II SA/Gd 1131/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.J. na decyzję Wójta Gminy Kobylnica z dnia 14 listopada 2023 r., nr OPS.5211.000117.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wójta Gminy Kobylnica na rzecz skarżącej M.J. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pani M. J. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wójta Gminy Kobylnica z 14 listopada 2023 r., w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Skarżąca reprezentowana przez adwokata, pismem z 6 listopada 2023 r. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną Wójt zaskarżoną do Sądu decyzją przyznał "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, przyznane na A.W., w kwocie 2458 zł, na okres od 2023-10-01 do 2024-10-31." W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że po rozpatrzeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, organ stwierdza, że skarżący spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania w/w świadczenia. Na podstawie art. 107 § 4 K.p.a. można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony. W pouczeniu zamieszczonym w decyzji Wójt wskazał, że zgodnie z art. 127 § 1a Kodeksu postępowania administracyjnego: "Decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna". Na decyzję przysługuje stronie prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. We wniesionej do Sądu skardze domagano się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wójtowi Gminy Kobylnica zarzucono naruszenie prawa materialnego to jest art. 24 ust 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego niezastosowanie i nie przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, pomimo że wniosek o przyznanie świadczenia został złożony w okresie 3 miesięcy od dnia wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odpowiadając na skargę Wójt wniósł o jej oddalenie, podnosząc że ustalony początkowy okres przyznania świadczenia wynika z faktu, że skarżąca była zatrudniona do końca września 2023 r. Sąd zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 107 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – dalej jako "K.p.a."), decyzja administracyjna zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie; 6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; 9) w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy (§ 1). Przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja (§ 2). Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3). Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania (§ 4 K.p.a.). Organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny (§ 5). W myśl art. 127 § 1 i 1a K.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Decyzja wydana w pierwszej instancji, od której uzasadnienia organ odstąpił z powodu uwzględnienia w całości żądania strony, jest ostateczna. W niniejszej sprawie Wójt w sposób nieprawidłowy skorzystał z uprawnienia do odstąpienia od uzasadnienia wydanej decyzji, doprowadzając tym samym do pozbawienia skarżącej prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Odstąpienie to możliwe jest w przypadku uwzględnienia żądania strony w całości. Żądanie to należy odnieść do norm prawa materialnego, będących podstawą przyznania określonego uprawnienia. W tej sprawie jest to art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. – dalej jak "u.ś.r.) regulujący przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz jego wysokość. Kwestia okresów zasiłkowych uregulowana została zaś w art. 24 u.ś.r. Z powyższego wynika, że orzekając o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, osnowa decyzji zawiera rozstrzygnięcie o przyznaniu tego prawa, wysokości świadczenia oraz o okresie, na który zostało przyznane. W związku z tym, aby móc uznać, że decyzja organu administracji uwzględnia żądanie strony w całości, żądanie to (wniosek) musi odnosić się precyzyjnie do wszystkich elementów orzekanego uprawnienia. Innymi słowy, wniosek taki powinien być na tyle precyzyjny, aby jego treść mogła stanowić w istocie treść rozstrzygnięcia wydawanej przez organ decyzji. Nie ma przy tym znaczenia, że zarówno wysokość świadczenia jaki i okres na jaki powinno być przyznane, wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Nie można bowiem wykluczyć, tak jak w niniejszej sprawie, że np. wolą wnioskodawcy jest otrzymanie świadczenia w innym okresie czasu, niż organowi wydaje się to zasadne. To samo odnosić się może do wysokości świadczenia. W takich sytuacjach funkcją uzasadnienia jest wyjaśnienie stanowiska organu i umożliwienie jego zweryfikowania w postępowaniu odwoławczym przed organem drugiej instancji. W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącej zawierał jedynie żądanie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wskazywał ani kwoty świadczenia, ani okresu na który zdaniem skarżącej, świadczenie powinno być przyznane. Brak jest też w aktach administracyjnych dokumentów pozwalających na odczytanie żądania strony w tym zakresie. Oznacza to, że Wójt wydając zarażoną decyzję nie znał całości żądania skarżącej, co powodowało, że nie był uprawniony do wydania decyzji w trybie art. 107 § 4 w zw. z art. 127 § 1a K.p.a. Skutkiem powyższego jest ograniczenie skarżącej prawa do dwukrotnego rozpoznania sprawy przez organy administracji, wyrażonego w art. 15 K.p.a. Wniesiona do Sąd skarga potwierdziła jedynie, że żądanie strony było częściowo inne niż orzeczenie Wójta, a Wójt nie znając w pełni treści żądania nie powinien korzystać z wyjątku od zasady dwuinstancyjności postępowania, pozbawiając skarżącą prawa wniesienia skargi do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W takim stanie rzeczy przedwczesnym było dokonywanie przez Sąd kontroli prawidłowości zastosowania art. 24 u.ś.r., ze względu na zabezpieczenie skarżącemu prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Odnotować jednakże należy, że bezspornym w sprawie było istnienie pozytywnych przesłanek do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej jako "P.p.s.a.). orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.), zaliczając do nich koszt zastępstwa procesowego. Stosownie do art. 119 pkt 2 P.p.s.a., sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, ponieważ zwróciła się o to skarżąca, a Wójt się temu nie sprzeciwił. Rozpoznając sprawę ponownie, Wójt bądź uzyska sprecyzowanie wniosku skarżącej pozwalające na orzeczenie o uwzględnieniu żądania w całości, bądź zobowiązany będzie wydać decyzję w sprawie, z pominięciem art. 107 § 4 K.p.a., zapewniając prawo do wniesienia odwołania do organu drugiej instancji.