II SA/Gd 1235/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie NSA Marek Gorski, WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta Sopotu z dnia 8 marca 2002 r. nr [...]. W dniu 18 lutego 2002 r. K. i M. S. wystąpili z wnioskiem o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...], dla której – jak podali we wniosku – prowadzona jest księga wieczysta [...]. Decyzją z dnia 8 marca 2002 r., nr [...] Prezydent Miasta odmówił nieodpłatnego nabycia przez K. i M. S. prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...], stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 548 m² objętej księgą wieczystą [...]. W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wskazał, iż nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. i 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Nieruchomościami wymienionymi w dekrecie są gospodarstwa rolne oraz działki gruntowe nadane w trybie osadnictwa rolnego na Ziemiach Odzyskanych na mocy dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i Wolnego Miasta G. Przedmiotowa nieruchomość nie została nadana w trybie osadnictwa rolnego, lecz oddana została w użytkowanie wieczyste R. i A. M. oraz A. i E. S. w równych częściach w myśl przepisów ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych oraz ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, wobec czego wnioskodawcy nie spełniają przesłanek o jakich stanowi art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Rozpoznając odwołanie K. i M. S. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 czerwca 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że K. i M. S. nabyli prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego w S. przy ulicy [...] w dniu 19 maja 1994 r. Organ podał, powołując się na treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, że roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności (współwłasności) nieruchomości przysługuje tym osobom fizycznym, którym zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonych na obszarach Ziem Odzyskanych oraz byłego Wolnego Miasta G. i które to nieruchomości są zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowią nieruchomości rolne. Ustawodawca do kręgu osób uprawnionych zalicza także następców prawnych osób wymienionych w art. 1 ust. 1 powołanej ustawy. Następnie organ odwoławczy wywiódł, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości poprzez stwierdzenie, że ustawodawcy chodziło o nabycie przez osoby uprawnione prawa własności gospodarstw rolnych, nadanych w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych. Organ odwoławczy podkreślił, iż odwołanie się w art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy do dekretu z dnia 6 września 1951 r. miało na celu jedynie wskazanie zasięgu terytorialnego na jakim ustawa ta ma zastosowanie. Organ wskazał, iż mimo że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest nieprawidłowe, to jednak sentencja decyzji jest zgodna z prawem. Organ podniósł bowiem, że K. i M. S. są wprawdzie następcami prawnymi osób, o których stanowi art. 1 ust. 1 ustawy, jednak osoby te nie były w dniu 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi gruntu, zaś obie przesłanki z art. 1 ust. 1 ustawy odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego muszą być spełnione łącznie, to znaczy osoby fizyczne zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu 24 października 2001 r. muszą być użytkownikami wieczystymi. Na powyższą decyzję skargę wnieśli K. i M. S., wnosząc o jej zmianę. W uzasadnieniu wskazali, że prawo użytkowania wieczystego gruntu nabyli w dniu 19 maja 1994 r. i w dniu 24 października 2001 r. byli użytkownikami wieczystymi. W związku z tym błędne jest stanowisko organu drugiej instancji jakoby skarżący byli następcami prawnymi osoby, która w dniu 24 października 2001 r. nie była użytkownikiem wieczystym gruntu, bowiem już w 1994 r. skarżący nabyli prawo użytkowania wieczystego gruntu, a zatem w dniu wejścia w życie ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości – 24 października 2001 r. byli użytkownikami wieczystymi. W konkluzji skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty przywołane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podniósł, że skarżący dniu 19 maja 1994 r. nabyli udział w prawie użytkowania wieczystego wynoszący ½ części , a pozostałą część udziału nabyli 8 stycznia 2001 r. Uchybieniem Kolegium jest powołanie w zaskarżonej decyzji daty 19 maja 1994 r. jako daty nabycia całej nieruchomości, mimo to orzeczenie jest merytorycznie zasadne. Na rozprawie skarżący oświadczył, że w 1990 r. był współużytkownikiem wieczystym działki w drodze spadkobrania po matce E. S. , która zmarła w 1969 r. , a postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku zapadło w 1990 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) , sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa, dotyczy obowiązku nałożonego na organy administracji publicznej podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organy obu instancji temu obowiązkowi nie sprostały. W aktach administracyjnych znajduje się umowa w formie aktu notarialnego z dnia 14 października 1964 r. Wynika z niej, że dla nieruchomości – działki położonej przy ul. [...] w S. prowadzona jest Księga Wieczysta [...]. Umową z dnia 14.10.1964 r. ustanowiono odrębną własność lokali mieszkalnych, z których jeden, oznaczony nr [...] sprzedano małż. R. i A. M., a drugi, oznaczony nr [...] – małż. A. i E. S. Na rzecz nabywców lokali ustanowiono także w równych częściach prawo wieczystego użytkowania w/w działki. W aktach znajduje się też odpis z KW nr [...], z której wynika, że jest ona prowadzona dla lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w S. - czyli dla lokalu, który w dniu 14.10.1964 r. sprzedany został małż. M. Z odpisu z KW [...] wynika, że właścicielami tego lokalu są obecnie małż. M. i K. S. – skarżący. Złożony przez nich wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zawierał numer Księgi Wieczystej co prawda nie działki , a lokali – lecz obydwu, a ponadto jak wynika z wniosku wymieniono w nim załączniki – poza kopią odpisu księgi wieczystej, także kopię postanowienia w sprawie nabycia spadku jak i kopię postanowienia o dziale spadku. Treść dokumentów nie została we wniosku bliżej określona, dokumentów tych brak także w aktach administracyjnych . Nie wiadomo, czy nie ma ich jedynie w aktach, czy też nie zostały w ogóle dołączone do wniosku, mimo ich wymienienia. Organy nie żądały uzupełnienia wniosku o wymienione załączniki, brak też odniesienia się w decyzjach do takich właśnie dokumentów jak stwierdzenie nabycia spadku czy też działu spadku. Jednak z porównania treści wszystkich opisanych wyżej dokumentów wynika przypuszczenie, mimo że skarżący nie powołują się na to nawet w skardze, że mogli oni być użytkownikami wieczystymi nie tylko w drodze nabycia prawa wieczystego użytkowania od małż. M., lub ich następców, lecz także w inny sposób – choćby na skutek dziedziczenia , co sugeruje wymieniony we wniosku odpis postanowienia o nabyciu i dziale spadku. Fakt ten potwierdził na rozprawie skarżący podając, że jest spadkobiercą po matce E. S. ( będącej stroną umowy z dnia 14 października 1964 r. ). Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nie sposób zresztą wywieść jakiegokolwiek wiążącego wniosku, czyim następcą prawnym w ocenie organu są skarżący, bowiem dane personalne tej osoby nie zostały wymienione w uzasadnieniu decyzji. Jedynie ze znajdujących się w aktach umów zawartych między A. M. a skarżącymi w dniu 19 maja 1994 r. i 8 stycznia 2001 r., których przedmiotem była sprzedaż udziału we współwłasności lokalu mieszkalnego nr [...] oraz udziału w prawie użytkowania wieczystego działki , dla której prowadzona jest KW [...] , jak też powołanie się przez organ odwoławczy na nr KW [...] , prowadzonej dla tego właśnie lokalu można wywieść wniosek, że tą osobą miałby być A. M. Sprawa nie została więc w sposób prawidłowy rozpatrzona, a niewłaściwie ustalony stan faktyczny nie pozwalał na prawidłowe dokonanie oceny wniosku skarżących i wydanie zgodnej z prawem decyzji. Sąd nie podziela również poglądu prawnego, wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości ( art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości Dz. U. Nr 113, poz.1209 ze zm.) przysługuje tylko wnioskodawcy , który zarówno w dniu 26 maja 1990 r. jak i w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 24 października 2001r. był użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Dodatkowo – w ocenie Kolegium – tylko następca prawny , który nabył użytkowanie wieczyste po dniu 24 października 2001 r. będzie mógł wystąpić z wnioskiem o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości , ponieważ w obu datach musi być zachowana tożsamość osoby fizycznej, będącej poprzednikiem prawnym. W ten sposób z kręgu podmiotów uprawnionych zgodnie z cytowanym przepisem wyłączono osoby, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed datą wejścia w życie cytowanej ustawy. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie podziela tego poglądu organu odwoławczego, dotyczącego podmiotowego zakresu stosowania art. 1 ust. 1 analizowanej ustawy. Ugruntowany jest pogląd, że nie można przyjąć takiej interpretacji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. , która dawałaby podstawę do stwierdzenia, że zamiarem ustawodawcy było wyłączenie z kręgu podmiotów uprawnionych do przekształcenia osób, które w okresie między dniem 26 maja 1990 r. a 24 października 2001 r. lub po tej dacie nabyły w drodze kupna lub dziedziczenia prawo użytkowania wieczystego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze aktualny stan prawny.