II SA/Gd 1148/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 października 2023 r. nr SKO Gd/4181/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej M. S. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga M. S., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 października 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia 29 maja 2023 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką została wniesiona w następującym stanie sprawy. Pismem z dnia 28 marca 2023 r. profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką H. G. Organ I instancji w dniu 13 kwietnia 2023 r. przeprowadził wywiad środowiskowy oraz wezwał skarżącą do złożenia stosownych dokumentów i wyjaśnień. Wnioskodawczyni załączyła do akt sprawy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jej matki z dnia 24 stycznia 2023 r. wydane na stałe, z którego wynika, iż niepełnosprawność istnieje od 31 sierpnia 2015 r., natomiast ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 5 października 2015 r. Decyzją z dnia 29 maja 2023 r. organ I instancji odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – H. G. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż H. G. (lat 85) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe, przy czym niepełnosprawność istnieje od 77 roku życia. Wnioskodawczyni jest córką H. G., nie jest nigdzie zatrudniona i nie figuruje jako osoba zgłoszona do ubezpieczenia społecznego. Z przedstawionych świadectw pracy wynika, że skarżąca pracowała w okresie od 21 lutego 2023 r. do 20 marca 2023 r. na umowę zlecenia w firmie "K." sp. z o.o., wykonując usługi związane z dystrybucją materiałów reklamowych. Z oświadczeń strony wynika, iż wcześniej pracowała w ubojni drobiu, jako pomoc kuchenna oraz sprzątała w sklepach (łączny staż pracy to ok. 4 lat). W trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, iż H. G. choruje na tarczycę, zmiany skórne, chorobę wieńcową, bóle zwyrodnieniowe, zawroty głowy i niedosłuch. W ocenie organu, opieki sprawowanej przez wnioskodawczynię nie można uznać za stałą długotrwałą opiekę nad niepełnosprawną. Z treści opisanego przez wnioskodawczynię zakresu czynności wynika, że czynności opiekuńcze wykonywane względem matki sprowadzają się do podawania leków, mierzenia ciśnienia, pomocy przy czynnościach higienicznych oraz przygotowaniu posiłków. Pozostałe czynności opisane w wywiadzie, takie jak sprzątanie, gotowanie, pranie prasowanie, robienie zakupów są czynnościami związanymi z prowadzeniem domu. W ocenie organu czynności opiekuńcze zajmują wnioskodawczym ok. 2 godzin dziennie. W tych okolicznościach organ I instancji stwierdził, że braku jest przesłanek zawartych w art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 1b w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), zwanej dalej: "u.ś.r.",, co skutkowało odmową przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zarzucając błędną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz niezastosowanie postanowień orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. syn. akt K 38/13 oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 12 października 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że w tej sprawie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może stać na przeszkodzie nabyciu przez opiekuna osoby dorosłej prawa do wnioskowanego świadczenia. Kolegium nie podzieliło w tym zakresie stanowiska organu I instancji wskazując na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych o konieczności stosowania art.17 ust.1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji organu i instancji, Kolegium podkreśliło, że dla oceny zasadności wniosku istotne jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej wymuszała konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma w ten sposób zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Rozmiar natomiast tej opieki musi być na tyle duży, aby całkowicie uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Podkreślono, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak np. brak pracy, czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. W świetle powyższego, nie każda zatem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, a jedynie takie, których celem jest sprawowanie opieki. W ocenie Kolegium, organ I instancji podejmując decyzję ustalił sytuację rodziny oraz zakres świadczonej przez wnioskodawczynię pomocy. W wyniku przeprowadzonego postępowania nie stwierdzono, aby skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także aby nie podejmowała tej pracy w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Użyte w art. 16a ust. 1 u.ś.r. pojęcie rezygnacji z zatrudnienia należy rozumieć jako niewykonywanie pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, który tego wymaga. W niniejszej sytuacji z taką okolicznością nie mamy do czynienia. Matka wnioskodawczyni wymaga pomocy w niewielkim zakresie, który nie uzasadnia przyjęcia iż doszło do rezygnacji z zatrudnienia bądź nie podejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 13 kwietnia 2023 r. wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje wspólnie z matką. W ramach sprawowanej opieki organizuje wizyty lekarskie, realizuje zalecenia, recepty, podaje leki, mierzy ciśnienie, smaruje matkę maściami, służy pomocą przy czynnościach higienicznych. Podaje również, że sprząta, pierze, przygotowuje posiłki, spaceruje z matką, zabierają do kościoła, w wolnym czasie słuchają mszy, oglądają wspólnie telewizję, czyta mamie książki. Ponadto załatwia sprawy urzędowe matki oraz reguluje opłaty. Tymczasem prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który sprowadza się do obowiązku dostarczania środków utrzymania (niekiedy także środków wychowania) i obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych) oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny może bowiem polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonej ilości produktów potrzebnych do życia, bądź też na osobistych staraniach. W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentacji wybiera ten ostatni sposób wspomagania potrzebującej osoby mu bliskiej, polegający na rezygnacji z zatrudnienia po to, by osobistym staraniem wspierać tę osobę, z pomocą przychodzi mu Państwo. Osoba zobowiązana do alimentacji otrzymuje w zaistniałej sytuacji pomoc polegającą na przyznaniu jej tzw. świadczenia pielęgnacyjnego (obecnie też specjalnego zasiłku opiekuńczego) Świadczenie to jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę i ma wspierać tylko te rodziny, gdzie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, osoba zobowiązana do jej alimentacji rezygnuje z zatrudnienia, a świadczenie to służy zrekompensowaniu tej rezygnacji. Świadczenie to ma więc za zadanie wspierać, a nie zastępować rodzinę w jej funkcjach opiekuńczych i wychowawczych, czyli pomagać tam, gdzie osobą niepełnosprawną zajmuje się ktoś, na kim ciąży obowiązek alimentacyjny i kto zdecyduje się na rezygnację z zatrudnienia. Osoby które nie zrezygnowały z zatrudnienia w celu podjęcia opieki, nie utraciły wynagrodzenia i brak jest podstaw, aby przyznać im świadczenie, które miałoby zrekompensować utracone wynagrodzenie. Zakres opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uprawniający doświadczenia pielęgnacyjnego, nie może ograniczać się do wykonywania podstawowych czynności domowych, które mogą być w całości wykonywane poza godzinami pracy (niezależnie od systemu czasu pracy). Osoby pracujące też korzystają z wizyt lekarskich, załatwiają różne sprawy urzędowe, czy też chodzą do kościoła, na spacer itp. Codzienne obowiązki domowe, do których należy zaliczyć gotowanie, sprzątanie czy utrzymywanie porządku, są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Podkreślono, że zakres sprawowanej opieki musi odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których to z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Przygotowanie odpowiednich posiłków, leków, smarowanie maściami, czy też mierzenie ciśnienia, pomoc przy kąpieli, nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Decyzji wydanej przez organ II instancji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że 1. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia twierdząc, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy. Kwestią sporną pozostawało istnienie w sprawie związku przyczynowego między rezygnacją z pracy lub rezygnacją z podjęcia zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Dokonując oceny w tym zakresie, należy uwzględnić, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustawodawca na użytek regulacji, jaką stanowi ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych, zawartym w art. 3 tej ustawy w pkt 21, sformułował legalną definicję pojęcia znacznego stopienia niepełnosprawności, przez który rozumie się: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przytoczony przepis art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. odsyła do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 426), która w art. 4 ust. 1 stanowi, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. 2018 r. poz. 2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące: 1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu; 2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem; 3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Taki kontekst prawny, powinny mieć na uwadze organy przy ocenie konieczności i zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Podkreślić należy, że warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1164/19, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 535/19, publ. j.w.). Bezspornym jest, iż matka skarżącej H. G. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Kartuzach w dniu 24 stycznia 2023 r. W przeprowadzonym w dniu 13 kwietnia 2023 r. przez pracownika socjalnego wywiadzie środowiskowym wskazano, że H. G. choruje na tarczycę, plamy skórne, chorobę wieńcową, bóle zwyrodnieniowe, stan po złamaniu biura, wymianie stawu, zawroty głowy i niedosłuch. Natomiast skarżąca zrezygnowała z pracy z uwagi na sytuację rodzinną; nie była w stanie pogodzić pracy z opieką nad matką, która wymaga stałego wsparcia, zwłaszcza, że może ona pozostawać sama około godziny. W wywiadzie przedstawiono opis podejmowanych przez skarżącą czynności opiekuńczych, przy czym pracownik socjalny we wnioskach z wywiadu nie kwestionował sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką. Z oświadczenia skarżącej zawartego w piśmie z dnia 5 maja 2023 r. wynika, że nie jest w stanie pogodzić zatrudnienia z opieką nad matką i z tej przyczyny zrezygnowała z pracy. Podkreśliła, że matka ma problemy z poruszaniem, musi być asekurowana. Stan jej zdrowia nie pozwala jej na samodzielne funkcjonowanie. Do czynności wykonywanych podczas sprawowanej opieki nad mamą należy m.in. kilka razy w tygodniu wykonywanie ćwiczeń fizycznych w celu rozruszania stawów, trzy razy dziennie mierzenie ciśnienia, przygotowywanie i podawanie leków, posiłków, sprzątanie, prasowanie, organizacja wizyt lekarskich, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, pomoc przy wyjściach na spacery w zależności od samopoczucia mamy, czytanie, masaże, oklepywanie, codzienne układanie do snu, w razie konieczności czuwanie podczas snu. Czynności, jakie mama jest w stanie wykonać samodzielnie, to spożywanie posiłków. W każdej innej czynności matka potrzebuje pomocy. Dlatego też, w świetle powyższych ustaleń, nieprawidłowa jest zdaniem sądu ocena dokonana przez orzekające w sprawie organy, że podopieczna nie wymaga stałej opieki. Opieka sprawowana przez skarżącą nad matką jest w ocenie Sądu opieką stałą i długotrwałą w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca prawidłowo sprawuje opiekę nad matką, a zakres czynności opiekuńczych uniemożliwia jej podejmowanie zatrudnienia. Organy dopuściły się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz przepisów postępowania, to jest art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej: "k.p.a." Wskazać także należy, że zawarte w art. 17 ust. 1 u.ś.r. sformułowanie "jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" dotyczy zarówno sytuacji rezygnacji z zatrudnienia jak również niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Wynika to w sposób jednoznaczny z treści tego uregulowania. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż stan zdrowia matki uniemożliwia skarżącej jej podjęcie zatrudnienia. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazania co do dalszego toku postępowania administracyjnego wynikają z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni przedstawioną ocenę dotyczącą związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.