II SA/Gd 1230/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka- Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Kinga Czemis po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. M. C. na decyzję Wojewody z dnia 16 kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium z tytułu nauki w szkole ponadpodstawowej dla dorosłych uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 kwietnia 2002 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję z dnia 5 marca 2002 r. nr [...] wydaną przez Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy dotyczącą odmowy przyznania stypendium z tytułu podjęcia nauki w szkole ponadpodstawowej dla dorosłych, A. C. Podstawą wydania decyzji Wojewody były przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 37 d ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt1 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.), oraz rozporządzenie z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie określenia powiatów (gmin) zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym (Dz.U. Nr 151, poz. 1702). W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że A. C. zarejestrowała się jako bezrobotna bez prawa do zasiłku w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. dnia 21 grudnia 2001 r. W dniu 15 lutego 2002 r. strona złożyła w Urzędzie Pracy wniosek o przyznanie stypendium z tytułu kontynuowania nauki w Liceum Handlowym dla Dorosłych w T., dołączając zaświadczenie tej szkoły, że jest uczennicą klasy II. Kierownik Urzędu Pracy działając w imieniu Starosty odmówił przyznania stypendium argumentując, że A. C. nie spełnia wymogów art. 37 d ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ponieważ podjęła dalszą naukę w trakcie trwania statusu absolwenta. A. C. odwołała się od tej decyzji. Wojewoda utrzymując w mocy decyzję organu I instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a w rozumieniu w/w ustawy absolwentem jest bezrobotny w okresie 12 miesięcy od dnia określonego w dyplomie, świadectwie ukończenia szkoły lub zaświadczeniu o ukończeniu kursu, jeżeli uczęszczał w systemie dziennym do ponadpodstawowej oraz ponadgimnazjalnej szkoły publicznej lub niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej albo do szkoły wyższej. W kontekście art. 37 d w/w ustawy stypendium przysługuje jedynie bezrobotnemu, który po utracie statusu absolwenta w ciągu 6 miesięcy podjął dalszą naukę. Ponieważ A. C. zarejestrowała się jako bezrobotna dopiero w dniu 21 grudnia 2001 r., a ukończyła naukę w zasadniczej szkole zawodowej dnia 21 czerwca 2000 r., nigdy w świetle ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu nie miała statusu bezrobotnego absolwenta tym samym nie mogła go utracić. Ponadto według Wojewody zgodnie z art. 37 d ust. 1 przyznanie stypendium jest uzależnione od podjęcia nauki w okresie 6 miesięcy po utracie statusu absolwenta a nie jak mamy do czynienia w tej sprawie kontynuowania nauki rozpoczętej wcześniej (A. C. była uczennicą Liceum Handlowego od 2000 r.). A. C. wniosła skargę na decyzję Wojewody do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku. Skarżąca zarzucała, że Powiatowy Urząd Pracy w T. mimo wielokrotnego dowiadywania się o pracę nie informował jej o możliwości uzyskania stypendium oraz warunkach, jakie musi spełnić, aby takie stypendium otrzymać. Takich informacji nie było też w ogłoszeniach znajdujących się na terenie Urzędu Pracy. Skarżąca zarejestrowanie się jako osoba bezrobotna dopiero w grudniu 2002 r. tłumaczyła tym, że nie miała motywacji do momentu dowiedzenia się o planowanych zmianach stanu prawnego i możliwości skorzystania ze stypendium. Według skarżącej rejestracja jako bezrobotna w ciągu 1 roku i 6 miesięcy od ukończenia szkoły daje prawo otrzymania stypendium. Niespełnienie pewnych wymogów formalnych przez A. C. wynikało z braku odpowiedniej informacji po stronie urzędników Powiatowego Urzędu Pracy w T. Takie działanie Urzędu Pracy mogło być, według skarżącej celowym działaniem organów administracji. Podkreśliła jednocześnie trudną sytuację materialną rodziców, którzy ją utrzymują. W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 37 d ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.), obowiązujący w chwili wydania decyzji organu II instancji stanowił: " Bezrobotnemu zamieszkałemu w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, który po, utracie statusu absolwenta, w ciągu 6 miesięcy podjął dalszą naukę w systemie wieczorowym lub zaocznym w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej albo szkole w szkole wyższej, starosta na wniosek bezrobotnego, przyznaje stypendium w wysokości 60% kwoty zasiłku......" Poza sporem pozostaje okoliczność, że T. był uznany za miasto zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. ( Rozporządzenie RM z dnia 18 grudnia 2001 r., Dz.U. Nr 151, poz. 1702). Zgodnie z przepisem art. 37 d ust. 1, uprawnienie przysługuje bezrobotnemu, czyli osobie zarejestrowanej we właściwym urzędzie pracy w okresie 6 miesięcy, po utracie statusu absolwenta. W przedmiotowej sprawie A. C. zarejestrowała się jako bezrobotna dopiero 21 grudnia 2001 r. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i z uwagi na to, że ukończyła zasadniczą szkołę zawodową dnia 21 czerwca 2000 r., nie mogła posiadać, w rozumieniu ustawy statusu absolwenta szkoły ponadpodstawowej. W tym kontekście niewłaściwym wydaje się uzasadnienie organu I instancji, który odmówił stypendium, ponieważ wnioskodawczyni podjęła dalszą naukę w trakcie trwania statusu absolwenta nadal, bowiem była absolwentem szkoły ponadpodstawowej. Nie zwrócił na tę okoliczność uwagi organ II instancji. Odnosząc się do uzasadnienia decyzji Wojewody Sąd stwierdził, że rozumienie zapisu art. 37 d ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w ten sposób, że wymogiem uzyskania stypendium jest dopiero podjęcie nauki w ciągu 6 miesięcy od utraty statusu bezrobotnego, jest nieprawidłowe. W świetle art. 37 d ust. 2 i 3 oraz celu ustawy, jakim jest aktywizacja zawodowa, warunkiem niezbędnym do przyznana stypendium jest okoliczność, aby osoba ubiegająca się o to stypendium, podjęła naukę w systemie wieczorowym lub zaocznym w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej albo wyższej, najpóźniej w ciągu 6 miesięcy od daty utraty statusu absolwenta. Nie oznacza to, że wniosek o przyznanie stypendium nie może zostać skutecznie wnoszony po rozpoczęciu nauki w innej szkole, jeśli wnioskodawca spełnił wyżej wskazany warunek. Jest rzeczą niewątpliwą, że skarżąca zgłosiła się w Urzędzie Pracy ostatniego dnia upływu 6 miesięcznego terminu od utraty statusu absolwenta, bowiem 12 miesięczny okres przewidziany ustawą upłynął, jak się wydaje dnia 21 czerwca 2001 r. (w aktach sprawy brak dokumentów, o jednoznacznej treści, świadczących o ukończeniu przez A. C. szkoły zawodowej). Istotną do rozważenia, w ocenie Sądu jest kwestia podniesiona przez A. C. w skardze, a dotycząca braku ze strony urzędników Urzędu Pracy w T. jakichkolwiek informacji, które pomogłyby skarżącej zrozumieć prawa przysługujące jej w sprawie. Zgodnie z art. 7 k.p.a. na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Realizacji tej normy służy cały szereg przepisów dotyczących postępowania dowodowego, którego jednak w sprawie nie przeprowadzono. Skarżąca powołuje się na to, iż była w Urzędzie Pracy wielokrotnie i nie poinformowano jej o prawie ubiegania się o stypendium. Skąpy materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że skarżąca była w Urzędzie Pracy przed upływem 12 miesięcy od ukończenia szkoły ponadpodstawowej. Okoliczność tę organ winien wyjaśnić w postępowaniu, bowiem na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie da się jednoznacznie stwierdzić czy skarżąca zachowała czy nie zachowała statusu bezrobotnego absolwenta. Jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada udzielania informacji. Art. 9 k.p.a. przewiduje: " Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Jest to zasada o fundamentalnym znaczeniu i rozciąga się nie tylko na toczące się postępowanie, ale dotyczy praw i obowiązków strony, które podlegają rozpatrzeniu w trybie postępowania administracyjnego. Z taka sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Prawo do informacji formułuje również Europejski Kodeks Dobrej Administracji w art. 10 ust. 3 " W razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotycząca możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jego działalności oraz dotyczą pożądanego sposobu rozstrzygnięcia sprawy" (por. B. Adamiak/ J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarze Becka, wydanie 6, str. 80-81). W sprawie skarżąca twierdzi, że Urząd Pracy wiedział o jej sytuacji i kilkakrotnie dowiadywała się osobiście o pracę, ale nikt z urzędników nie poinformował jej o możliwości uzyskania stypendium. Urzędnik przyjmujący kartę rejestracyjną bezrobotnego, już przy zachowaniu minimum staranności mógł posiąść wiedzę o tym, że skarżąca po ukończeniu szkoły zawodowej podjęła naukę w innej szkole zwłaszcza, że na stronie II karty rejestracyjnej istnieje zapis " nie pobiera nauki w szkole w systemie dziennym". Przy zachowaniu należytej staranności urzędnika, rejestracja bezrobotnej połączona byłaby zapewne z wnioskiem o przyznanie stypendium. Sąd nie ma możliwości ani kompetencji do wyjaśnienia tej kluczowej dla sprawy okoliczności, niemniej jednak trzeba pamiętać, że obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a. powinien być rozumiany tak szeroko, jak jest to tylko możliwe, zaś jego naruszenie traktować należy jako wystarczająca przesłankę do uchylenia decyzji ( zobacz wyrok NSA SA/Lu 2087/95, baza orzeczeń Lex nr 30816). Z uwagi na powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.