II SA/Gd 1264/03

Dnia 17 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie: Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, NSA Anna Orłowska, Protokolant Robert Daduń, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi D. H. na decyzję Wojewody z dnia 7 sierpnia 2003 roku nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej D. H. 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Wojewoda decyzją z dnia 7 sierpnia 2003 r. po rozpatrzeniu odwołania D. H. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 czerwca 2003 r. w przedmiocie odmowy wymeldowania D. N. i jej córki D. N. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul [...] w W., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organy podały m.in., że z wnioskiem o wymeldowanie D. N. i jej córki D. N. wystąpiła pełnomocnik D. H. wskazując, że zameldowanie tych osób na pobyt stały w przedmiotowym lokalu nastąpiło bez zgody i wiedzy jego właścicielki. Organ I instancji ustalił, że właścicielką lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. jest D. H. D. N. i jej córka D. zostały zameldowane przez poprzedniego właściciela – R. B. i zamieszkują we wskazanym lokalu z zamiarem stałego pobytu. W tych okolicznościach organ I instancji przyjął, że w niniejszej sprawie nie doszło do opuszczenia lokalu w sposób trwały i dobrowolny, co w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie stanowi podstawy do wymeldowania. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta, D. H. nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem podniosła, m.in., że nie wyrażała zgody na zameldowanie D.N. i jej córki D. N. w należącym do niej lokalu. Powołała się przy tym na poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowym, iż organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnych danych poprzez unieważnienie wpisu, bez względu na to, czy sprzeczność pomiędzy nimi a stanem faktycznym (prawnym) jest oczywista czy też nie i w związku z tym wymaga przeprowadzenia uciążliwych czynności dowodowych. Organ odwoławczy uzasadniając utrzymanie w mocy orzeczenia organu I instancji wskazał, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu, w myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych może być jedynie osoba, która utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoba, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. W niniejszej sprawie znane jest miejsce faktycznego pobytu D. N. i jej córki. Uwzględniając wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01, który wszedł w życie 19 czerwca 2002 r., organ II instancji wskazał, że instytucja prawna zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny (rejestracja stanu faktycznego), a więc powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, a nie rodzić uprawnienia do tego lokalu (rejestracja stanu prawnego). Dlatego też z dniem publikacji przytoczonego orzeczenia przy rozpatrywaniu spraw meldunkowych bada się jedynie przesłankę zamieszkiwania w lokalu. Organ odwoławczy ustalił, że D.N. i D. N. zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od 1984 r. D. N. opiekowała się byłą właścicielką lokalu do chwili jej śmierci. O zamieszkiwaniu wymienionych w tym lokalu świadczą zarówno zeznania D. N. z dnia 5.06.2003 r., jak i pismo odwołującej z 27.05.2003 r. oraz treść odwołania. Skoro więc fakt zamieszkiwania ww. osób w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. jest kwestią bezsporną, nie było zatem podstaw do ich wymeldowania. D. H. zaskarżyła decyzję Wojewody do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu wskazała m.in., że nie kwestionuje faktu zamieszkiwania D. N. i jej córki, D. N. w przedmiotowym lokalu, co jest bezsporne, lecz sam fakt zameldowania tych osób we wskazanym lokalu. Według twierdzeń skarżącej, jej żądanie zostało niewłaściwie zinterpretowane przez organy administracji jako wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego wymienionych osób, w sytuacji, gdy jego istotą było wskazanie uchybień przy dokonywaniu czynności zameldowania D. N. i jej córki, D.N. Organ meldunkowy zameldował te osoby w lokalu stanowiącym własność skarżącej, pomimo, iż nie wyrażała na to zgody. W odpowiedzi na skargę Wojewoda powołując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na jego wynik. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało bowiem wszczęte przed organem pierwszej instancji z inicjatywy skarżącej, przy czym złożone przez nią podanie z dnia 23 maja 2003 r. było nieprecyzyjne co do zawartego w nim żądania. W tej sytuacji, ze względu na obowiązek organu dokonania oceny formalnej wniesionego przez stronę podania, rzeczą jego było sprawdzenie, czy podanie to odpowiada wymaganiom przewidzianym dla tego rodzaju pism (art. 63 § 1 i 2 k.p.a.). Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 65, 128 i 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ organ drugiej instancji zamiast wyjaśnić jej przedmiot i zakres żądania, wbrew stanowisku skarżącej D.H., uznał, że w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta domaga się ona, z powołaniem się na przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) wymeldowania D. N. i jej córki, D.N., aczkolwiek ta wskazywała, że "organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnych danych poprzez unieważnienie wpisu ...". W ocenie Sądu, organ odwoławczy nie podjął starań w kierunku wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności, chociaż skarżąca w odwołaniu zgłaszała w tym zakresie zarzuty i wskazywała, że nie wyrażała zgody na zameldowanie wskazanych osób w należącym do niej lokalu. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego ponowiła swój zarzut, podnosząc, że organy błędnie odczytały żądanie skarżącej, jako wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego wymienionych osób. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i nauki prawa administracyjnego żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego. W razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony a nie do organu administracji. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (wyrok NSA z 2 marca 1987 r., III SA 92/87, wyrok NSA z 17 września 1992 r., III S.A. 949/92, za B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 325). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że stosownie do art. 9 k.p.a., wymieniony organ ma obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień. Zatem w razie wątpliwości organ II instancji, mając na względzie postanowienia art. 7-9 k.p.a., powinien zwrócić się do D. H. o zajęcie jednoznacznego stanowiska, czy jej żądanie dotyczyło wymeldowania osób zamieszkujących w należącym do niej lokalu, czy też wydania decyzji w przedmiocie usunięcia wpisu o ich zameldowaniu, w trybie art. 47 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd stwierdza, że powyższe okoliczności nie zostały należycie wyjaśnione i winno to nastąpić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku, O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.