II SA/Gd 114/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zwaloryzowanej bonifikaty udzielonej od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze, złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 28 lutego 2018 r., skarżący J. D. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego oraz dokumentów przedłożonych na wezwanie z dnia 6 marca 2018 r. referendarz sądowy ustalił, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, małoletnim synem oraz ojcem. Skarżący jest współwłaścicielem w części ⅓ budynku mieszkalnego, którego powierzchnia przyjęta do opodatkowania wynosi 402,24 m2, z czego 219,69 m2 zajęte jest na prowadzenie działalności gospodarczej (dowód: decyzja z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 rok). Ponadto, skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 5,2 ha, która nie jest wykorzystywana na cele rolnicze z uwagi na brak dostępu do drogi publicznej oraz samochodu osobowego marki Fiat Doblo z 1989 r. o wartości około 7.000 zł (dowód: dodatkowe oświadczenie skarżącego, zaświadczenie Kierownika Biura ARiMR z dnia 12 marca 2018 r., decyzja z dnia 27 października 2014 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy). Małżonka skarżącego nie posiada żadnych nieruchomości ani samochodów. Małżonkowie na dzień 13 marca 2018 r. posiadali na rachunku bankowym środki w kwocie 4.406,78 zł. Małżonka skarżącego nie osiąga żadnych dochodów, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, pozostaje na utrzymaniu skarżącego (dowód: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2017 r., zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy z dnia 12 marca 2018 r.). Skarżący zaś w oświadczeniu złożonym na urzędowym druku PPF podał, iż również nie osiąga żadnych dochodów, w tym z gospodarstwa rolnego, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna (dowód: zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy z dnia 12 marca 2018 r.), jednak z zeznania podatkowego małżonków wynika, iż osiąga on dochody z najmu, które w roku 2017 wyniosły 7.897,21 zł (przy deklarowanych przychodach w kwocie 17.800 zł i kosztach ich uzyskania w kwocie 9.902,79 zł). Nadto, z opisu transakcji dokonanych na rachunku bankowym, z którego wyciąg za okres od 13 marca 2017 r. do 13 marca 2018 r. skarżący przedłożył, wynika, iż zajmuje się on sprzedażą samochodów i części do nich. W okresie od 1 stycznia do 13 marca 2018 r. z tego tytułu na jego konto wpłynęły środki w łącznej kwocie 25.826,20 zł. Małżonkowie nie korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej, zaś skarżący nie pobierał i nie pobiera żadnych świadczeń na dziecko (dowód: zaświadczenia z MOPS z dnia 13 i 15 marca 2018 r.). Natomiast ojciec skarżącego jest współwłaścicielem opisanego powyżej budynku mieszkalnego, nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, osiąga dochody z emerytury w wysokości 1.077,45 zł miesięcznie oraz z najmu, które w roku 2017 wyniosły 47.390 zł, na rachunku bankowym na dzień 31 grudnia 2017 r. posiadał środki w wysokości 9.589,93 zł (dowód: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2017 rok, zestawienie transakcji na rachunku bankowym za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r., zaświadczenie z MOPS z dnia 15 marca 2018 r.). Z nadesłanych dowodów opłat za: ubezpieczenie skarżącego w KRUS, energię elektryczną, gaz, wywóz śmieci, wodę i ścieki (dwa punkty poboru), telewizję cyfrową, telefon komórkowy ojca skarżącego oraz podatek od nieruchomości (w tym za część budynku mieszkalnego zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej) wynika, iż stałe wydatki rodziny skarżącego z ww. tytułów kształtują się na poziomie około 3.314 zł miesięcznie. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Nadmienić przy tym należy, że ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Analiza przedłożonego przez skarżącego historii operacji na rachunku bankowym małżonków prowadzonym przez Bank prowadzi do wniosku, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala mu na poniesienie kosztów niniejszego postępowania w całości i nie przemawia za uznaniem, że poniesienie przez skarżącego tych kosztów wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W tym miejscu należy wskazać, że koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1) wpis od skargi, który mając na uwadze wysokość należności pieniężnej objętej zaskarżoną decyzją wynosi 717 zł (§ 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej jako rozporządzenie); 2) ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 359 zł (§ 3 rozporządzenia); 3) ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia); 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz 5) ewentualne wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego bądź adwokata), które jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie skarżąca musiałaby ponieść z tego tytułu jest jedynie wysokość stawek, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) Referendarz sądowy ustalił, że – wbrew danym zawartym w oświadczeniu – skarżący uzyskuje dochody. Są to dochody z najmu części budynku mieszkalnego, w którym – jak wynika z ogólnodostępnych danych zamieszczonych w internecie dotyczących nieruchomości położonej w T. przy ul. S. – prowadzona jest działalność handlowa, usługowa i gastronomiczna oraz ze sprzedaży samochodów i części do nich. Dochody z ww. tytułów pozwalają skarżącemu zaspokoić nie tylko podstawowe potrzeby rodziny, ale również poczynić oszczędności. Nie sposób bowiem nie zauważyć, że saldo początkowe rachunku bankowego małżonków oraz saldo końcowe przekraczało kwotę 4.400 zł (na dzień 15 marca 2017 r. małżonkowie dysponowali środkami w kwocie 4.477,65 zł, zaś rok później kwotą 4.406,78 zł). W okresie, za który sporządzono wyciąg saldo konta ani razu nie było ujemne. Co więcej, skarżący i jego rodzina nie mają żadnych zaległości w bieżących opłatach, które nie są niskie i wynoszą ponad 3.000 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zauważa także, że ze skarżącym i jego rodziną zamieszkuje ojciec skarżącego, z którym prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta ma istotne znacznie dla oceny możliwości finansowych skarżącego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów. Pierwszym z nich jest rozmiar kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego. Drugim zaś, aktualne możliwości płatnicze jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ojciec skarżącego osiąga stałe dochody z emerytury oraz najmu. Posiada także oszczędności na rachunku bankowym. Nie można zatem przyjąć, że skarżący nie może skorzystać z pomocy finansowej ojca. Wskazać przy tym należy, że za taką formę pomocy można uznać nie tylko przekazanie skarżącemu środków pieniężnych, ale także czasowe przejęcie przez ojca kosztów związanych z eksploatacją wspólnie zajmowanej nieruchomości, której jest współwłaścicielem i umożliwienie w ten sposób skarżącemu zabezpieczenie środków na koszty niniejszego postępowania. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.