II SA/Gd 1160/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 października 2023 r. nr SKO Gd/4252/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej B. P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga B. P., reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt SKO Gd/4252/23 utrzymującą w mocy decyzję Wójta gminy Łęczyce z dnia 14 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką została wniesiona w następującym stanie sprawy. Pismem z dnia 17 maja 2023 r. profesjonalny pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. B. Z akt sprawy wynika, że niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie z dnia 17 grudnia 2018 r., w którym to J. B. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 62-go roku życia. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 marca 2009 r., a orzeczenie zostało wydane na stałe. Jest to drugie orzeczenie wydane na rzecz niepełnosprawnej. Zostało ono wydane w celu zmiany ustalonego wcześniej orzeczenia z dnia 14 kwietnia 2009 r.. W uaktualnionym orzeczeniu ustalono, że niepełnosprawna z powodu istniejących schorzeń ma znaczne ograniczenia w samodzielnym przemieszczaniu, w związku z tym kwalifikuje się do przyznania karty parkingowej. Z akt sprawy wynika, że niepełnosprawna jest zamężna, matka i ojciec nie żyją oraz że posiada dwójkę dzieci. Mąż niepełnosprawnej kwalifikuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Do wniosku skarżąca dołączyła wykaz czynności dotyczących opieki nad osobą niepełnosprawną. Jako czynności wskazała między innymi: mycie, ubieranie, badanie poziomu cukru, sprawdzanie ciśnienia, podawanie insuliny, podawanie lekarstw, podawanie posiłków, smarowanie maściami przeciwbólowymi, wspólne wychodzenie na spacer, wietrzenie, pranie, sprzątanie, prasowanie, masowanie nóg i kolan oraz w razie konieczności zmiana bielizny. Załączone zostały też wyniki konsultacji lekarskich, a także świadectwo pracy skarżącej, z którego wynika, że pracowała w okresie od 11 lipca 2008 r. do 23 maja 2009 r. w wymiarze pełnego etatu. W dniu 1 czerwca 2023 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w celu potwierdzenia faktu sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca podała w nim, że nie zamieszkuje wspólnie z matką, a ok. 500 m od domu rodziców. Rodzice nie chcą opuszczać swojego mieszkania. Skarżąca spędza 12 godzin u niepełnosprawnej. Stan zdrowia niepełnosprawnej pogorszył się w 2009 r. z powodu nowotworu jajników z przerzutami. Dodatkowo skarżąca podała, że niepełnosprawna choruje na cukrzycę, astmę oskrzelową, jest po zabiegu mastektomii, cierpi na wrzody żołądka, nadciśnienie, nietrzymanie moczu. W ramach sprawowanej opieki podaje leki, mierzy poziom cukru oraz ciśnienia, smaruje matkę maściami, prowadzi domową rehabilitację organizuje wizyty lekarskie, służy pomocą przy czynnościach higienicznych. Posiłki niepełnosprawna spożywa samodzielnie. Pomaga też w prowadzeniu domu. W ocenie pracownika socjalnego skarżąca sprawuje stałą opiekę nad matką, ponadto ze względu na pogorszenie stanu zdrowia niepełnosprawnej nie jest wstanie podjąć zatrudnienia nawet w minimalnym zakresie czasu pracy. Pismem z dnia 19 maja 2023 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Łęczycach zobowiązał skarżącą do udzielenia szczególnych wyjaśnień i odpowiedzi na szereg pytań. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przesłała pismo z odpowiedzią z dnia 6 czerwca 2023 r.. Skarżąca opisała w nim szczegółowo problemy zdrowotne niepełnosprawnej. W szczególności podała, że od 2009 roku z powodu raka narządów płciowych wraz z przerzutami na jelita i związaną z leczeniem chemią niepełnosprawna zaczęła podupadać na zdrowiu. W 2018 r zdiagnozowano raka piersi i przeszła mastektomię. W 2020 r. nastąpiło pęknięcie wrzodów żołądka. Skarżąca podaje, że matka ma zawroty głowy i porusza się w jej asyście oraz przy pomocy chodzika. Zawarła w piśmie także dodatkowo, że od dawna wspiera swoją matkę w codziennych czynnościach, jest zmuszona zrezygnować z zatrudnienia z uwagi na to, że matka wymaga bezpośredniej, stałej i długoterminowej opieki. Opiekę nad matką sprawuje wyłącznie skarżąca. Pomaga matce w prawidłowym funkcjonowaniu i dba o to, by czuła się bezpiecznie. Wszelkie czynności niepełnosprawna wykonuje z pomocą skarżącej, tj. prowadzenie do toalety, wykonywanie zabiegów higieny osobistej, wstawanie z łóżka, podawanie posiłków, leków, asystuje matce przy porannej i wieczornej toalecie, przy myciu i ubieraniu się, według potrzeb obcina paznokcie. Codziennie smaruje swoją matkę maściami przeciwbólowymi, wykonuje masaże. W razie potrzeby skarżąc pomaga matce przy ćwiczeniach fizycznych w celu rozruszania stawów. Niepełnosprawna wymaga asekuracji podczas podawania insuliny. Ponadto skarżąca oświadczyła, że rodzeństwo nie wspiera jej w opiece nad matką, ponieważ pracuje zarobkowo i nie jest w stanie dopomóc. Rodzice niepełnosprawnej nie żyją, natomiast współmałżonek również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Decyzją z dnia 14 czerwca 2023 r. kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Łęczycach, wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Łęczyce, odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji za powód odmowy wskazał art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r., że skoro czas powstania niepełnosprawności osoby jest ustalona na 62 rok życia, to kierując się treścią art. 17 ust. 1b u.ś.r., przyznanie wnioskowanego świadczenia jest wykluczone. Organ za podstawę odmowy wskazał również, że nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z konicznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu organ wskazał, że ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało z dniem 23 maja 2009 r., natomiast od dnia 24 maja 2009 r. do 9 listopada 2009 r. skarżąca pobierała zasiłek chorobowy z ZUS. Nie można zatem stwierdzić, że rezygnacja z zatrudnienia była spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W szczególności organ zaznaczył, że w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dzieci niepełnosprawnej każde z nich ma obowiązek opieki nad nią i dzieci powinny się stosownie podzielić tym obowiązkiem, tak aby nie była obciążona tylko jedna osoba. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej zarzuciła: naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Zrzuciła również naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki posiada zstępnych, którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz córki. Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 26 października 2023 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że w tej sprawie przepis art. 17 ust. 1b nie może stać na przeszkodzie nabyciu przez opiekuna osoby dorosłej prawa do wnioskowanego świadczenia. Kolegium nie podzieliło w tym zakresie stanowiska organu I instancji wskazując na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych o konieczności stosowania art.17 ust.1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Kolegium przyznało rację organowi I instancji, że w niniejszej sprawie związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez stronę z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką wskazany w art., 17 ust. 1 nie zachodzi. Organ wskazał, że codzienne obowiązki domowe, do których należy zaliczyć gotowanie, sprzątanie czy utrzymywanie porządku, są wykonywane w każdym gospodarstwie domowym i to z reguły przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy. Przygotowanie odpowiednich posiłków, leków, smarowanie maściami, czy też mierzenie ciśnienia, pomoc przy kąpieli, nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium przyznało rację organowi I instancji, że zakres czynności wykonywanych w związku z opieką nad matką nie uzasadnia przyjęcia, iż wnioskodawczym nie mogłaby podjąć zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze. Jak wskazują obie instancje druga z córek też jest zobowiązana do alimentacji i winna włączyć się do opieki chociażby przez wsparcie finansowe i opłacenie usług opiekuńczych w pewnym zakresie, co odciążyłoby skarżącą i umożliwiłoby podjęcie pracy chociaż w niepełnym wymiarze. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Decyzji wydanej przez organ II instancji zarzuciła: naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, tj, art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że 1. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z treścią art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia twierdząc, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy. Kwestią sporną pozostawało istnienie w sprawie związku przyczynowego między rezygnacją z pracy lub rezygnacją z podjęcia zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Dokonując oceny w tym zakresie, należy uwzględnić, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki skarżącej wynika, że jest ona niezdolna do samodzielnej egzystencji. Ustawodawca na użytek regulacji, jaką stanowi ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych, zawartym w art. 3 tej ustawy w pkt 21, sformułował legalną definicję pojęcia znacznego stopienia niepełnosprawności, przez który rozumie się: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przytoczony przepis art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. odsyła do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.. Dz. U. z 2020 r. poz. 426), która w art. 4 ust. 1 stanowi, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. 2018 r. poz. 2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące: 1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu; 2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem; 3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Taki kontekst prawny, powinny mieć na uwadze organy przy ocenie konieczności i zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Podkreślić należy, że warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 1164/19). Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 535/19). Bezspornym jest, iż matka skarżącej J.B. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie w dniu 14 kwietnia 2009 r. . W przeprowadzonym w dniu 1 czerwca 2023 r. przez pracownika socjalnego wywiadzie środowiskowym wskazano, że J. B. choruje na nowotwór jajnika z przerzutami, cukrzycę, astmę oskrzelową, wrzody żołądka, nadciśnienie, nietrzymanie moczu. Jest po zawale oraz mastektomii piersi. Stan jej zdrowia pozwala jedynie na samodzielne spożywanie posiłków. Pozostałe czynności wykonuje przy pomocy skarżącej. Z oświadczenia skarżącej z dnia 7 czerwca 2023 r. wynika, że nie jest w stanie pogodzić zatrudnienia z opieką nad matką i z tej przyczyny zrezygnowała z pracy. J. B. od 2008 r. choruje przewlekle, przeszła zawał serca oraz z diagnozowano u niej nowotwór narządów rodnych z przerzutami na jelita. Od tego czasu stan zdrowia podopiecznej stale się pogarsza. Matka skarżącej wymaga pomocy w poruszaniu się nawet przy pomocy chodzika. Wszelkie czynności poza spożywaniem posiłków podopieczna wykonuje przy pomocy skarżącej. Skarżąca codziennie masuje matkę oraz wciera maści przeciwbólowe. Nadto w razie potrzeby pomaga podopiecznej przy ćwiczeniach fizycznych rozruszających stawy. Skarżąca codziennie mierzy matce ciśnienie, kontroluje poziom cukru, przygotowuje i podaje leki oraz posiłki. Wnioskodawczyni organizuje również wizyty lekarskie matki, opłaca rachunki, załatwia sprawy urzędowe, sprząta i robi zakupy. Zauważyć też należy, iż również ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dlatego też, w świetle powyższych ustaleń, nieprawidłowa jest zdaniem sądu ocena dokonana przez orzekające w sprawie organy, że podopieczna nie wymaga stałej opieki. Opieka sprawowana przez skarżącą nad matką jest w ocenie Sądu opieką stałą i długotrwałą w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie ulega też wątpliwości, że skarżąca prawidłowo sprawuje opiekę nad matką, a zakres czynności opiekuńczych uniemożliwia jej podejmowanie zatrudnienia. Organy dopuściły się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 oraz przepisów postępowania, to jest art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wskazać także należy, że zawarte w art. 17 ust. 1 ustawy sformułowanie "jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki" dotyczy zarówno sytuacji rezygnacji z zatrudnienia jak również niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Wynika to w sposób jednoznaczny z treści tego uregulowania. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż stan zdrowia matki uniemożliwia skarżącej jej podjęcie zatrudnienia. Potwierdza to fakt, iż również ojciec skarżącej posiada znaczny stopień niepełnosprawności. To powoduje zdaniem Sądu, iż to na B. P. spoczywają wszystkie obowiązki związane z zapewnieniem potrzeb rodziców. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazania co do dalszego toku postępowania administracyjnego wynikają z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni przedstawioną ocenę dotyczącą związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).