II SA/Gd 1216/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D.R na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 października 2024 r. nr SKO Gd/2649/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Skarga D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 października 2024 r., nr SKO Gd/2649/24, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu 18 grudnia 2023 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad żoną – M. Ż., legitymującą się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 25 marca 2022 r. o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 marca 2025 r. Prezydent Miasta Gdańska decyzją z dnia 29 marca 2024 r., nr GCŚ/DŚO/006155/SP/03/2024, wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) oraz art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429), odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Organ uznał bowiem, że brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad żoną, gdyż zakres sprawowanej przez niego opieki nad żoną nie uniemożliwia mu podjęcia pracy choćby w niewielkim wymiarze czasu pracy a nadto niepełnosprawność żony skarżącego nie powstała do ukończenia przez nią 18 czy też 25 roku życia. Uzasadniając zajęte stanowisko, organ wskazał, że z orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 28 października 2019 r. wynika, że niepełnosprawność żony skarżącego istnieje od 6 maja 2019 r. a więc powstała po ukończeniu przez nią 64 roku życia. Nadto, organ wskazał, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego zaprzestał on aktywności zawodowej od dnia 15 maja 2019 r. Przed chorobą żony był na kilku kontraktach poza granicami kraju. Organ podkreślił przy tym, że w toku postępowania nie zostały dostarczone dokumenty wskazujące powód zakończenia przez skarżącego zatrudnienia. Organ wskazał także, że nikt inny nie zamieszkuje z małżeństwem. Żona skarżącego ma córkę ale nie utrzymuje z nią kontaktów. Skarżący oświadczył, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawną od maja 2019 r. tj. od przebytego przez nią udaru. Żona skarżącego jest lewostronnie sparaliżowana (tj. lewa ręka i noga), ponadto ma problem z mówieniem tj. afazje oraz zawroty głowy. Choruje na: niedowład połowiczy lewostronny, afazję czuciowo- ruchową, stan po udarze niedokrwiennym prawej półkuli mózgu leczonym trombolitycznie, nikotynizm hipercholesterolemia, chorobę zwyrodnieniową stawów, nadciśnienie tętnicze. Bardzo wolno ale samodzielnie porusza się po mieszkaniu tj. może przejść z pokoju do łazienki przy pomocy kuli łokciowej. Może sama spożywać posiłki przygotowane przez męża. Skarżący przygotowuje jej lekarstwa. Ponadto, skarżący pomaga żonie przy myciu, ubieraniu, korzystaniu z toalety. Pozostałe czynności, jak wskazał organ, to zwykłe czynności życia codziennego, które i tak musiałyby być wykonane, niezależnie od tego, czy w domu znajduje się osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, przygotowanie posiłków, sprzątanie, robienie zakupów, pranie, załatwianie spraw urzędowych, są wykonywane również przez osoby pracujące, które wykonują je we wczesnych godzinach porannych czy późnych godzinach wieczornych i nierzadko dotyczy to osób, które jednocześnie pracują zawodowo i opiekują się domownikami wymagającymi wsparcia i opieki (np. dziećmi). Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 17 października 2024 r., wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390) w związku z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 29 marca 2024 r. Uzasadniając wydaną decyzję, Kolegium wyjaśniło na wstępie, że zgodnie z treścią art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Następnie, Kolegium wskazało, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia albowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, stwierdził niezgodność tego przepisu z Konstytucją w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Jednakże, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji o braku związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną żoną. W ocenie Kolegium nie sposób bowiem uznać aby skarżący zaprzestał swojej aktywności zawodowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną. Okres sprawowania opieki przez skarżącego nad niepełnosprawną od sierpnia 2019 r. nie może być brany pod uwagę, albowiem skarżący nie był w tamtym okresie osobą zobowiązana do alimentacji w rozumieniu przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Taki obowiązek pomiędzy skarżącym a niepełnosprawną powstał dopiero z chwilą zawarcia przez nich związku małżeńskiego, czyli od dnia 22 września 2023 r. W tej zaś dacie skarżący nie był aktywny zawodowo. Jego ostatni okres zatrudnienia trwał do 28 lutego 2017 r. Przy czym, z informacji z urzędu pracy wynika, że jego ostatni okres aktywności zawodowej upływał z dniem 26 czerwca 2014 r. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających aktywność zawodową za granicą po dniu 28 lutego 2017 r. a przed podjęciem opieki nad żoną we wrześniu 2019 r. Ponadto, zdaniem Kolegium, nie można uznać aby rozmiar sprawowanej przez skarżącego nad żoną opieki uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia albowiem zakres obowiązków skarżącego związanych z opieką nad niepełnosprawną żoną pozwala mu na podjęcie aktywności zawodowej, chociażby w części wymiaru czasu pracy. Kolegium wskazało przy tym, że żona skarżącego w dniu 6 maja 2019 r. (w wieku 65 lat) przebyła udar niedokrwienny prawej półkuli mózgu. W jego wyniku nastąpił niedowład połowiczny lewostronny ciała, afazja czuciowo-ruchowa. Ponadto zdiagnozowano u niej: nikotynizm, hipercholesterolemia, chorobę zwyrodnieniową stawów i nadciśnienie tętnicze. W wypisie ze szpitala wskazano: znaczącą poprawę sprawności; nawiązuje kontakt słowny w zakresie pojedynczych wyrazów, niekiedy prostych zdań; przyjmuje posiłki stałe, nie krztusi się przy przyjmowaniu płynów; poprawa w zakresie czynności samoobsługi; chód z podpórką i asekuracją jednej osoby; nie uzyskano poprawy w zakresie funkcji kończyny górnej lewej (wymaga stosowania temblaka i łuski na dłoń i przedramię). Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia lekarskiego oraz opinii logopedycznej z 18 lutego 2024 r. i z dnia 20 lutego 2024 r. wynika, że u żony skarżącego stwierdzono porażenie połowiczne i wymóg stałej opieki osób trzecich. Nadto, z dokumentów tych wynika, że żona skarżącego musi być asystowana przy chodzeniu, siadaniu, kładzeniu do leżenia. Jej lewa ręka jest spastyczna, ma ograniczone ruchy, nie chwyta, jest zaciśnięta. Jej prawa ręka jest bardziej mobilna, może nią poruszać chwytać, palce są sprawne. Stan mowy jest na niskim poziomie, chociaż nastąpiła poprawa w rozwoju słownictwa - zwiększył się zasób słów o kilkanaście słów. Wymaga jednak dalszej rehabilitacji ze względu na niemożność samodzielnego funkcjonowania i w dalszym ciągu problemów z mówieniem i chodzeniem. Na zajęcia przyprowadza ją mąż. Nie ma możliwości, aby samodzielnie przyszła na zajęcia. Porusza się o lasce i musi być asystowana przez osobę trzecią w każdym momencie. Kolegium wskazało również, że skarżący w ramach sprawowanej opieki nad żoną wykonuje następujące czynności: dostarcza jej odpowiedniej ilości płynów, przygotowuje posiłki oraz pilnuje diety posiłkowej, dba o higienę osobistą, mycie ciała, kąpiele, masaże, zapobieganie odleżynom, chroni przed nietrzymaniem moczu i stolca poprzez zakładanie pielucho - majtek oraz podpasek, dowozi na rehabilitację i do lekarza na kontrolę. Nadto, skarżący zajmuje się prowadzeniem domu, tj. robi zakupy, sprząta, gotuje posiłki, pierze, załatwia sprawy urzędowe, zawozi żonę do lekarzy, przygotowuje i podaje leki. Kolegium przywołało ponadto ustalenia przeprowadzonego w dniu 17 stycznia 2024 r. wywiadu środowiskowego, podczas którego stwierdzono, że żona skarżącego jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu. W maju 2019 r. przeszła udar i do chwili obecnej jest lewostronnie sparaliżowana (lewa ręka i lewa noga). Ponadto ma problem z mówieniem, tj. afazję oraz zawroty głowy. Porusza się po mieszkaniu bardzo wolno, ale samodzielnie z pokoju do łazienki przy pomocy kuli łokciowej). Sama nie wychodzi z domu, na wszystkie wizyty lekarskie jest wożona przez męża. Może samodzielnie spożywać przygotowane przez męża posiłki. Wymaga pomocy przy myciu, ubieraniu przygotowaniu i podawaniu leków, zawożenia do lekarzy i korzystaniu z toalety. Skarżący zajmuje się prowadzeniem domu, tj. robi zakupy; sprząta, gotuje posiłki, pierze, załatwia sprawy urzędowe, zawozi żonę do lekarzy, przygotowuje i podaje leki. Żona skarżącego wymaga stałej opieki, nie może funkcjonować bez pomocy drugiej osoby. Mając powyższe na uwadze, Kolegium stwierdziło, że czynności wprost związane z opieką nad niepełnosprawną żoną - pomoc przy myciu, ubieraniu przygotowaniu i podawaniu leków, zawożeniu do lekarzy i na rehabilitację, korzystaniu z toalety (zakładanie pieluchomajtek) - wykonywane są stale, ale nie przez cały dzień - w godzinach porannych, wieczornych oraz w czasie spożywania posiłków. Rehabilitacja oraz wizyty u lekarzy nie odbywają się codziennie i nie trwają także całego dnia, tylko w różnych okresach. Z kolei, wykonywanie przez skarżącego czynności związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, tj. pranie, sprzątanie, robienie zakupów oraz gotowanie (robienie) posiłków dla żony nie sposób uznać za czynności związane ze sprawowaną nad niepełnosprawnym żoną opieką. Skarżący wykonuje je także dla siebie i stanowią one zwykłe czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym, także w tych gdzie nie ma osób niepełnosprawnych, a członkami rodziny są osoby aktywne zawodowo. W skardze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie: - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.- poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez brak ustalenia okoliczności, że skarżący od 2006 r. mieszka z żoną i opiekuje się nią, byli oni w stałym związku jeszcze przed ślubem a opieka nad bardzo chorą żoną wyłącza podjęcie przez skarżącego aktywności zawodowej; - przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez złą wykładnię i uznanie, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną żoną umożliwia skarżącemu podjęcie zatrudnienia i poprzez brak zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie i przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, skarżący wniósł o powołanie biegłego na okoliczność ustalenia stanu zdrowia jego żony i potrzeby opieki nad nią. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 października 2024 r. wydana została z naruszeniem przepisów prawa. Decyzją tą utrzymano w mocy, wydaną na wniosek skarżącego z dnia 18 grudnia 2023 r., decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 29 marca 2024 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną. Na wstępie, wyjaśnić należy, że zawarty w skardze wniosek skarżącego o powołanie biegłego nie mógł zostać uwzględniony, albowiem zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Ponadto, stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów, i to pod warunkiem, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym samym, prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów, a więc np. dowodu z opinii biegłego, jest niedopuszczalne. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) - zwanej dalej u.ś.r., która w art. 17 ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niewątpliwie, z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429), zgodnie z którą przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie w razie sprawowania opieki nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia. Jednakże, zgodnie z treścią art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (ustawa o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1). Z treści powołanego art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu dotychczasowym, tj. do dnia 31 grudnia 2023 r., wynika zaś, że o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skutecznie może ubiegać się wskazania w nim osoba, która sprawuje opiekę nad osobą niepełnosprawną (legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Przy tym, niewątpliwie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jednakże, jak słusznie wskazało Kolegium, przepis ten winien być, interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez wskazanej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Skarżący, jako mąż, jest osobą uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z opieką nad żoną. Związek małżeński został przez nich zawarty w dniu 22 września 2023 r. a więc przed wystąpieniem o wnioskowane świadczenie. W ocenie Sądu, dokonana w okolicznościach niniejszej sprawy przez orzekające w sprawie organy ocena, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad żoną – budzi wątpliwości co do jej zasadności, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przedstawionej w kontrolowanych decyzjach argumentacji. Wskazać bowiem należy, że w każdej sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia, a więc, czy istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zakresem sprawowanej opieki a niemożnością podjęcia zatrudnienia. Czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest zatem ustalenie czy rodzaj i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Jednakże, to do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zarówno organy, jak i sąd, nie są uprawnieni w niniejszym postępowaniu do kwestionowania orzeczenia o niepełnosprawności. Przy czym, samo posiadanie orzeczenia nie przesądza o tym, że opiekun osoby legitymującej się takim orzeczeniem, sprawuje opiekę, która uprawnia do przyjęcia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy a sprawowaniem opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Istnienie tego związku podlega bowiem ocenie w każdej indywidualnej sprawie. W niniejszej sprawie orzekające Kolegium podtrzymało stanowisko Prezydenta Miasta Gdańska, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnoprawną żoną. W ocenie organów obu instancji brak było bowiem podstaw do uznania aby skarżący zrezygnował z zatrudnienia w celu opieki nad żoną, gdyż skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających aktywność zawodową przed podjęciem opieki nad niepełnosprawną we wrześniu 2019 r. Wyjaśnić zaś należy, że miarodajny dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest stan faktyczny istniejący w dacie złożenia wniosku o świadczenie a także w dacie orzekania przez organy. Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. rezygnacja z zatrudnienia musi pozostawać w bezpośrednim związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie każda rezygnacja z zatrudnienia stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ jest jedynie obowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W każdym razie związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia, od kiedy utrzymuje się taki stan rzeczy, a zatem rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką mogła nastąpić miesiąc, rok, a nawet kilka lat przed złożeniem wniosku o świadczenie, najważniejsze, by oba te elementy pozostawały w związku przyczynowo-skutkowym (tak NSA w wyroku z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt I OSK 2156/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga bowiem wyłącznie rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, lecz równorzędną przesłanką jest brak możliwości podjęcia pracy z uwagi na sprawowaną opiekę. Tym samym, wbrew stanowisku orzekających w sprawie organów, nawet brak aktywności zawodowej skarżącego, przed podjęciem opieki nad niepełnosprawną we wrześniu 2019 r., nie mógłby mieć wpływu na wynik sprawy. Tym bardziej, że w tamtym czasie skarżący nie był uprawniony do ubiegania się o wnioskowane świadczenie, jako że nie pozostawał wtedy w związku małżeńskim z niepełnosprawną. Ponadto, organy obu instancji uznały, że nie zachodzi związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnoprawną żoną, jako że nie można uznać aby zakres sprawowanej przez niego opieki nad żoną uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia. Jednocześnie, organy obu instancji ustaliły, że skarżący pomaga żonie przy myciu, ubieraniu, korzystaniu z toalety. Nadto, przygotowuje żonie posiłki i lekarstwa. Skarżąca jest lewostronnie sparaliżowana, ma afazję oraz zawroty głowy. Co więcej, skarżąca porusza się o lasce ale musi być asystowana przez osobę trzecią w każdym momencie. Sama nie wychodzi z domu. Mąż musi towarzyszyć jej we wszystkich wizytach lekarskich. Nadto, skarżąca wymaga pomocy przy myciu, ubieraniu się, podaniu leków i korzystaniu z toalety. Bezsporne jest, że nikt inny poza skarżącym nie sprawuje opieki nad niepełnosprawną. Kolegium powołało się także na ustalenia wywiadu środowiskowego, podczas którego stwierdzono, że żona skarżącego wymaga stałej opieki i nie może funkcjonować bez pomocy osoby drugiej. Kolegium wskazało również na zaświadczenie lekarskie z 18 lutego 2024 r. i opinię logopedyczną z dnia 20 lutego 2024 r., w których stwierdzono, że żona skarżącego potrzebuje pomocy, musi być asystowana przy chodzeniu, siadaniu i kładzeniu do łóżka. Jej lewa ręka ma ograniczone ruchy, nie chwyta, jest zaciśnięta. Wskazać zaś należy, że opieka w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. ma być stała, oraz ciągła w sensie rozciągłości w czasie a jej zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. W zakres opieki wchodzą zarówno czynności opiekuńcze związane z obsługą chorego, jak i prowadzenie gospodarstwa domowego, gdyż osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności, nie może - co do zasady - sama wykonywać tych czynności, a są one niezbędne do codziennego funkcjonowania (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 354/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Opieka, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie dotyczy przy tym wyłącznie niezdolnej do samodzielnej egzystencji osoby leżącej. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby. Pamiętać należy, że rezygnacja z zatrudnienia w związku z opieką nad osobą potrzebującą oznacza całkowite poświęcenie się na rzecz drugiej osoby, co stanowi wielokrotnie o poświęceniu fizycznym oraz psychicznym (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 359/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w świetle powyższego, stwierdzić należy, że dokonana przez orzekające w sprawie organy w powyższym aspekcie ocena dotycząca braku związku przyczynowo – skutkowego pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który nie był kwestionowany i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Z ustaleń organów obu instancji wynika, że skarżący, na dzień złożenia wniosku a także w dacie orzekania przez organy, sprawował stałą i ciągłą opiekę nad żoną, która nie jest w stanie funkcjonować bez jego pomocy. Wyprowadzony przez orzekające organy wniosek o braku związku przyczyno – skutkowego nie przystaje więc do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalonych na jego podstawie okoliczności sprawy, co świadczy o naruszeniu art. 80 k.p.a. Uchybienie powyższe miało oczywisty, istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że dostrzeżone wadliwości mogą zostać usunięte przez organ odwoławczy, zgodnie z wiążącą na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uwzględnił skargę i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 października 2024 r.