II SA/Gd 1157/23

WyrokWSA w Gdańsku2024-07-10

Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Justyna Dudek-Sienkiewicz, Dariusz Kurkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący spełnia przesłanki do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, w szczególności czy jego działalność była prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi?
Ratio decidendi
Skarżący nie spełnia przesłanek do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej, ponieważ jego działalność miała charakter sporadyczny, nie była prowadzona przez wymagany okres 12 miesięcy, a przede wszystkim nie odbywała się w ramach zorganizowanych struktur opozycyjnych ani we współpracy z nimi. Sama znajomość z działaczami opozycyjnymi czy sporadyczne działania, takie jak kolportaż ulotek czy malowanie haseł, nie są wystarczające do przyznania statusu.
Stan faktyczny
Skarżący S.S. złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej, opisując swoją działalność w latach 1985-1989, obejmującą udział w manifestacjach, akcje ulotkowe, malowanie haseł antykomunistycznych oraz inne działania. Organ odmówił przyznania statusu, uznając, że działalność skarżącego była sporadyczna, nie miała charakteru zorganizowanego i nie spełniała wymogów ustawowych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając organowi pominięcie istotnych okoliczności i wybiórcze czytanie oświadczeń świadków.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Specjalista Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 22 listopada 2023 r., nr DSE3-K0918-D20268-18/23 w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oddala skargę. S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 listopada 2023 r., nr DSE3-K0918-D20268-18/23 w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. Zaskarżona decyzja wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznając wniosek skarżącego o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych, dalej zwaną ustawą o działaczach opozycji antykomunistycznej, decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr DSE3-K1027-D20268-8D/23 odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że skarżący we wniosku oświadczył, iż w latach 1985-1989 brał udział w manifestacjach opozycji w G., w akcjach ulotkowych, malowaniu na budynkach haseł antykomunistycznych, zdewastował dwa pomniki mające związek z ówczesną władzą, a także obrzucił funkcjonariuszy ZOMO kartoflami z balkonu i przeprowadził akcję ulotkową w szkole podstawowej nr [...] w G., za co miał zostać ukarany przez dyrekcję szkoły naganą ustną. Będąc żołnierzem zasadniczej służby wojskowej podejmował czynności wymierzone we władzę, w 1989 r., miesiąc przed wyborami, został powołany na męża zaufania z ramienia Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" w swojej jednostce wojskowej. Skarżący oświadczył też, że nie należał nigdy do Ruchu Młodzieży Niezależnej, a prowadzoną działalność wykonywał "na własny rachunek". Do wniosku dołączono oświadczenia świadków, T. G., I. R. i W.K. T. G. stwierdziła, że poznała S. S. w latach 1986-1987 i "z obserwacji rodziny" wie, że brał on udział w manifestacjach w G., był członkiem NSZZ "Solidarność", malował hasła wolnościowe na ścianach, rozdawał ulotki. I. R. oświadczyła, że S. S. brał udział w manifestacjach, zawsze były u niego dostępne gazetki opozycyjne i różnego rodzaju ulotki, a także, że skarżący opowiadał, że pomalował dwa pomniki hasłami "Precz z komuną" i znakami litery "S" w kształcie kotwicy, a w wojsku chciano go wsadzić do więzienia za pisanie o "Solidarności" w zeszycie oraz że został mężem zaufania Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" w wyborach 1989 r. W. K. stwierdził, że wielokrotnie bywał w mieszkaniu państwa S. i widział u nich gazetki drugiego obiegu, plakaty i bibułę "Solidarności" [...]. Świadek stwierdził, że wnioskodawca opowiadał mu, że był sympatykiem "Solidarności", potem Ruchu Młodzieży Niezależnej i Ruchu Wolność i Pokój, a po latach został formalnych członkiem NSZZ "Solidarność". Będąc w wojsku pocztą pantoflową świadek dowiedział się, że S. S. miał trafić pod sąd za dywersję polityczną. Do akt sprawy dołączono także kserokopię pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. z informacją, że w zasobie archiwalnym Komendy Wojewódzkiej Policji w G. oraz w składnicy akt Komendy Miejskiej Policji w G. nie odnaleziono żadnych dokumentów na temat dewastacji pomników w G. w latach 80-tych XX w. Do wniosku dołączono także kopię pisma z Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej z informacją, iż w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono żadnych dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną lub doznane represje przez S. S. Organ wskazał też, że na prośbę wnioskodawcy przeprowadzono rozmowy telefoniczne ze świadkami, którzy nie złożyli oświadczeń: A. R. stwierdził, że S. S. był mężem zaufania w komisji wyborczej w obwodzie w jednostce wojskowej w G. podczas wyborów parlamentarnych w 1989 r. E. Ł. stwierdziła w rozmowie telefonicznej, że S. S. pamięta jako żołnierza, który przychodził do Zarządu Regionu "Solidarności" i pobierał jakieś gazetki, był mężem zaufania w wyborach 1989 r. Przychodził po gazetki może od 1987 r., na pewno w 1988 r., odbierał je, brał dwie, trzy. Świadek stwierdziła, że nie wie, co z nimi robił. Przychodził też do Komitetu Obywatelskiego w 1989 r., rozmawiał tam z innymi ludźmi, ale nie wie, o czym. Organ wystąpił do [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku S. S. Członkowie Rady uchwałą nr 3 z dnia 6 marca 2023 r. negatywnie zaopiniowali wniosek wskazując, że wnioskodawca nie przedstawił wiarygodnych dowodów potwierdzających jego działalność. Oświadczenia świadków złożone na piśmie są bardzo ogólnikowe i potwierdzają raczej opowieść zasłyszaną od S. S. Zdaniem Rady niewiarygodne jest, że wnioskodawca jako 12-latek brał udział w manifestacjach odbywających się w stanie wojennym. Odnosząc się zaś do manifestacji przeciwko budowie elektrowni atomowej w K. Rada wskazała, iż manifestacja pomimo braku formalnej zgody, była przez ówczesne władze akceptowana. W tym stanie rzeczy organ uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, definiujących pojęcia działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika, że prowadził on działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej, czyli nie prowadził przez minimum 12 miesięcy w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi zagrożonej odpowiedzialnością karną działalności mającej na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. Informacje zawarte w opisie działalności wnioskodawcy oraz oświadczenia i telefoniczne wysłuchanie świadków dowodzą jedynie sporadycznej jego aktywności. Co istotne, wiedza świadków o rzekomej działalności wnioskodawcy pochodziła od innych osób, oparta była na domniemaniach, pogłoskach i wypowiedziach innych osób dotyczących działalności wnioskodawcy. Oświadczenia i wysłuchania świadków dowodzą też, że bezpośrednia współpraca z wnioskodawcą była incydentalna i ograniczała się do pojedynczych zdarzeń, sympatyzował on z organizacjami opozycyjnymi, sam jednak działalności opozycyjnej nie prowadził, nie doznał też represji z powodów politycznych w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Z samego faktu posiadania czy czytania prasy opozycyjnej oraz nieprzychylnego stosunku do panującego w Polsce systemu komunistycznego nie wynika, że skarżący prowadził opozycyjną działalność antykomunistyczną. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznając wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 22 listopada 2023 r., nr DSE3-K0918-D20268-18/23, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 27 kwietnia 2023 r. w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. Organ wskazał na dołączone do materiału dowodowego oświadczenia świadków: J. S., F. S., W. G. oraz doprecyzowane oświadczenia T. G. i I. R. W. G. wskazał, że rodzinę S. poznał ok. 1987 r. poprzez środowisko związane z ks. J., odbierał od T. S. "dokumenty mające charakter poufny o działalności lokalnej opozycji" oraz przekazywał jej materiały do kolportażu w regionie. Ulotki te miał kolportować S. S. W. G. oświadczył, że odbywało się to na przestrzeni lat 1987-1989. W związku z dodatkowymi oświadczeniami świadków organ ponownie zwrócił się do [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku S. S. Rada w uchwale z dnia 15 września 2023 r. negatywnie zaopiniowała ten wniosek uznając, że skarżący nie przedstawił wiarygodnych źródeł na temat swojej antykomunistycznej działalności w latach 80-tych. Świadkowie J. S. oraz F. S. powiedzieli, że o działalności S. S. słyszeli od osób trzecich oraz że nic konkretnego na ten temat nie mogą powiedzieć. W doprecyzowanym oświadczeniu z dnia 17 maja 2023 r. I.R. wskazała, że to za sprawą matki skarżącego został on zaangażowany w działalność opozycyjną i wraz z bratem rozpowszechniał materiały opozycyjne otrzymane od matki, a w jego pokoju przechowywane były materiały opozycyjne. Świadek potwierdziła, że widziała pomnik, który został pomalowany przez skarżącego. T. G. w swoim oświadczeniu z dnia 14 maja 2023 r. stwierdziła, że "chłopcy oraz ich mama, a później moja teściowa, działali w sposób ciągły i cykliczny, roznosząc ulotki w mieście, biorąc udział w protestach, manifestacjach, malowaniu na ścianach budynków oraz pomnikach haseł wolnościowych". J. S. w oświadczeniu z dnia 16 maja 2023 r. wskazał, że od J. S. dowiedział się, że cała rodzina skarżącego udzielała się w walce z "komuną". W ocenie organu skarżący nie spełnia przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. "Działalność" bowiem wymaga po pierwsze aktywności - czynnego udziału, po drugie zaś musi być świadoma, tzn. musi zmierzać do odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, a więc być wyrazem rzeczywistych opozycyjnych przekonań wnioskodawcy. Walka o niepodległość i suwerenność państwa nosi także cechy działania politycznego związanego z długofalowymi i zorganizowanymi działaniami o charakterze niepodległościowym i nie ograniczającymi się do krótkotrwałego protestu społecznego. W momencie, kiedy skarżący miał rozpocząć działalność opozycyjną miał zaledwie 12 lat, nie był więc na tyle świadomy swoich działań, by można było stwierdzić, że uczestniczył w działalności antykomunistycznej. Ponadto informacje zawarte w opisie tej działalności oraz oświadczeniach świadków dowodzą jedynie sporadycznej aktywności skarżącego, przy czym informacje części świadków o działalności skarżącego pochodziły od innych osób. Z oświadczeń świadków wynika jedynie, że w większości słyszeli pogłoski i oceny innych dotyczące działalności wnioskodawcy. Ponadto, nie dostrzegł organ w działalności skarżącego elementu ciągłości, systematyczności i długotrwałości prowadzenia działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, brakuje w niej także elementu prowadzenia świadomej działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi zmierzającej do odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Strona w podziemnej działalności antykomunistycznej spełniała określone czynności, jednak były one głównie pomocnicze, nie będące faktycznie uświadomioną działalnością niepodległościową prowadzoną w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Nie ma zatem zdaniem organu podstaw do potwierdzenia statusu skarżącego jako działacza opozycji antykomunistycznej. Organ wskazał tez, że w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej -Oddziałowego Archiwum IPN w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2022 r. poinformowano skarżącego, iż w wyniku przeprowadzonej kwerendy archiwalnej nie odleziono dokumentów potwierdzających jego działalność, o której mowa w art. 2 oraz represji, o których mowa art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. S.S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 listopada 2023 r. stwierdził, że prowadził w latach 1986-1989 działalność opozycyjną tak jak umiał i jakie miał możliwości oraz, że działalność ta była działalnością opozycyjną spełniającą definicję ustawową. Zarzucił organowi pominięcie istotnych okoliczności oraz wybiórcze czytanie oświadczeń świadków. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej jako "P.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 388), zwanej dalej ustawą. Ustawa ta reguluje m.in. zasady nabywania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Celem tej regulacji, wynikającym z uzasadnienia jej projektu (druk sejmowy nr VII.3119), było przyznanie szczególnego statusu działaczom opozycji i osobom represjonowanym z powodów politycznych angażujących się w latach 1956–1989 w działalność antykomunistyczną. Wprowadzane rozwiązania miały być wyrazem docenienia wyjątkowej roli tych osób w procesie odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności. Ustawodawca ukształtował podmiotowy zakres zastosowania przepisów ustawy w ten sposób, że skonstruował definicje normatywne działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych, których wypełnienie konkretnymi okolicznościami odnoszącymi się do zindywidualizowanej osoby decydować miało o przyznaniu określonego statusu i wynikających z niego uprawnień. Zgodnie z art. 3 ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Nadto osoba taka przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, albo brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni; b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia; c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu; d) została z nią rozwiązana umowa o pracę; e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły; f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok. Względnie osoba taka była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Z kolei status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Stosownie do postanowień art. 5 przywołanej powyżej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa powyżej. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Do wskazanego wniosku dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Przedstawione powyżej zasady potwierdzania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przenieść należy na realia rozpoznawanej sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący domagał się potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej na podstawie art. 2 ustawy. Równocześnie w toku postępowania skarżący nie dowodził spełniania którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 3 ustawy, warunkujących przyznanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych, istnienia żadnej z takich przesłanek nie potwierdza też zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Stąd dalsze rozważania ograniczają się do kwestii spełnienia wynikających z art. 2 ustawy przesłanek statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 1 przywoływanej powyżej ustawy do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków dla uznania osoby za działacza opozycji antykomunistycznej. Zatem ustawodawca obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów nałożył na wnioskodawcę. Fakt ten nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, jednakże ciężar dowodu przenosi na wnioskodawcę. Podniesiona okoliczność odgrywa istotną rolę w rozpoznawanej sprawie. Skarżący do materiału dowodowego dołączył życiorys oraz oświadczenia osób, które w jego ocenie potwierdzają prowadzoną przez niego działalność za uprawniającą do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej. W archiwach IPN nie odnaleziono jednak jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby prowadzenie przez skarżącego działalności w ramach zorganizowanych struktur, ani podleganie przez niego represjom sklasyfikowanym w przepisach przedmiotowej ustawy. Co więcej, sam skarżący wyraźnie oświadczał, że nie działał w ramach żadnej struktury zorganizowanej, nazywając siebie "samotnym wilkiem". W tak zgromadzonym stanie faktycznym i mając na uwadze obowiązujące unormowania, organ administracji zasadnie odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Kluczowe dla potwierdzenia wnioskowanego statusu działacza opozycji antykomunistycznej jest łączne spełnienie wymogów określonych w art. 2 ustawy. Przywołana już wcześniej treść wskazanego przepisu, interpretowanego ściśle, nie pozostawia wątpliwości, że potwierdzić status działacza opozycji antykomunistycznej można wówczas, gdy: 1. osoba wnioskująca prowadziła działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, 2. wskazaną działalność prowadziła w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., 3. działalność była prowadzona łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, z wyłączeniem okresu działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r., 4. jej prowadzenie odbywało się w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, 5. prowadzona działalność była zagrożona była odpowiedzialnością karną. Przesłanka z punktu 4, dotycząca prowadzenia działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, nie została ewidentnie spełniona. Opisywane przez skarżącego działania, jakie miał podejmować w ramach działalności antykomunistycznej, podejmował samodzielnie, niezależnie od jakichkolwiek struktur opozycyjnych, co wyklucza możliwość uznania go za działacza opozycji antykomunistycznej. W skardze do tutejszego Sądu skarżący wyraża swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, jednakże nie przedstawia żadnych nowych okoliczności, które pozwoliłyby na uwzględnienie złożonego wniosku. W swoich pisemnych wyjaśnieniach skarżący szczegółowo opisał swoje działania. Przesłuchanie skarżącego czy też przesłuchanie świadków nie mogło wnieść do sprawy tego typu nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim sam skarżący nie twierdzi oraz nie podaje, że działał w ramach zorganizowanych struktur ówczesnej opozycji. Także wskazani przez niego świadkowie wskazują na incydentalne działania. W konsekwencji nie została spełniona jedna z przesłanek przewidzianych w art. 2 ust. 1 ustawy i z tego powodu brak było podstaw do przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu tego przepisu, co uzasadniało decyzję odmowną. W konkluzji przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że organ administracji publicznej podejmujący w sprawie rozstrzygnięcia nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego, a interpretacja unormowań materialnoprawnych nie wzbudza zastrzeżeń. Skład orzekający rozumie intencje, którymi kieruje się skarżący, jednakże w orzekaniu obowiązany jest kierować się przepisami prawa i dokonywać oceny zgromadzonych w sprawie akt administracyjnych, które legły u podstaw podejmowanego rozstrzygnięcia. Ustawodawca tak skonstruował pojęcie działacza opozycji antykomunistycznej, że jednym z wymogów jest prowadzenie takiej działalności w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi. Podejmowanie akcji typu kolportaż ulotek czy malowanie haseł na pomnikach w ramach indywidualnego sprzeciwu obywatelskiego, a nie w ramach zorganizowanych struktur opozycyjnych bądź we współpracy z nimi, podobnie jak sama znajomość z działaczami opozycyjnymi, nie uprawnia do uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło