II SA/Gd 1189/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2003 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. II SA/Gd 1189/ 03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 28 listopada maja 2002r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Społecznej działając na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 2 ust. 4, art.8, art. 4 ust. 1, art. 32 ust. 1i 2, art. 43 i art. 46ust. 5a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej / tekst jednolity: Dz. z 1998r., nr 64, poz. 414 ze zm./ i na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 września 2001r. w sprawie wywiadu środowiskowego oraz dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej / Dz. U. z 2001r., nr 1154, poz. 1220/ po rozpoznaniu sprawy Z. T. odmówił udzielenia pomocy finansowej na zakup ziół andaluzyjskich, preparatu antyalergicznego "Claritine", odżywek, dwóch kołder przeznaczonych do prania w wysokich temperaturach, dwóch materacy ze specjalnymi pokrowcami, proszku " Jelp" , płynu do utrzymania czystości " Acvosan" lub " Alertex", okapu kuchennego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że we wniosku z dnia 19 listopada 2002r. Z. T. zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej na zakup artykułów wymienionych w decyzji. Na podstawie wywiadu środowiskowego organ ustalił, że Z. T. jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim ze wskazaniem do pracy stosownie do jej możliwości psychofizycznych, wychowuje samotnie 6- letniego syna i spełnia kryterium dochodowe określone w art. 4 ust.1 ustawy o pomocy społecznej wynoszące 628zł., albowiem z przedłożonych dokumentów wynika, że dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 622,50zł. Na dochód ten składały się: dobrowolne alimenty, zasiłek rodzinny na syna, zasiłki okresowy i celowy na dożywianie przyznane na okres od sierpnia do grudnia 2002r. Organ wskazał, że mimo spełnienia kryteriów do przyznania pomocy, odmawia udzielenia pomocy finansowej na zakup artykułów wymienionych we wniosku. Organ powołał się na art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zgodnie, z którym potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej, tak więc środki uzyskiwane z pomocy społecznej nie mogą być traktowane jako źródło dochodu, chociażby miały służyć zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin potrzebujących pomocy, a nie przejęcie ich na wyłączne utrzymanie gminy. Organ wskazał, że na realizację pomocy czeka wiele osób potrzebujących i znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej i wobec ogromu osób potrzebujących Ośrodek jest w stanie realizować jedynie pomoc w formie zabezpieczenia najpilniejszych potrzeb bytowych, którą to pomocą wnioskodawczyni jest objęta. Organ podał, że w ramach tej pomocy przyznał Z. T. zasiłek celowy na dożywianie w wysokości po 30 zł miesięcznie przyznany na okres od sierpnia 2002r. do grudnia 2002r. oraz zasiłek celowy w wysokości po 50 zł miesięcznie przyznany na okres od sierpnia 2002r. do grudnia 2002r., Z. T. złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając, że wydana decyzja jest niezgodna z art. 68 § 1 i art. 68 § 3 Konstytucji i wniosła o przyznanie wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu odwołania Z. T. podniosła, że artykuły na które odmówiono jej i dziecku pomocy są zalecane przez lekarzy leczących. Odwołująca podała, że ze względu na liczne alergie na substancje chemiczne nie toleruje większości leków syntetycznych i kuracje ziołowe są dla niej ostatecznością. Z tych też przyczyn zdecydowała się na kurację ziołową, która to kuracja została zalecona przez lekarza fitoterapeutę specjalistę w tej dziedzinie. Wskazała, że kuracja okazała się skuteczna i wzmocniła jej organizm. Nadto podała, że leczenie chorób alergicznych jest bardzo drogie i obecnie nie stać jej na dalszą kurację. Samorządowe kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 lipca 2003r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przywołało treść art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r.w myśl, którego pomoc społeczna jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Pomoc ta może przybierać różne formy, w zależności od wniosku strony i okoliczności konkretnego przypadku. Organ II instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie nie można uznać, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 68 § 1 i § 3 Konstytucji RP albowiem wszystkie działania podejmowane przez organy opieki społecznej w stosunku do skarżącej w żadnym razie nie pozbawiają jej możliwości realizacji prawa do ochrony zdrowia. Organ podał, że uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, tj. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osób objętych systemem świadczeń z pomocy społecznej, a ośrodki pomocy społecznej przyznają pomoc finansową w ramach posiadanych środków i możliwości. Organ podał, że skarżąca pomoc o takim charakterze otrzymuje. Jednocześnie Kolegium wskazało, że orzekanie w sprawach zasiłków celowych następuje w drodze uznania administracyjnego, przy czym celem pomocy społecznej jest umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokojenie wszystkich , choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. Z. T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję z dnia 7 lipca 2003r nr [...] W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że jest matką 7 letniego syna A. i oboje są alergikami , przez leczących lekarzy mają zalecone odpowiednie warunki dotyczące diety i warunków socjalnych, które są integralną częścią leczenia. Wskazała, że leczenie alergii jest bardzo kosztowne i przekracza jej możliwości finansowe. Artykuły, na zakup, których zwracała się do opieki społecznej są skarżącej nieodzowne w procesie leczniczym. Skarżąca przedstawiła zestawienie kosztów ponoszonych na leczenie alergii, które kształtują się w granicach 840- 890 zł miesięcznie, w sytuacji gdy stały dochód skarżącej według jej oświadczenia wynosi 418zł zasiłku stałego wyrównawczego. Skarżąca podniosła nadto, że w jej ocenie orzekanie w sprawach zasiłków celowych nie może następować w ramach uznania administracyjnego ponieważ zgodnie z art. 68 § 3 Konstytucji RP władze publiczne obowiązane są do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art.1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm./ , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznawana skarga nie zasługuje na uwzględnienie , bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie może być jedynie opisana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2003r., gdyż stosownie do powołanego przepisu art. 134§ 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przez granice sprawy administracyjnej. Zatem przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w odniesieniu do której wydawana jest decyzja administracyjna. Badając legalność zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny wraca do materialnego stosunku administracyjnoprawnego, który stanowił przesłankę wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji. W rezultacie to stosunek administracyjnoprawny wyznacza przedmiot postępowania sądowego i ramy tego postępowania, a badanie prawidłowości konkretyzacji tego stosunku stanowi istotę postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy wskazać należy, że podstawę wszczęcia, prowadzenia postępowania i wydania przez organ administracji decyzji w niniejszej sprawie stanowił wniosek skarżącej złożony w listopadzie 2002r., w którym skarżąca powołując się na zalecenia lekarskie dotyczące jej choroby oraz dziecka wniosła o pomoc w zakupie leków i o pomoc w rozwiązaniu problemów socjalnych. Wniosek o pomoc w zakupie leków obejmował: zakup ziół andaluzyjskich zaleconych przez polskich lekarzy w cenie 520, 35zł , z czego do zapłaty przez skarżącą pozostało 381, 58 zł, preparatu antyalergicznego " Claritine" dla skarżącej i dla jej dziecka za 2 opakowania miesięcznie 31, 44zł oraz odżywki / Bio Selen + cynk, magnez, Vitrium Calcium, tran i tabletki wielowitaminowe/ w łącznej cenie 505, 54 zł /. Wniosek o pomoc socjalną obejmował: zakup dwóch kołder do prania w wysokich temperaturach w cenie ok. 300zł, zakup dwóch materacy ze specjalnymi pokrowcami, zakup obuwia zimowego dla dziecka / ok. 100zł/, zakup bielizny osobistej dla dziecka / ok. 50 zł/, proszek do prania " Jelp" 2, 4 kg do prania białego i kolorowego / ok. 60 zł/ , płyn do utrzymania czystości" Acvosan" lub "Alertex" / przeciwko roztoczom kurzu domowego/ oraz zakup okapu kuchennego. Rozpoznając powyższy wniosek organ administracji uwzględnił powyższy wniosek w części i przyznał skarżącej zasiłek celowy na obuwie zimowe i bieliznę osobistą dla dziecka w wysokości 100zł w listopadzie 2002r. W pozostałym zakresie odmówił udzielenia pomocy finansowej. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990r. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek ten zgodnie z ust. 2 art. 32 ustawy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia , remontu mieszkania , opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu. Zasiłek przysługuje rodzinom spełniającym kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy. W świetle art. 32 ustawy nie budzi wątpliwości, na co wskazywały organy administracji, że zasiłek celowy jest formą pomocy przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Oznacza to, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza jeszcze automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Organ bowiem może , lecz nie musi przyznawać świadczenia. Uznaniem administracyjnym objęta jest także ocena przez organ warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzja co do wysokości. W niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły, że dochody skarżącej nie przekraczają minimum dochodowego określonego przepisami, a nadto, że w przypadku skarżącej występuje potrzeba zaspokojenia niezbędnej pomocy bytowej i po rozpatrzeniu wyżej przedstawionego wniosku został jej przyznany zasiłek celowy w kwocie 100zł, co stanowiło kwotę poniżej potrzeb i oczekiwań skarżącej. Podkreślić należy, że w przypadku zasiłku celowego, zgodnie przepisami ustawy z 29 listopada 1990r., jak to wyżej wskazano, uznaniem administracyjnym objęta jest również decyzja co do wysokości zasiłku. Skoro zatem organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącej, z drugiej zaś możliwości finansowe uznał, że istnieje możliwość przyznania skarżącej w miesiącu listopadzie 2002r. pomocy jedynie w kwocie 100zł, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Jak zasadnie podkreśliły organy administracji pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zasadą jest udział pomocy społecznej w pokonywaniu trudności materialnych i życiowych , a nie obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania tych osób. Skarżąca we wniosku o przyznanie pomocy wnosiła o przyznanie zasiłku na zakup kołder, materacy środków czystości, czy okapu kuchennego , a nadto ziół , odżywek na kwotę ponad 1200zł z uwagi na alergię swoją oraz syna. Przepis art. 32 ust. 2-5 ustawy o pomocy społecznej wymienia cele, na jakie może być przyznany zasiłek celowy. Wyliczenie to ma wprawdzie charakter przykładowy, ale jego treść wskazuje, że ta forma pomocy społecznej ma charakter pomocy doraźnej i subsydiarnej, uzupełniającej środki własne. Tymczasem skarżąca we wniosku domaga się pokrycia ze środków pomocy społecznej podjętej przez siebie kuracji jako potrzeby niezbędnej , choć potrzeby tej nie potwierdzają złożone zaświadczenia lekarskie zawierające zalecenia dla skarżącej i jej syna. W ocenie Sądu, wobec treści cytowanego art. 2 ustawy o pomocy społecznej nie można uznać, aby pokrycie kosztów przedstawionych przez skarżącą we wniosku wszczynającym postępowanie odpowiadało celom i możliwościom pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej udzielają pomocy z jednej strony doraźnej, a drugiej subsydiarnej / uzupełniającej/, a jednocześnie pomoc ta jest uwarunkowana możliwościami finansowymi Ośrodka Pomocy Społecznej i potrzebami innych osób wymagających wsparcia w trudnych sytuacjach. W tej sytuacji domaganie się przez skarżącą pokrycia w całości właśnie ze środków pomocy społecznej wymienionych kosztów związanych z sytuacją zdrowotną byłoby sprzeczne z celami opieki społecznej. Zatem stanowisko zajęte przez organy administracji nie naruszało prawa. Wskazać zresztą należy, że w skardze do Sadu Administracyjnego skarżąca przedłożyła nowe zestawienie kosztów i artykułów niezbędnych, zmieniając tym samym swój pierwotny wniosek , znacznie obniżając koszty i zmieniając w znacznym zakresie wykaz artykułów niezbędnych związanych z leczeniem alergii .Jednakże jak to wyżej wskazano przedmiot rozpoznania sprawy przez organy administracji został wyznaczony przez wniosek skarżącej o przyznanie pomocy z listopada 2002r., stanowił on podstawę rozpoznania sprawy oraz wydania decyzji administracyjnej i przedmiotem kontroli Sadu jest właśnie ta decyzja- sprawa administracyjna zgodnie z przytoczonym przepisem art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodać należy, że przepisy ustawy nie określają jak często można występować z wnioskiem o zasiłek celowy, a więc skarżąca może wystąpić z kolejnym wnioskiem o objęcie pomocą. Jak wynika z dołączonych w trakcie postępowania sądowego dokumentów skarżąca o taką pomoc wystąpiła jeżeli chodzi o pokrycie kosztów leczenia oraz diety i uzyskała ją w rozmiarze 50- 60 zł miesięcznie. Nadto skarżąca w 2002r. otrzymywała zasiłek okresowy po 50 zł miesięcznie i zasiłek celowy po 30 zł miesięcznie na dożywianie . Zatem skarżąca była i jest objęta pomocą społeczną, zabezpieczającą najpilniejsze i niezbędne potrzeby bytowe . W świetle powyższych ustaleń faktycznych i prawnych Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.