II SA/Gd 1236/01

Dnia 10 marca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie : NSA: Jacek Hyla as. WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dnia 5 marca 2001 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 13 lutego 2001r., nr [...] oraz zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. O. 10 (dziesięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 13 lutego 2001 r. Nr [...] odmówił M. O. przyznania zasiłku okresowego z powodu braku środków finansowych. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ubiegający się spełnia warunki do otrzymania zasiłku okresowego, jednakże ograniczone możliwości finansowe jakimi dysponował Ośrodek nie dawały możliwości przyznania wnioskowanego rodzaju pomocy. M. O. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Utrzymuje się wyłącznie z renty inwalidzkiej w wysokości 334,25 zł miesięcznie, z której, po opłaceniu stałych opłat pozostaje średnio kwota 20 - 30 zł. Nie wystarcza ona na pokrycie najniezbędniejszych potrzeb bytowych i zdrowotnych. Decyzją z dnia 5 marca 2001 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. O., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wprawdzie środki pieniężne, którymi dysponuje odwołujący nie wystarczają na zaspokojenie jego niezbędnych potrzeb, podzielając tym samym argumentację odwołania, jednakże z uwagi na brak środków na zaspokojenie potrzeb wszystkich osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej MOPS uwzględnia w pierwszej kolejności wnioski osób, które nie mają jakichkolwiek źródeł utrzymania. Natomiast pan O., choć ma bardzo niską rentę, to jednak ma źródło dochodu. W sytuacji zatem, gdy ośrodek pomocy społecznej nie dysponował środkami, odmowa przyznania zasiłku okresowego była uzasadniona. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. O., podkreślając bardzo trudną sytuację materialną, w jakiej się znalazł. Wskazał również, że otrzymywane z tytułu renty inwalidzkiej świadczenie jest nie wystarczające na zakup żywności, a także leków, które ze względu na stan zdrowia powinien systematycznie przyjmować leki. W odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że organ pomocy społecznej po ustaleniu, że występują przesłanki wymienione w art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej może, lecz nie musi przyznać świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem I stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. z 1998 r. Dz.U. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zasiłek okresowy może być przyznany, jeżeli dochód nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, w szczególności ze względu na m. in. długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, brak możliwości zatrudnienia. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "może być przyznany" oznacza, że wydana w tym zakresie decyzja organu pomocy społecznej jest decyzją o charakterze uznaniowym i nawet w sytuacji, gdy zostaną spełnione zawarte w tym przepisie przesłanki, organ z uwagi na konkretne okoliczności może odmówić przyznania takiego zasiłku. W sprawie bezspornym między stronami jest fakt, że potrzeby skarżącego odpowiadają celom pomocy społecznej i że spełnia on ustawowe przesłanki umożliwiające przyznanie mu pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. Sytuacja życiowa skarżącego została bowiem w sposób należyty zbadana przez organy administracji w toku postępowania. Organy pomocy społecznej, rozpatrując konkretną sprawę, muszą brać również pod uwagę treść art. 2 ust. 4 ww. ustawy, który stanowi, że potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Działają one bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Gmina ma obowiązek ustalenia i wypłacenia tej formy pomocy ze środków finansowych otrzymanych z administracji rządowej, gdyż ta forma pomocy została zlecona gminie ustawą o pomocy społecznej (art. 11 pkt 2 ustawy). Przyznanie zasiłku okresowego nie jest zadaniem obowiązkowym, lecz uznaniowym, przy czym uznaniowość nie oznacza dowolności w odmowie przyznania tego zasiłku. Dlatego też organ odmawiając przyznania zasiłku okresowego musi uzasadnić, z jakich przyczyn odmawia jego przyznania. Wprawdzie organy administracji samodzielnie dokonują oceny warunków i wyboru osób uprawnionych do pobierania świadczeń, jednakże decyzje te muszą być odpowiednio uzasadnione, a powołane przyczyny znajdować potwierdzenie w ustalonym stanie faktycznym. O ile przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia sprawy do uznania organu, o tyje nie zwalnia tego organu od obowiązku wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego. Sąd uznał, że organy pomocy społecznej nie uzasadniły należycie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku okresowego. Nie wykazano bowiem, że pomimo spełnienia przesłanek z art. 31 ustawy o pomocy społecznej przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego przekraczałoby możliwości pomocy społecznej, wyznaczone wielkością posiadanych przez MOPS w Inowrocławiu środków finansowych. Nie wskazano także przyjętych przez organ kryteriów przyznawania zasiłków okresowych, a w szczególności dokumentów (np. zestawienia środków finansowych jakie otrzymał MOPS), z których wynikałoby, że organ pomocy społecznej z uwagi na ograniczone środki finansowe na pomoc społeczną przyjął zasadę, że zasiłki okresowe przyznawane będą tylko na rzecz osób i rodzin, które nie posiadają żadnego dochodu. Wprawdzie fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, a za taki niewątpliwie uznać należy stan środków finansowych, którymi organ I instancji dysponował na ten cel pomocy społecznej, to jednak - zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. - należy je zakomunikować stronie, czego organ nie uczynił. W tej sytuacji nie można przyjąć, że ośrodek pomocy społecznej nie dysponował środkami na ten rodzaj pomocy, a odmowa przyznania zasiłku okresowego była uzasadniona. Postępowanie takie narusza art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto, zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 107 § 3 k.p.a. Nie można bowiem uznać za prawidłowe uzasadnienie jedynie ogólnikowego i nie znajdującego* potwierdzenia w aktach sprawy stwierdzenia, że "(...) Urząd nie ma wystarczających środków na zaspokojenie wszystkich potrzebujących pomocy. W pierwszej kolejności stara się udzielać pomocy osobom, które nie mają żadnych źródeł utrzymania." Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Powyższe rozstrzygnięcie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o odmowie przyznania zasiłku okresowego nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku, z tym że ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 zezm).