II SA/Gd 1218/03

Dnia 10 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska /spr./ Sędziowie NSA Marek Gorski NSA Jacek Hyla Protokolant Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi P.H. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 10 lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia dyscypliny służbowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie i orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia 9 czerwca 2003 roku, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane w całości. 3 II SA/Gd 1218/03 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją z dnia 10 lipca 2003 r. Komendant Wojewódzki Policji, na podst. art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. Nr 7, poz. 58 z 2002 r. ze zm.), § 30 ust. 2, § 32 ust. 4 pkt 2 i § 23 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. Nr 4, poz. 14 z 1998 r.), po rozpatrzeniu odwołania obwinionego, w części uchylił, a w części utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji Nr [...] z dnia 9 czerwca 2003 r. o uznaniu P.H. winnym popełnienia czynów zarzucanych mu w postępowaniu dyscyplinarnym i odstąpieniu od wymierzenia kary. Jak wynika z orzeczeń obu instancji P.H. obwiniony został o to, że dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej przez to, że: 1) od dnia 9 stycznia. 2001 r. tj. od zgłoszenia o zdarzeniu drogowym, do dnia 31 stycznia 2003 r. tj. zakończenia kontroli problemowej realizowanej przez Sekcję Prewencji KMP – jako funkcjonariusz Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji będąc zobowiązanym do prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawie o popełnienie wykroczenia Rsow-47/01 realizował ww. czynności w sposób rażąco opieszały, co uniemożliwiło ustalenie sprawcy tego czynu oraz spowodowało przedawnienie karalności wykroczenia, 2) od dnia 11 lutego 2001 r. tj. od zgłoszenia o zdarzeniu drogowym, do dnia 31 stycznia 2003 r. tj. zakończenia kontroli problemowej realizowanej przez Sekcję Prewencji KMP – jako funkcjonariusz Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji będąc zobowiązanym do prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawie o popełnienie wykroczenia Rsow-203/01 realizował ww. czynności w sposób rażąco opieszały, co uniemożliwiło ustalenie sprawcy tego czynu oraz spowodowało przedawnienie karalności wykroczenia, 3) od dnia 11 czerwca 2001 r. tj. od zgłoszenia o zdarzeniu drogowym, do dnia 31 stycznia 2003 r. tj. zakończenia kontroli problemowej realizowanej przez Sekcję Prewencji KMP – jako funkcjonariusz Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji będąc zobowiązanym do prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawie o popełnienie wykroczenia Rsow-935/01 realizował ww. czynności w sposób rażąco opieszały, co uniemożliwiło ustalenie sprawcy tego czynu oraz spowodowało przedawnienie karalności wykroczenia, 4) od dnia 29 lipca 2001 r. tj. od zgłoszenia o zdarzenia drogowym, do dnia 31 stycznia 2003 r. tj. zakończenia kontroli problemowej realizowanej przez Sekcję Prewencji KMP – jako funkcjonariusz Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji będąc zobowiązanym do prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawie o popełnienie wykroczenia Rsow-1214/01 realizował ww. czynności w sposób rażąco opieszały, co uniemożliwiło ustalenie sprawcy tego czynu oraz spowodowało przedawnienie karalności wykroczenia, 5) od dnia 4 sierpnia 2001 r. tj. od zgłoszenia o zdarzeniu drogowym, do dnia 31 stycznia 2003 r. tj. zakończenia kontroli problemowej realizowanej przez Sekcję Prewencji KMP – jako funkcjonariusz Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji będąc zobowiązanym do prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawie o popełnienie wykroczenia Rsow-1235/01 realizował ww. czynności w sposób rażąco opieszały, co uniemożliwiło ustalenie sprawcy tego czynu oraz spowodowało przedawnienie karalności wykroczenia, 6) od dnia 11 września 2001 r. tj. od zgłoszenia o zdarzeniu drogowym, do dnia 31 stycznia 2003 r. tj. zakończenia kontroli problemowej realizowanej przez Sekcję Prewencji KMP – jako funkcjonariusz Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji będąc zobowiązanym do prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawie o popełnienie wykroczenia Rsow-1510/01 realizował ww. czynności w sposób rażąco opieszały, co uniemożliwiło ustalenie sprawcy tego czynu oraz spowodowało przedawnienie karalności wykroczenia, 7) od dnia 17 września 2001 r. tj. od zgłoszenia o zdarzeniu drogowym, do dnia 31 stycznia 2003 r. tj. zakończenia kontroli problemowej realizowanej przez Sekcję Prewencji KMP – jako funkcjonariusz Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji będąc zobowiązanym do prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawie o popełnienie wykroczenia Rsow-1566/01 realizował ww. czynności w sposób rażąco opieszały, co uniemożliwiło ustalenie sprawcy tego czynu oraz spowodowało przedawnienie karalności wykroczenia - co stanowi niedopełnienie obowiązków określonych przez art. 14 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 54 kpow. posiadając w prowadzeniu postępowanie wyjaśniające Rsow-611/02, Rd-2051/02 dot. kolizji drogowej z dnia 27 marca 2002 r. – w wyniku zaniedbań w realizacji czynności w tym postępowaniu, a polegających na niczym nieuzasadnionej bezczynności w okresie 08.04.2002 – 13.02.2003 r., doprowadził do przedawnienia karalności wykroczenia - co stanowi niedopełnienie obowiązków określonych przez art. 14 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 54 kpow. Komendant Miejski Policji uniewinnił P.H. od jednego z czynów, natomiast odnośnie wyżej opisanych przewinień uznał obwinionego winnym i odstąpił od wymierzenia kary (k-133 i 4 akt adm.). Z uzasadnienia orzeczenia organu I instancji wynika m.in., że w okresie objętym zarzutami P.H. przeciążony był pracą (ok. 60-70 postępowań dot. kolizji drogowych w skali miesiąca, wezwania do zdarzeń drogowych i inne), wobec zmiany przepisów dotyczących spraw o wykroczenia i braków wymaganych formularzy oraz innych nakładających się trudności "nieprawidłowości w siedmiu z takiej ilości prowadzonych postępowań nie świadczą o umyślności czy złej woli policjanta". "Bezczynność kierownictwa w podejmowaniu czynności naprawczych skutkowała narastaniem zaległości (w pracy policjantów) a w efekcie wszczęciu postępowań dyscyplinarnych wobec szeregowych policjantów" (cyt. z uzasadn. str. 134 akt adm.). Organy obu instancji podały również, że P.H. cieszy się opinią wyróżniającego się w służbie, był wielokrotnie nagradzany, nie był karany, a jego postawa pozwala odstąpić od wymierzenia kary dyscyplinarnej, która byłaby zbyt dużą dolegliwością dla policjanta. W związku z podniesionymi w odwołaniu zarzutami o niewłaściwej organizacji pracy w SRD KMP w G., obciążeniu służbą w tzw. "pogotowiu wypadkowym" w systemie dwunastogodzinowym i trzyzmianowym, organ odwoławczy napisał, że argumenty podniesione w odwołaniu należy uwzględnić (k-137 akt adm.) lecz uchylił orzeczenie organu I instancji jedynie w części dotyczącej popełnienia przewinień opisanych w pkt 1, 2 i 3 i w tej części postępowanie umorzył, utrzymując je w pozostałej części w mocy. Z cytowanego uzasadnienia wynika również, że organ przyjął, iż karalność wykroczeń, o popełnienie których prowadził postępowanie wyjaśniające P.H. ustała w 2002 roku (gdyż były to zdarzenia drogowe z 9 stycznia, 11 lutego, 11 czerwca, 29 lipca, 4 sierpnia, 11 września i 17 września 2001 roku), ale przedawnienie karalności nastąpiło jedynie w odniesieniu do wykroczeń z dni: 9 stycznia, 11 lutego i 11 czerwca 2001 r., natomiast w odniesieniu do pozostałych "obowiązuje dyrektywa z art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 06.04.1990 r. o Policji tj. niewymierzenie kary po upływie jednego roku od popełnienia czynu stanowiącego naruszenie dyscypliny służbowej" (k-138 akt adm.). W odwołaniu od orzeczenia organu I instancji i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P.H. podniósł, że upłynął okres karalności za czyny przypisywane obwinionemu w postępowaniu dyscyplinarnym, a niezależnie od tego w uzasadnieniu orzeczenia nie wskazano dowodów potwierdzających naruszenie dyscypliny służbowej przez skarżącego, natomiast opisano okoliczności potwierdzające niewłaściwą organizację pracy w Sekcji Ruchu Drogowego KMP, za co skarżący nie może ponosić odpowiedzialności. Do tak sformułowanego zarzutu podniesionego w odwołaniu od orzeczenia dyscyplinarnego organu I instancji organ odwoławczy nie ustosunkował się. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga jest uzasadniona, a podniesione w niej zarzuty – w większości trafne. Obowiązujące w czasie orzekania w sprawie przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (publ. jw.) i przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (publ. jw.) przewidywały m.in., że policjant podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej (art. 133 ustawy), którą stanowić może czyn policjanta popełniony w czasie służby lub podczas wykonywania zadań albo czynności służbowych, polegający na zawinionym niewykonaniu obowiązków wynikających z ustawy, przepisów wykonawczych lub rozkazów i poleceń (...) (§ 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Art. 135 ust. 2 ustawy o Policji stanowi, że nie można wymierzyć policjantowi kary dyscyplinarnej po upływie 1 roku od dnia popełnienia czynu tj. – w tym przypadku – naruszeniu dyscypliny służbowej. Przypisywane P.H. czyny polegały, jak wynika z przedstawionych zarzutów (post. o wszczęciu post. dyscyplinarnego z dnia 9 maja 2003 r. i uzupełnieniu z dnia 20 maja 2003 r.) na prowadzeniu czynności w sprawach o wykroczenia drogowe w sposób rażąco opieszały, co uniemożliwiło ustalenie sprawcy i spowodowało przedawnienie karalności wykroczeń wyszczególnionych w zarzutach postępowania. Zatem mogły być to czyny, o jakich mowa w cyt. wyżej § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 19 grudnia 1997 r., o ile postępowanie wyjaśniające bądź dyscyplinarne doprowadziłoby do ustalenia winy funkcjonariusza. Z uzasadnień orzeczeń organów obu instancji wynika, że P.H. w czasie popełnienia zarzucanych mu naruszeń dyscypliny służbowej obciążony był nadmiernie obowiązkami służbowymi, brakowało odpowiednich "nowych druków" itp., a kierownictwo Sekcji wiedząc o nadmiernym obciążeniu funkcjonariuszy – z braku możliwości – nie podejmowało kroków naprawczych. Cytowane fragmenty uzasadnienia orzeczenia organu I instancji, w którym mówi się również o braku umyślności czy złej woli policjanta, świadczyć mogą bądź o braku winy funkcjonariusza, działaniu w stanie wyższej konieczności pod presją kolizji obowiązków bądź – o zaistnieniu tzw. przypadku mniejszej wagi, o jakim mowa w § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Okoliczności tych, jak słusznie zarzucono w skardze, organy orzekające nie wyjaśniły w stopniu wystarczającym do przypisania skarżącemu zawinienia w dopuszczeniu się niewykonania obowiązków służbowych. Niezależnie od powyższego zasadny jest również zarzut skarżącego, że organy dyscyplinarne nie ustosunkowały się do zarzutu przedawnienia karalności czynów funkcjonariusza. Rozważania na ten temat mogły mieć prawne znaczenie jedynie w przypadku ustalenia, że P.H. dopuścił się czynów, o jakich mowa w § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Przedawnienie wymierzenia kary dyscyplinarnej określa art. 135 ust. 2 ustawy przewidując, że nie można jej wymierzyć policjantowi po upływie roku od dnia popełnienia czynu. Czyn P.H. ścigany dyscyplinarnie to – w każdym z przypadków kolizji drogowych przedstawionych w zarzutach – zawinione niewykonanie obowiązków. Zatem dla przypisania obwinionemu naruszenia dyscypliny służbowej należy każdorazowo ustalić, w jakim czasie skarżący nie wykonywał obowiązków służbowych w sposób zawiniony i od tej daty liczyć termin przedawnienia karalności. Automatyczne przypisanie obwinionemu w każdym z przypadków kolizji drogowej winy za niewykrycie sprawcy i ustanie karalności wykroczenia jest nieuzasadnione i pozostaje w sprzeczności z zasadami odpowiedzialności dyscyplinarnej (art. 133 ustawy). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając, że organy orzekające w postępowaniu dyscyplinarnym p-ko P.H. naruszyły przepisy prawa materialnego, a w szczególności – art. 133 § 1 i 135 § 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r., wyżej wskazanego oraz przepisy postępowania dyscyplinarnego, a w szczególności § 9 § 1 pkt 1 i 3, § 12 ust. 2 i § 23 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia, a nadto – przepisy postępowania administracyjnego, w tym – art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 KPA uchylił zaskarżone orzeczenie i orzeczenie organu I instancji. Jako podstawę uchylenia zaskarżonych decyzji przyjęto przepisy art. 145 § 1 pkt 1a i c cyt. wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie zawarte w pkt 2 sentencji wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 wskazanej ustawy.