II SA/Gd 1142/03
WyrokWSA w Gdańsku2005-03-09
Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Alina Dominiak, Krzysztof Gruszecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie dyscyplinarne wobec policjanta, oparte na zarzutach popełnienia przestępstwa, może być prowadzone niezależnie od postępowania karnego i czy dopuszczalne jest wydalenie ze służby przed prawomocnym wyrokiem skazującym, jeśli popełnienie czynu jest oczywiste?Ratio decidendi
Postępowanie dyscyplinarne wobec policjanta jest odrębnym postępowaniem od postępowania karnego i może być prowadzone niezależnie. Jednakże, nawet w przypadku oczywistego popełnienia czynu, organy dyscyplinarne są zobowiązane do wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia okoliczności sprawy. Wydalenie ze służby przed prawomocnym wyrokiem jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia dalsze pozostawanie policjanta w służbie, jednak nie zwalnia to organów z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego. Naruszenie zasady domniemania niewinności poprzez oparcie rozstrzygnięcia na prawdopodobieństwie popełnienia czynu stanowi podstawę do uchylenia decyzji dyscyplinarnej.Stan faktyczny
Policjant J. M. został obwiniony o popełnienie przestępstw polegających na przywłaszczeniu papierosów bez znaków akcyzy, działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Postępowanie dyscyplinarne wszczęto w oparciu o materiały z postępowania przygotowawczego, w tym postanowienie o tymczasowym aresztowaniu. Organy dyscyplinarne obu instancji uznały policjanta winnym i orzekły karę wydalenia ze służby, opierając się na "uprawdopodobnieniu popełnienia przestępstwa" i "oczywistości" popełnienia czynu, mimo braku prawomocnego wyroku skazującego. Policjant zaskarżył decyzję, podnosząc naruszenie zasady domniemania niewinności i brak wszechstronnego postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie: WSA Alina Dominiak As. WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 30 maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia 25 kwietnia 2003 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Komendant Miejski Policji orzeczeniem nr [...] z dnia 25 kwietnia 2003 r. uznał sierż. J. M. winnego przewinienia dyscyplinarnego polegającego na tym, że:
1. w dniu 12.10.2002 r. w G. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z drugą osobą legitymując się służbową legitymacją policjanta zabrał w celu przywłaszczenia papierosy różnych marek łącznej wartości 5500 zł, nie posiadających urzędowych znaków akcyzy, nie sporządzając protokołu zatrzymania z wykonanej czynności służbowej, czym działał na szkodę K. S.,
tj. o czyn z art. 231 § 2 Kodeksu Karnego w zb. z art. 284 § l Kodeksu karnego w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego,
2. w listopadzie 2002 r. w G. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z drugą osobą legitymując się legitymacją służbową Policjanta zabrał w celu przywłaszczenia papierosy różnych marek o łącznej wartości 2500 zł,, nie posiadających urzędowych znaków akcyzy, nie sporządzając protokołu zatrzymania z wykonanej czynności służbowej, czym działał na szkodę K. S.,
tj. o czyn z art. 231 § 2 Kodeksu Karnego w zb. z art. 284 § l Kodeksu karnego w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego,
oraz wymierzył mu karę dyscyplinarną w postaci wydalenia ze służby.
W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 20 kwietnia 2003 r. ustalono, iż prokurator Prokuratury Rejonowej G.-P., uwzględniając dane zebrane w sprawie sygn. [...], dotyczące przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariusza publicznego w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przedstawił J. M. zarzut popełnienia wyżej opisanych przestępstw. W tym samym dniu J. M. został przesłuchany w charakterze podejrzanego oraz wszczęto przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. J. M. nie przyznał się do winny i wyjaśnił, że podejmował jedynie czynności służbowe w celu sprawdzenia wiarygodności informatora oraz były one związane z ustaleniem i zatrzymaniem osób przewożących papierosy z Rosji bez znaków skarbowych akcyzy. Stwierdził nadto, że prawdopodobnie w dniu 12 października 2002 r. był na służbie, a w dniach od 18 listopada 2002 r. do 23 grudnia 2002 r. miał urlop i przebywał poza G.
Następnie organ I instancji podał, że prowadzący postępowanie dyscyplinarne zwrócił się do Prokuratury Rejonowej G.-P. o wyrażenie zgody na dołączenie do akt postępowania dyscyplinarnego kopii akt postępowania prokuratorskiego w sprawie oraz zajęcie stanowiska w kwestii zaznajomienia policjanta z uzyskaną dokumentacją. Prokurator nie wyraził na to zgody kierując się dobrem śledztwa.
W dniu 21 kwietnia 2003 r. Sąd Rejonowy w G. po rozpoznaniu wniosku prokuratora zastosował wobec J. M. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy, tj. do dnia 19 lipca 2003 r. Sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy z dużym prawdopodobieństwem wskazuje podejrzanego jako sprawcę zarzucanych czynów. Zdaniem Sądu zachodzi uzasadniona obawa podejmowania przez podejrzanego działań zmierzających do utrudniania prawidłowego toku postępowania.
Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że zebrane w postępowaniu dyscyplinarnym dowody w tym fakt zastosowania przez Sąd Rejonowy w G. tymczasowego aresztowania wskazują z dużym prawdopodobieństwem, że J. M. dopuścił się czynu przestępnego. Sąd uznał tym samym, że sprawstwo podejrzanego, co do zarzucanych mu czynów zostało w znacznym stopniu uprawdopodobnione.
Następnie organ I instancji stwierdził, że policjant powinien stać na straży prawa oraz strzec porządku. Popełnienie przez policjanta zarzucanego mu czynu jest sprzeczne z funkcją jaką ma pełnić.
Jednocześnie w ocenie organu przedstawiony obwinionemu zarzut popełnienia przestępstwa sprawił, że utracił on jeden z warunków pracy w Policji, jakim jest posiadanie nieskazitelnej postawy moralnej. Postępowanie obwinionego jest sprzeczne z etyką zawodową i godnością policjanta. Następnie organ uznał, że popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest w tym przypadku oczywiste i uzasadnia zastosowanie § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów ( Dz. U. Nr 4, poz. 14 ze zm.). Kara wydalenia ze służby jest współmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia przez obwinionego.
J. M. odwołał się do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji, podnosząc, że został uznany winnym popełnienia zarzucanych mu czynów przed zakończeniem postępowania przygotowawczego i wydaniem wyroku przez Sąd. Powołując się na zasadę domniemania niewinności domagał się ponownego wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie dyscyplinarnej.
[...] Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 30 maja 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż podziela stanowisko przyjęte w tej sprawie przez Komendanta Miejskiego Policji.
Nadto organ II instancji zaznaczył, że stosownie do dyspozycji art. 132 ustawy o Policji, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnienie przestępstwa niezależnie od odpowiedzialności karnej. Dlatego nie można uznać zarzutu obwinionego, że wymierzając karę dyscyplinarną wydalenia ze służby nie uwzględniono faktu, iż postępowanie karne nie zostało jeszcze zakończone i policjant nie został skazany prawomocnym wyrokiem. Właśnie sytuacja prawna policjanta w postępowaniu karnym stanowiła podstawę przyjętego rozstrzygnięcia w postępowaniu dyscyplinarnym. Zasada domniemania niewinności, określona w art. 5 kodeksu postępowania karnego, nie ma zastosowania w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. M. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przywrócenia stanu prawnego z dnia 20 kwietnia 2003 r., gdy został jedynie zawieszony w czynnościach służbowych.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że Kodeks postępowania karnego w żadnym z artykułów dotyczących stosowania środków zapobiegawczych nie stanowi, że zastosowanie tymczasowego aresztowania ewidentnie świadczy o winie osoby aresztowanej. Do chwili wydania prawomocnego wyroku przez niezawisły Sąd osoba aresztowana nie może być traktowana jako winna. Organ I instancji, a za nim organ odwoławczy mówią z jednej strony o "uprawdopodobnieniu popełnienia przestępstwa", z drugiej strony stwierdzają, że popełnienie zarzucanego czynu jest "oczywiste". Skarżącemu przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego oraz tożsame zarzuty w postępowaniu dyscyplinarnym, zatem organ wydający orzeczenie o uznaniu winnym i ukaraniu policjanta wyręczył Sąd wydając niejako wyrok w sprawie karnej w momencie, kiedy prokuratura zbierała jeszcze dowody i wykonywała inne czynności. Zdaniem skarżącego na tym etapie postępowania dyscyplinarnego słusznym było zawieszenie go w czynnościach służbowych, a nie orzekanie o winie i wydalenie ze służby tym bardziej, że wielu funkcjonariuszy z KMP w G., którym przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, zostało tylko zawieszonych w czynnościach do czasu prawomocnego wyroku Sądu. Takie postępowanie organów może być spowodowane chęcią wykazania się przełożonych w walce z nieprawidłowościami w Policji, zwłaszcza w kontekście opinii spotykanych w lokalnych mediach o nieudolności zarządu [...] Policji.
W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ zaznaczył, że w niniejszej sprawie materiał dowodowy postępowania dyscyplinarnego jest materiałem dowodowym z postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora, który również decyduje o czasie i sposobie udostępniania tego materiału obwinionemu policjantowi, poprzez zaznajomienie się z treścią dokumentacji procesowej. Ponieważ prokurator odmówił kserowania dokumentów z postępowania karnego, do czasu rozstrzygnięcia Sądu w kwestii tymczasowego aresztowania obwinionego, J. M. zapoznano jedynie z treścią postanowienia o przedstawieniu wymienionemu zarzutu popełnienia przestępstwa, protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego, wniosku prokuratora o zastosowaniu wobec policjanta tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy i postanowienia Sądu Rejonowego w G. o zastosowaniu tymczasowego aresztowania.
Zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy uprawniał do orzekania w przedmiocie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego tożsamego z przestępstwem. Organ stwierdził, że skoro postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od postępowania karnego skarżący nie może skutecznie podnosić zarzutu, że orzekając w postępowaniu dyscyplinarnym o winie policjanta i wymierzając mu karę wydalenia ze służby wyręczył Sąd i złamał zasadę domniemania niewinności. Pozostawanie w służbie policjanta, który jest tymczasowo aresztowany w związku z zarzutem o popełnienie przestępstwa, stoi w sprzeczności z interesem służby i interesem społecznym, wyrażającym się szczególnym statusem i zadaniami Policji, mającymi bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo oraz porządek publiczny. Zadania te realizowane są przez osoby spełniające warunki określone przepisami ustawy o Policji. Z tego względu § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów dopuszcza możliwość orzekania kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, przed zakończeniem postępowania karnego, jeżeli popełnienie przez policjanta czynu jest oczywiste.
Organ nadmienił, że każda sytuacja prawna policjanta, który stanął pod zarzutem popełnienia przestępstwa stanowi każdorazowo przedmiot odrębnego i indywidualnego postępowania i rozpoznania w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wszelkie porównania w tym zakresie są bezprzedmiotowe, a wiedza skarżącego w tej mierz jest nieprawidłowa. Interpretację przyczyn rozstrzygnięcia przez Komendanta Miejskiego Policji oraz Komendanta Wojewódzkiego Policji przedstawioną w skardze, należy uznać za dowolną.
Organ wskazał, że orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby zostało doręczone J. M. 12 czerwca 2003 r., a skarga do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wpłynęła 5 sierpnia 2003 r., czyli po upływie 30 dniowego terminu przewidzianego w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Postępowanie dyscyplinarne w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone przy zastosowaniu regulacji zawartej w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14), które zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.). Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 października 2002 r., sygn. akt K 36/00 (OTK-A 2002/5/63) orzekł o niezgodności art. 139 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny uznał, że niniejszy przepis traci moc z dniem 30 września 2003 r., gdyż natychmiastowe wejście w życie orzeczenia o jego niekonstytucyjności spowodowałoby, że bez unormowania prawnego pozostałoby postępowanie dyscyplinarne. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie właściwe organy dyscyplinarne mogły przeprowadzić postępowanie dyscyplinarne i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1997 r.
Zgodnie z art. 132 ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia - niezależnie od odpowiedzialności karnej. Przepis ten formułuje podstawową zasadę postępowania dyscyplinarnego, jaką jest zasada niezależności tego postępowania od postępowania przygotowawczego prowadzonego w sprawie o popełnienie przestępstwa czy wykroczenia. Rozwinięcie niniejszej zasady znalazło, w ówczesny stanie prawnym, miejsce w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r.
Stosownie do § 10 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia postępowanie dyscyplinarne wszczyna się, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa lub wykroczenia. W myśl zaś § 20 ust. 2 rozporządzenia w sprawach prowadzonych przeciwko policjantowi podejrzanemu o popełnienie przestępstwa postępowanie dyscyplinarne prowadzi się niezależnie od postępowania przygotowawczego. W sprawach tych należy wyznaczyć policjanta do współdziałania z prokuratorem. W postępowaniu dyscyplinarnym można, za zgodą prokuratora, wykorzystywać dowody zebrane w postępowaniu przygotowawczym.
Celem postępowania dyscyplinarnego jest ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta; wszechstronne wyjaśnienie okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej oraz orzeczenie kary współmiernej do zaistniałego przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej (§ 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia). W tym celu prowadzący postępowanie zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W szczególności przesłuchuje świadków, przyjmuje wyjaśnienia od obwinionego oraz zleca przeprowadzenie odpowiednich badań. Z czynności tych sporządza protokoły (§ 15 ust. 2 rozporządzenia).
Z cytowanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem odrębnym od postępowania przygotowawczego. Oznacza to, że prowadzący postępowanie dyscyplinarne nie jest zwolniony od zebrania materiału dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej. Taki obowiązek ciąży na prowadzącym postępowanie dyscyplinarne także wówczas, kiedy czyn popełniony przez policjanta wypełnia również znamiona przestępstwa.
W niniejszej sprawie postępowanie dyscyplinarne zostało ograniczone w istocie rzeczy wyłącznie do przesłuchania skarżącego w charakterze obwinionego oraz załączeniu do akt postępowania pozyskanych z akt postępowania przygotowawczego: postanowienia o przedstawieniu zarzutów, protokołu przesłuchania podejrzanego, wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania i postanowienia Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie tymczasowego aresztowania skarżącego. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w dniu 20 kwietnia 2003 r., w dniu 21 kwietnia 2003 r. zapoznano skarżącego z aktami postępowania dyscyplinarnego, zaś zamknięto je w dniu 25 kwietnia 2003 r. w tym samym dniu wydając orzeczenie dyscyplinarne nr [...]. Jak wynika z zestawienia powyższych dat istotna część postępowania dyscyplinarnego została przeprowadzona w ciągu jednego dnia. W takim czasie niemożliwym jest zebranie jakiegokolwiek materiału dowodowego, który w sytuacji, gdy obwiniony nie przyznaje się do popełnienia zarzucanego mu czynu, można byłoby uznać za wszechstronnie wyjaśniający okoliczności i przyczyny popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.
Błędne jest stanowisko organu odwoławczego - w kontekście użytym w odpowiedzi na skargę - że materiał dowodowy postępowania dyscyplinarnego jest materiałem dowodowym z postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora. Z § 20 ust. 2 zd. 3 rozporządzenia wynika, iż w postępowaniu dyscyplinarnym można, za zgodą prokuratora, wykorzystywać dowody zebrane w postępowaniu przygotowawczym. Dalej przepis § 22 ust. 6 rozporządzenia mówi, iż w przypadku korzystania w postępowaniu dyscyplinarnym z materiałów prowadzonego równocześnie postępowania przygotowawczego, zapoznanie obwinionego z tymi materiałami następuje po uzyskaniu zgody prokuratora nadzorującego lub prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Obwinionego należy zapoznać z odmowną decyzją prokuratora.
Zacytowane wyżej przepisy przedmiotowego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. jednoznacznie mówią o korzystaniu w postępowaniu dyscyplinarnym z materiałów (dowodów) zebranych w postępowaniu przygotowawczym. Korzystanie z tych materiałów polegać winno jednak na pozyskaniu ich do akt postępowania przygotowawczego. Niewystarczające jest istnienie bliżej niesprecyzowanego materiału dowodowego w aktach, prowadzonego przez prokuratora postępowania przygotowawczego. Taki materiał dowodowy dopóki nie zostanie za zgodą prokuratora włączony do akt postępowania dyscyplinarnego, dopóty nie stanowi materiału dowodowego zebranego w tym postępowaniu. Czym innym natomiast jest możliwość zapoznania obwinionego z tą częścią materiału dowodowego, o czym mówi § 22 ust. 6 rozporządzenia. Brak zgody prokuratora na zapoznanie się przez obwinionego z materiałami pozyskanymi z postępowania przygotowawczego oznacza tylko tyle, że mimo tego, iż znajdują się one w aktach postępowania dyscyplinarnego, obwiniony nie może się z nimi zapoznać.
W przedmiotowej sprawie postępowanie dyscyplinarne nie doprowadziło do zebrania materiału dowodowego, wyjaśniającego wszystkie okoliczności sprawy. Materiał znajdujący się w aktach postępowania dyscyplinarnego nie pozwala w żadnym wypadku na podjęcie rozstrzygnięcia co do winy skarżącego, a co za tym idzie niemożliwym jest w takim stanie rzeczy wymierzenie kary dyscyplinarnej.
Ponadto należy stwierdzić, że postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało z naruszeniem zasady domniemania niewinności, która jest podstawową zasadą właściwą również dla postępowań dyscyplinarnych. Należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie zwracał uwagę na ochronną funkcję zasady domniemania niewinności, która również w postępowaniu dyscyplinarnym nakazuje każdego uważać za niewinnego dopóki, dopóty właściwy organ nie stwierdzi w sposób przewidziany prawem jego winy. Jak stwierdził Trybunał domniemanie niewinności gwarantuje obwinionemu odpowiednie traktowanie w sytuacji podejrzenia popełnienia deliktu dyscyplinarnego. Ściśle wiąże się z ochroną godności i wolności człowieka, traktowanych jako dobra przyrodzone i niezbywalne (art. 30 Konstytucji) /wyrok P1/99, OTK 2000/4/111, wyrok K 22/00, OTK 2001/3/48/.
Zasada domniemania niewinności oznacza, że obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym uważa się za niewinnego dopóki nie zostanie mu udowodniona wina w trybie przewidzianym przepisami regulującymi niniejsze postępowanie. Oznacza to, że rozstrzygnięcie, co do winy oraz wymiaru kary dyscyplinarnej nie może opierać się na stopniu prawdopodobieństwa popełnienia czynu.
W przedmiotowej sprawie natomiast organ I instancji wyraźnie stwierdził, że zebrane w postępowaniu dyscyplinarnym dowody, w tym fakt zastosowania przez Sąd tymczasowego aresztowania wskazują z dużym prawdopodobieństwem, że obwiniony dopuścił się czynu przestępnego. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji podzielił to stanowisko. Takie postępowanie stanowi ewidentne naruszenie zasady domniemania niewinności.
Niezasadne jest powoływanie się przez organy na przepis § 21 ust. 2 rozporządzenia, gdyż odnosi się on do instytucji zawieszenia postępowania. Zgodnie bowiem z § 21 ust. 1 postępowanie dyscyplinarne ulega zawieszeniu do czasu zakończenia postępowania karnego, jeżeli czyn zarzucany policjantowi jest przedmiotem tego postępowania i nie stanowi naruszenia dyscypliny służbowej. Przepisu niniejszego ustępu nie stosuje się, gdy popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia pozostawienie go w służbie (§ 21 ust. 2). Oznacza to, że w sytuacji określonej w ust. 2 § 21 rozporządzenia nie dochodzi jedynie do zawieszenia postępowania dyscyplinarnego. Zatem przepis niniejszy w żadnej mierze nie upoważniał organów dyscyplinarnych do zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie.
Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że organy obu instancji naruszyły przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, regulujące postępowanie dyscyplinarne, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organów dyscyplinarnych będzie przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego, w którym zostanie zebrany materiał dowodowy, pozwalający na prawidłowe rozstrzygniecie sprawy. Jednocześnie organy będą miały na względzie przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U Nr 192, poz. 1873).
Odnosząc się jeszcze do poniesionego w odpowiedzi na skargę zarzutu uchybienia terminu do wniesienia skargi należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy skarżący skargę złożył w administracji aresztu, w którym wówczas przebywał, w dniu 11 lipca 2003 r. wobec czego skarga została wniesiona terminie.
Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło