II SA/Gd 1136/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń, WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.), Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia 28 stycznia 2002 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu D. K. z pobytu stałego przy ulicy [...] w B. W uzasadnieniu organ I instancji podał, iż w toku postępowania ustalono, że od około 1 roku D. K. nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, nie dokonał wymeldowania, a nowego miejsca jego pobytu nie ustalono. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. K., podając, że jest współnajemcą spornego lokalu oraz kwestionując fakt, iż nie przebywał w miejscu zameldowania przez okres dłuższy niż 6 miesięcy oraz że miejsce jego pobytu nie było znane siostrze I. D. Wojewoda [...] decyzją z dnia 29 marca 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie wymeldowania D. K. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w złożonych w dniu 19 lutego 2002 r. wyjaśnieniach oraz w odwołaniu D. K. oświadczył, że faktycznie nie przebywał przez krótkie okresy czasu w miejscu pobytu stałego, od 4 grudnia 2001 r. przebywa przy ul. [...] oraz, że nie został poinformowany przez rodzeństwo o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie o jego wymeldowanie. Organ II instancji zważywszy na powyższe okoliczności faktyczne stwierdził, że sprawa winna być rozpatrzona w oparciu o część pierwszą art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Bezsporne jest, że D. K. posiada samoistne uprawnienie do zamieszkiwania w spornym lokalu, wywodzące się z decyzji Urzędu Miasta w [...] z dnia 3 grudnia 1987 r. o przydziale lokalu - jak współnajemca, które nie zostało mu w żaden sposób cofnięte. Tym samym nie została spełniona przez stronę pierwsza z koniecznych przesłanek do wymeldowania, tj. utrata uprawnienia do przebywania w lokalu. Orzeczenie o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego może nastąpić tylko w sytuacji kumulatywnego spełnienia obydwu przestanek, a mianowicie - utraty uprawnienia do przebywania w lokalu i opuszczenia lokalu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala również na stwierdzenie, że nastąpiło faktyczne i trwale opuszczenie spornego lokalu. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła I. D. zarzucając, że decyzja wydana przez Wojewodę została oparta wyłącznie na gołosłownych faktach podanych przez D. K. Skarżąca podała, że D. K. byt poszukiwany listem gończym przez prokuraturę, a Sąd Rejonowy w B. zastosował wobec niego areszt tymczasowy, gdyż nie stawiał się na wezwania organów ścigania, a miejsca jego pobytu nie można było ustalić. Skarżąca wskazała, iż postanowienie o zawieszeniu dochodzenia ma datę 20 grudnia 2001 r. W ocenie skarżącej z tego wynika, iż D. K. w odwołaniu napisał nieprawdę, że od 4 grudnia 2001 r. przebywał przy ulicy [...]. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, chociaż nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), określający przesłanki uzasadniające wymeldowanie osoby z pobytu stałego. Organ odwoławczy wydał decyzję o odmowie wymeldowania D. K. opierając się na pierwszej z podstaw wymeldowania z pobytu stałego, określonych w niniejszym przepisie. Słusznie bowiem organ II instancji uznał, iż wobec wskazania przez skarżącego, iż powrócił do miejsca zameldowania nie można było uznać, że miejsce jego pobytu nie jest znane. Wskazany wyżej przepis pierwszą podstawę wymeldowania, w dacie wydania zaskarżonej decyzji, określał w sposób następujący: "Organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego." Zatem odesłanie do uprawnień wymienionych w art. 9 ust. 2 przedmiotowej ustawy wskazuje, że również ten przepis stanowi podstawę prawną decyzji w przedmiocie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34) uznał, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym rozstrzygając przedmiotową sprawę należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Stosownie, bowiem, do art. 145a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania. Utrata po wydaniu zaskarżonej decyzji, w określonym zakresie, mocy obowiązującej wskazanego przepisu musi być kwalifikowana przez Sąd jako wadliwość, dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu i ich utrata nie stanowi podstawy decydującej o możliwości wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. W przeciwnym razie w dalszym ciągu byłby faktycznie jako jedna z podstaw prawnych decyzji stosowany przepis niezgodny z Konstytucją. Organ II instancji wydał decyzję wyłącznie w oparciu o przesłankę wymeldowania, odsyłającą do uprawnień do przebywania w lokalu, o których mówił niekonstytucyjny art. 9 ust. 2 ustawy. Jednocześnie organ odwoławczy skoncentrował się na uprawnieniu D. K. do spornego lokalu, natomiast okoliczność faktycznego i trwałego opuszczenia niniejszego lokalu skwitował jednym zdaniem, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że taki fakt miał miejsce. Oznacza to, że organ odwoławczy nie rozważył w sposób wyczerpujący jedynej istotnej, po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, przesłanki wymeldowania, tj. faktu trwałego opuszczenia przez D. K. miejsca pobytu stałego. Rozpatrując ponownie sprawę organ ustali i oceni czy D. K. faktycznie i trwale opuścił miejsce pobytu stałego dokonując analizy materiału dowodowego, który zostanie zebrany w postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ przed uprawomocnieniem się wyroku aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.