II SA/Gd 1240/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-05-28

Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Dariusz Kurkiewicz, Justyna Dudek-Sienkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności dziecka, jeśli wnioskodawczyni w tym samym okresie pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na męża i nie złożyła formalnego oświadczenia o rezygnacji z tego świadczenia?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności dziecka, jeśli wnioskodawczyni w tym okresie pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na męża i nie złożyła formalnego oświadczenia o rezygnacji z tego świadczenia. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje dopiero po ustaniu przesłanki negatywnej, jaką jest posiadanie prawa do innego świadczenia opiekuńczego, co w tym przypadku nastąpiło po wygaśnięciu decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Stan faktyczny
A. S. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na syna M. K., który został uznany za osobę niepełnosprawną od urodzenia. Wnioskodawczyni w okresie od 1 maja 2017 r. do 31 października 2022 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na męża. Sąd Rejonowy wyrokiem z 5 marca 2024 r. ustalił, że syn wymaga stałej opieki. Wnioskodawczyni domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności syna (luty 2021 r.), wskazując na długotrwałe postępowanie sądowe i różnicę w kwotach świadczeń. Organy administracyjne przyznały świadczenie od 1 listopada 2022 r., argumentując, że do tego czasu wnioskodawczyni pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na męża i nie złożyła formalnego oświadczenia o rezygnacji z niego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. S.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 września 2024 r., nr SKO Gd/3495/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 września 2024 r. nr SKO Gd/3495/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: A.S. złożyła w dniu 25 kwietnia 2024 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem M. K. Wniosła o świadczenie pielęgnacyjne na syna na starych zasadach, wskazując, że opieka nad dzieckiem uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Syn wnioskodawczyni M. K. urodzony 2 lutego2010 r. w Gdańsku, orzeczeniem Powiatowego zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie z dnia 24 marca 2021 r., został zaliczony do osób niepełnosprawnych od urodzenia; orzeczenie wydano do dnia 2 lutego 2026 r. wskazując, że nie wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W wyniku rozpoznania odwołania, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim orzeczeniem z dnia 12 października 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Sąd Rejonowy Gdańsk - Południe w Gdańsku Sekcja ds. Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt VI U 927/22 zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że ustalił symbol przyczyny niepełnosprawności 12-C oraz ustalił, że M. K. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W dniu 4 czerwca 2024 r. został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że A. S. prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz dwójką dzieci N. i M. Mąż pracuje w firmie A. Sp.z o.o. jako dozorca. A. S. oświadczyła, iż nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad synem M. K. A. S. do dnia 31 października 2022 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem M. K. Syn wnioskodawczyni choruje na autyzm dziecięcy, ma wadę wzroku, pozostaje pod stałą opieką lekarzy specjalistów, w czynnościach codziennych wymaga pomocy, jest uczniem Szkoły Podstawowej w klasie integracyjnej. M. korzysta w szkole z zajęć rewalidacyjnych, terapii pedagogicznej, socjoterapii oraz objęty jest indywidualną edukacją z języka polskiego i matematyki. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad synem całodobowo; w ramach sprawowanej opieki wykonuje wymienione czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze, pozostaje w stałym kontakcie ze szkołą, do której uczęszcza syn M., na każde wezwanie nauczyciela stawia się niezwłocznie. We wnioskach pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad znalazło się stwierdzenie, że A. S. sprawuje opiekę i pomoc nad niepełnosprawnym synem M. Dziecko w trakcie wizyty pracownika socjalnego było w szkole. Wnioskodawczyni uczestniczy w procesie leczenia syna, podaje leki, troszczy się o jego dobro, zapewnia podstawowe potrzeby. A. S. przedłożyła dokumentację dotyczącą dotychczasowej aktywności zawodowej oraz wymieniła czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze wykonywane w ramach sprawowanej opieki nad synem M. K. Wedle jej oświadczenia czynności te zajmują 16 godzin dziennie. Decyzją z dnia 6 czerwca 2024 r. nr 001357/SP/06/2024 Prezydent Miasta Tczewa przyznał A. S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad synem M. K. w okresie od 1 listopada 2022 r. do 28 lutego 2026 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wpierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. ustawie o świadczeniach rodzinnych – dopisek Sądu) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. A. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 25 kwietnia 2024 r., niemniej jednak w sprawie zastosowanie ma art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323), zwanej dalej u.ś.r. lub ustawą, zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Organ ustalił, że w dniu 22 lutego 2021 r. A. S. złożyła do Powiatowego zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie wniosek w sprawie ustalenia niepełnosprawności syna M. K. Ostatecznie w tej sprawie Sąd Rejonowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt VI U 927/22 zmienił zaskarżone orzeczenie z dnia 12 października 2022 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim w ten sposób, że ustalił symbol przyczyny niepełnosprawności 12-C oraz ustalił, że M. K. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co umożliwiło przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad synem. Jednocześnie, wobec ustalenia, że A. S. w okresie od 1 maja 2017 r. do 31 października 2022 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na męża M. K., organ I instancji przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 listopada 2022 r. do 28 lutego 2026 r., zgodnie bowiem z art. 27 ust. 5 ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła A.S. zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji polegający na tym, że nie uwzględniono 20 miesięcy tj. od momentu wydania orzeczenia o niepełnosprawności M. K., tj. od 24 marca 2021 r. do 1 listopada 2022 r., od którego to okresu rozpoczęto wypłatę świadczenia oraz nie uwzględniono od samego początku wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Wskazała, że podejmowała kroki, aby zmienić wydane orzeczenie na takie, które odpowiada faktycznemu stanowi zdrowia jej syna. Nie uwzględniono przy tym, że postępowanie sądowe trwało tak długo z uwagi na pandemię i strona nie mogła wybrać pomiędzy świadczeniem rodzinnym w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża M. K., a świadczeniem pielęgnacyjnym na syna M. K. Zaznaczyła, iż MOPS w Tczewie powinien wypłacić różnicę, jaka zaistniała pomiędzy specjalnym zasiłkiem opiekuńczym pobieranym na M. K., a świadczeniem pielęgnacyjnym wypłacanym na M. K. Skarżąca wskazała, że nie podpisywała żadnego dokumentu, w którym wybrałaby jedno ze świadczeń, więc na jakiej podstawie uznano, że powinna pobierać świadczenie na męża, a nie na dziecko. Syn M. K. jest niepełnosprawny od urodzenia, a MOPS nie przyznając mu środków pozbawia go możliwości leczenia i rehabilitacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Kolegium samo złożenie przez stronę wniosku z dnia 22 lutego 2021 r. do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Tczewie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności M. K. i zakończenie tego postępowania orzeczeniem Sądu Rejonowego, nie spowodowało, że w sytuacji wnioskodawczyni doszło do zbiegu uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i prawa dokonania między nimi wyboru przez A. S. W momencie przysługiwania A. S. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem M. K., tzn. w okresie od 1 maja 2017 r. do 31 października 2022 r., nie była ona jednocześnie uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad synem M. K. Powyższe uprawnienie powstało bowiem dopiero na skutek rozpoznania wniosku strony z dnia 25 kwietnia 2024 r. i załączenia do tego wniosku wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku Sekcja ds Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 marca 2024 r., zmieniającego zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że ustalono symbol przyczyny niepełnosprawności 12-C oraz ustalono, że M. K. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, M. K. jest niepełnosprawny od urodzenia, a orzeczenie o niepełnosprawności obowiązuje do dnia 2 lutego 2026 r. Z tych względów zdaniem Kolegium prawidłowo orzekł organ I instancji o przyznaniu A. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad synem M. K. począwszy od dnia 1 listopada 2022 r. Skoro z akt sprawy bezspornie wynika, że A. S. w okresie od 1 maja 2017 r. do 31 października 2022 r. nie podejmowała aktywności zawodowej z uwagi na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym mężem M. K. i z tego tytułu otrzymywała (zgodnie z wnioskiem) specjalny zasiłek opiekuńczy, to w świetle jej wniosku z dnia 25 kwietnia 2024 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna M. K. i dokumentów dotyczących niepełnosprawności syna, prawidłowo orzekł organ I instancji w decyzji z dnia 6 czerwca 2024 r. A. S. w skardze wniesionej do tutejszego Sądu na powyższą decyzję wskazała, że sprawa przed sądem rejonowym trwała 3 lata i w jej ocenie świadczenie, które przysługuje jej synowi powinno zostać wypłacone w całości. Skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na męża, ale mąż obecnie czuje się na tyle dobrze, że pracuje i w ten sposób pomaga rodzinie w jej trudnej egzystencji. Kwota sporna to 28500,00 czyli różnica pomiędzy tym co skarżąca otrzymała za opiekę nad mężem a tym co powinien otrzymać jej syn. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wniosek skarżącej z dnia 25 kwietnia 2024 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem prawidłowo został rozpatrzony na podstawie przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. (tekst Dz. U. z 2024 r., poz. 323, dalej jako u.ś.r.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Kwestia ta nie jest sporna, nie ma więc potrzeby szerszego uzasadnienia tego stanowiska. Nie ma też wątpliwości co do tego, że w sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na obecnym etapie postępowania nie jest sporny fakt spełnienia przez skarżącą ww. przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a istota sporu sprowadza się do ustalenia od jakiej daty to świadczenie winno zostać przyznane. Organ odwoławczy przyznał bowiem skarżącej świadczenie od dnia 1 listopada 2022 r., wskazując, że dopiero od tego miesiąca ustała przeszkoda uniemożliwiająca przyznanie tego świadczenia, w postaci pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża. Skarżąca stoi natomiast na stanowisku, że świadczenie pielęgnacyjne powinno jej zostać przyznane zgodnie z przepisami, poprzez wyrównanie różnicy pomiędzy kwotę należnego świadczenia pielęgnacyjnego a pobranym specjalnym zasiłkiem opiekuńczym. Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Z powołanych przepisów jasno wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a co wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może bowiem otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji bowiem, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania. Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej ten zasiłek. Stosownie do treści do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W sprawie jednak zastosowanie ma ust. 2a tego przepisu, który stanowi, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Z przepisu tego wynika, że warunkiem uzyskania świadczenia nie od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, lecz począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności, jest złożenie wniosku o przyznanie świadczenia w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Przepis powyższy gwarantuje wypłatę świadczenia od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności oczywiście przy założeniu uzyskania orzeczenia o treści wymaganej przez przepis prawa. Jednocześnie należy wyjaśnić, że wspomniany okres trzech miesięcy liczy się (w sytuacji złożenia odwołania do sądu powszechnego) od daty prawomocności wyroku wydanego w sprawie orzeczenia o niepełnosprawności. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny: "W sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny w formie wyroku, wykładni art. 24 ust. 2a u.ś.r. należy dokonać nie tylko z uwzględnieniem funkcji, którą realizować ma dane świadczenie opiekuńcze oraz mechanizmu jego przyznawania uzależnionego od uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności, ale i też innych regulacji przewidzianych w systemie prawa. Co też w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, że wskazany w tym przepisie trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia opiekuńczego biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu, nie zaś od dnia jego wydania. W takim wypadku wniosek w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wraz z kompletem dokumentów, złożony przez osobę uprawnioną w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku winien być uznany za złożony w terminie." (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3587/18). Taka sytuacja niewątpliwie miała miejsce w tej sprawie, bowiem Sąd Rejonowy Gdańsk - Południe w Gdańsku Sekcja ds. Ubezpieczeń Społecznych w VI Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt VI U 927/22 zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że ustalił symbol przyczyny niepełnosprawności 12-C oraz ustalił, że M. K. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a skarżąca z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła w dniu 25 kwietnia 2024 r. Zgodnie zatem z art. 24 ust. 2a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać skarżącej od lutego 2021 r., tj. od dnia złożenia przez nią wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności dla syna. Zauważyć jednak należy, iż zasady wyrażonej w art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia. W sytuacji więc, gdy – w momencie wydawania decyzji - jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, iż określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś - jak wyżej wskazano - nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest (bezwarunkowa) rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia (specjalnego zasiłku opiekuńczego), to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżąca do 31 października 2022 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r. przysługiwałoby stronie od 1 lutego 2021 r. W realiach przedmiotowej sprawy jednak dopiero upływ pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego zlikwidował określoną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. (posiadanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego) negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca, co nie jest sporne, w okresie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie złożyła oświadczenia o rezygnacji z niego. Samo złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest równoznaczne z oświadczeniem o rezygnacji z pobierania konkurencyjnego świadczenia. Pogląd, że z faktu złożenia wniosku o przyznanie jednego ze świadczeń wskazanych w przepisie art. 27 ust. 5 u.ś.r., w sytuacji opisanej w nim kolizji z innym realizowanym już uprawnieniem, może dostatecznie jasno wynikać uzewnętrznienie woli strony, zarówno w zakresie dokonania wyboru jednego spośród zbiegających się świadczeń, jak i w zakresie rezygnacji z wcześniej przyznanego świadczenia bywa wprawdzie wyrażany w orzecznictwie, m.in. w wyroku NSA z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt I OSK 1863/22, ale co istotne, jest on wyrażany na gruncie takich stanów faktycznych, w których już we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona oświadcza, że na podstawie art. 27 ust 5 u.ś.r. z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do konkurencyjnego świadczenia od daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca. Skarżąca bowiem nie złożyła oświadczenia o rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłki opiekuńczego. W ocenie Sądu mając na względzie ust. 2a art. 24 u.ś.r., jak i okoliczność, że decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego została wydana za zgodą strony i nie była kwestionowana oraz pozostała w obrocie prawnym do dnia 31 października 2022 r., należało uznać, że brak było prawnej możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności dla syna, tj. od lutego 2021 r. Skarżąca bowiem w tym okresie wciąż miała prawo do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wykluczało możliwość równoczesnego pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem w warunkach rozpoznawanej sprawy, dopiero na skutek wygaśnięcia z dniem 31 października 2022 r. decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy wyeliminowana została negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. w postaci ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i dopiero od miesiąca następnego zaktualizowało się uprawnienie skarżącej do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowsiko organów w tym zakresie jest zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło