II SA/Gd 1214/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Nowakowski, Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Sędzia NSA Krzysztof, Ziółkowski, Protokolant Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w województwie z dnia 28 lipca 2003 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Orzeczeniem z dnia 18 czerwca 2003r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. powołując się na art. 4 i 6 b ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 1997r. Nr 123, poz. 766 ze zm.) odmówił J. K. wydania orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, że Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. wydał 23 grudnia 1997r. orzeczenie, w którym zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; orzeczony stopień miał charakter trwały. Pomimo faktu, iż powyższe orzeczenie nie utraciło ważności, skarżący złożył wniosek wraz z dokumentacją medyczną o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności. Załączone do wniosku zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza opiekującego się skarżącym oraz dokumentacja medyczna, a także bezpośrednie badanie lekarskie przeprowadzone przez lekarza składu orzekającego nie wskazują według organu pierwszej instancji na pogorszenie stanu zdrowia skarżącego w stosunku do stanu zdrowia będącego podstawą ustalenia posiadanego umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Odwołanie od powyższego orzeczenia do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności wniósł J. K. Skarżący podniósł, iż druk zaświadczenia o stanie zdrowia został wypełniony w sposób nieprawidłowy oraz że lekarz składu orzekającego nie dysponował całą książeczką medyczną. Skarżący stwierdził ponadto, że w przedstawionej przez niego dokumentacji medycznej, na podstawie której orzekał organ pierwszej instancji, znajdują się nowe w stosunku do dokumentacji z 1997r. jednostki chorobowe, których organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę. W postanowieniu z dnia 28 lipca 2003r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy ustalił, że opisane wyżej orzeczenie skarżący otrzymał 27 czerwca 2003r., natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 14 lipca 2003r., to jest po upływie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący w piśmie z dnia 29 lipca 2003r. skierowanym do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, przed otrzymaniem opisanego postanowienia, odnosząc się do zawiadomienia o przesłaniu odwołania do organu II instancji wyjaśnił, że odwołanie od orzeczenia organu pierwszej instancji przekazał 6 lipca 2003r. funkcjonariuszowi Służby Więziennej Aresztu Śledczego w G., w którym wówczas był osadzony. Korespondencja zawierająca odwołanie została prawdopodobnie przekazana do cenzury zgodnie z właściwością Sądu Rejonowego w G. prowadzącego postępowanie w jego sprawie, a dopiero póżniej do adresata, co mogło spowodować przekroczenie terminu do wniesienia odwołania. Fakt wysłania odwołania w terminie ma potwierdzenie w rejestrach korespondencji prowadzonych przez administrację Aresztu Śledczego w G. Następnie J. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie organu drugiej instancji, opisując ponownie drogę swojej korespondencji zawierającej odwołanie od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. Domaga się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W piśmie z dnia 2 października 2003r. skierowanym do Sądu skarżący powołuje się pismo zaświadczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w G. potwierdzające fakt terminowego złożenia odwołania. Do akt sprawy wpłynęło z Aresztu śledczego w G. pismo Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w G. z dnia 11 sierpnia 2003r., skierowane do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. Z treści pisma wynika, że skarżący wystąpił z wnioskiem o wyjaśnienie przyczyny nieterminowego wysłania pisma złożonego w dniu 6 lipca 2003r. adresowanego do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. W trakcie czynności wyjaśniających ustalono, że przedmiotowe pismo przekazano do wysłania vv dniu 6 lipca 2003 r., a przez nieuwagę nie opatrzono pieczęcią przyjęcia do wysyłki przez Areszt Śledczy w G. Korespondencję przekazano do Sądu Rejonowego w G., prowadzącego postępowanie karne przeciwko skarżącemu i następnie wysłano do adresata. W wyniku niedopatrzenia koperta zawierała jedynie odcisk pieczęci urzędu pocztowego wraz z datą, którą uznano za datę złożenia odwołania (vide: pismo k. 14). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygając sprawę J. K. przy ustaleniu terminu złożenia odwołania uwzględniono datę stempla pocztowego, tj. 14 lipca 2003r., a nie odręczną notatkę o ocenzurowaniu na tej kopercie. W tej sytuacji uznano, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Następnie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. w piśmie z dnia 21 listopada 2003r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nie wpłynęło do niego żadne zaświadczenie Administracji Aresztu Śledczego w G. potwierdzające fakt terminowego złożenia odwołania przez skarżącego. W nawiązaniu do tego pisma zastępca dyrektora Aresztu Śledczego w G. oświadczył, że wspomniane zaświadczenie zostało przekazane osobiście przez pracownika aresztu pracownikowi organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skargę należało uwzględnić albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując analizy materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy należy dojść do przekonania, iż Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący wątpliwości zaistniałych w toku postępowania odwoławczego, ani nie przeanalizował należycie materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest, bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego" (por. B. Adamiak, J. Borkowski - Komentarz do kodeksu postępowania Administracyjnego, CH Beck, W-wa 2000, str. 56). Z kolei stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.12. 2000, sygn. akt V SA 1816/00, LEX nr 77645). Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dodatkowych dowodów. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje jednak formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.11.2000r., sygn. akt V SA 948/00, LEX nr 50114). Organ drugiej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie wziął pod uwagę faktu jednoznacznie wynikającego z akt administracyjnych, że J. K., w trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania, przebywał w Areszcie Śledczym w G. przy ul. [...]. W związku z tym w zakresie obrotu korespondencją skarżący pozostawał pod wpływem obowiązujących wówczas Przepisów określonych w Zarządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 1998r. w sprawie czynności administracyjnych związanych z wykonywaniem tymczasowego aresztowania i kar oraz środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (Dz. Urz. M. S. Nr 3, poz. 13, z późno zm.), wydanego na podstawie art. 249 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. - kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 i Nr 160, poz. 1083). Zgodnie z powyższymi przepisami koperty z korespondencją urzędową wysyłaną przez osadzonych zaopatruje się w datę odbioru w jednostce penitencjarnej oraz odcisk stempla z kodem jednostki penitencjarnej. Pisemne potwierdzenie odbioru wydaje osoba przyjmująca korespondencję (§ 96). Z kolei korespondencję tymczasowo aresztowanego wobec którego nie stosuje się regulaminu wykonywania kary pozbawienia wolności przesyła się temu organowi dysponującemu, którego postanowienie o tymczasowym aresztowaniu wprowadzono do wykonania jako pierwsze (§ 97). Jak wynika z okoliczności sprawy skarżący pozostawał do dyspozycji Sądu Rejonowego w G. (vide: adnotacje o cenzurze na kopertach w aktach administracyjnych) . Należy wskazać, że z analizy materiału dowodowego znajdującego się w aktach wynika, iż J. K. złożył pismo zawierające odwołanie w sposób określony obowiązującymi przepisami w terminie do wniesienia odwołania, bowiem na kopercie widnieje adnotacja, co do przeprowadzenia cenzury w dniu 10 lipca 2003r. wraz z podpisem osoby cenzurującej (vide: koperta w aktach administracyjnych). Tym samym pismo zawierające odwołanie musiało zostać złożone w administracji Aresztu Śledczego w G. przed datą 10 lipca 2003r., a zatem przed upływem terminu do złożenia odwołania. Ponadto organ odwoławczy powinien zwrócić uwagę, że na kopercie poza adnotacją "ocenzurowano" widnieje pieczęć urzędu pocztowego, co już powinno wzbudzić wątpliwości. Skoro bowiem skarżący jest osadzony w Areszcie Śledczym w G., w takim przypadku korespondencja objęta rygorem przepisów postępowania z korespondencją nie może być wysyłana i przyjmowana w sposób dowolny przez osadzonego. Należy zatem stwierdzić, że organ drugiej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie tylko zaniedbał należytego wyjaśnienia sprawy ale i bezzasadnie zignorował obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego postanowienia przepisy dotyczące postępowania z korespondencją należącą do osób, wobec których wykonywany jest tymczasowy areszt, kara lub inny środek przymusu skutkujący pozbawieniem wolności. Powyższe zaniedbania wynikające z naruszenia przepisów postępowania miały w ocenie Sądu wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokładnie zbada okoliczności związane z wysyłką przedmiotowej korespondencji, biorąc przy tym pod uwagę pismo Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w G. z dnia 11 sierpnia 2003r. (vide: k. 14 akt)). W razie, gdyby po wszechstronnym zbadaniu okoliczności sprawy organ uznał, że uchybienie terminu nastąpiło, w dalszym postępowaniu w pierwszej kolejności rozstrzygnie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przyjmując, iż wniosek ten po raz pierwszy został zgłoszony w piśmie z dnia 29 lipca 2003r. skierowanym do Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności (vide: pismo w aktach administracyjnych). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.