżącemu prawidłowo doręczone w trybie art. 41 kpa. Skarżący w tym czasie znowu był pozbawiony wolności. Ponadto organ II instancji - o ile nie w dacie wysyłania tego pisma, co w dacie jego zwrócenia przez pocztę wiedział - co wynika z informacji i dokumentów złożonych przez E. P., że w dacie wystosowania tego pisma do skarżącego eksmisja wobec niego została wykonana. Brak także dowodu doręczenia skarżącemu wezwania do stawienia się w celu złożenia wyjaśnień do protokołu, o czym mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (" wezwany w celu złożenia wyjaśnień do protokołu Pan A. P. nie stawił się i nie udzielił odpowiedzi na pismo w wyznaczonym terminie"). Podkreślić przy tym należy, że organ II instancji nie uzyskawszy od skarżącego odpowiedzi na swoje pismo z dnia 14.11.2001 r. - które nie zostało w istocie mu doręczone - wydał zaskarżoną decyzję. Należy w tej sytuacji uznać, że strona – A. P., bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu przed organem II instancji. Przepis art. 145 § 1 pkt. 4 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przesłanka ta jest spełniona także wówczas, gdy strona nie brała udziału w istotnych czynnościach procesowych podejmowanych przez organ orzekający, co dotyczy również stworzenia możliwości prawnych podejmowania przez stronę czynności procesowych w celu obrony swoich interesów prawnych. Brak winy strony ma miejsce m. in. wówczas, gdy organ wbrew przepisom prawa nie zapewnia stronom aktywnego udziału w postępowaniu, gdy organ I instancji nie zawiadamia którejś ze stron o wniesieniu odwołania przez pozostałe strony i postępowanie odwoławcze toczy się bez udziału strony. "Wznowienie postępowania następuje na tej podstawie niezależnie od tego, czy naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu nie można stwierdzić. Ta okoliczność ma charakter formalny - sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi powód dostateczny do wznowienia" (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B. Adamiak, J. Borkowskiego, Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 1996 , str. 636). Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Jest to przesłanka uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270). Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie wskazanego przepisu orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji będzie miał na uwadze powyższe wskazania co do zapewnienia obu stronom udziału w postępowaniu administracyjnym jak też aktualną treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.