II SA/Gd 1281/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia 18 kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów studiów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia 28 lutego 2002 r. nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Dowódca Jednostki Wojskowej decyzją z dnia 28 lutego 2002 r. na podstawie art. 80 ust. 1 i 2 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, § 132 ust. 4, § 133, § 134, § 135 i § 136 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 7, poz. ) oraz wskaźników kosztów utrzymania stanów osobowych w zakresie świadczeń rzeczowych (załącznik Nr [...] do rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP Nr [...] z dnia 13 lipca 2001 r. ustalił, że B. S. jest zobowiązany do zwrotu kosztów studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w wysokości 25.554, 32 zł ( wyżywienie - 11.282,67 zł, umundurowanie - 8.784 zł, zakwaterowanie - 5.487,65 zł). W odwołaniu od powyższej decyzji B. S. podał, że zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej zobowiązany jest zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. Wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza od chwili ukończenia przez niego Wojskowej Akademii Technicznej ulegały zmianie co powoduje, że równowartość kosztów o jakich mowa w art. 80 ust. 1 ustawy została naliczona nie wg rzeczywiście poniesionych kosztów, a wg daty wydania rozkazu o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Dowódca Jednostki Wojskowej decyzją z dnia 18 kwietnia 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że bezsporne jest, iż żołnierz zawodowy zwalniany ze służby w okresie służby obowiązkowej na skutek złożonego przez niego wypowiedzenia zobowiązany jest do zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów. Całkowity koszt studiów ustala się dzieląc liczbę lat służby obowiązkowej (12 lat), a następnie mnoży się przez liczbę lat, których żołnierz nie przesłużył. W przypadku odwołującego organ II instancji stwierdził, iż biorąc pod uwagę wskaźnik kosztów utrzymania osobowych studiów w zakresie świadczeń rzeczowych określony w załączniku Nr [...] do rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP Nr [...] z dnia 13 lipca 2001 r. pełne koszty studiów wynosiły 38.331,48 zł (wyżywienie - 4.231,00 zł x 4 lata = 16.924,00 zł, umundurowanie 3.294,00 zł x4 lata = 13.176,00 zł, zakwaterowanie 2.057,87 zł x 4 lata = 8.231,48 zł). Biorąc pod uwagę, iż odwołujący się nie dosłużył 8 lat należało go obciążyć zwrotem w wysokości 25.554,32 zł (38.331,48 : 12 x 8 = 25.554,32). Nadto organ odwoławczy stwierdził, że nie znajduje uzasadnienia prawnego wniosek odwołującego się w zakresie ustalenia zwrotu kosztów wg rzeczywiście poniesionych przez wojsko w czasie jego studiów w WAT. Zgodnie bowiem z art. 80 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 133 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych równowartość kosztów ustala się na podstawie norm budżetowych określających jednostkowe koszty utrzymania żołnierza obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Skoro zatem przyjęto poprawne wskaźniki obowiązujące w dniu zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej oraz prawidłowo wyliczono zwrot tych kosztów to zaskarżona decyzja jest zgodna z powoływanymi przepisami. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. S. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając im naruszenie art. 80 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, art. 6, 7 i 107 k.p.a. oraz art. 92 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że zgodnie z art. 80 ustawy o służbie woskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej jest zobowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki. Sposób ustalania tych kosztów nie został w ustawie bliżej ustalony, natomiast na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 tej ustawy Minister Obrony Narodowej został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1 oraz zasad i trybu ich zwracania. Zdaniem skarżącego Minister Obrony Narodowej w § 133 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.) wykroczył poza granice upoważnienia, gdyż w przepisie tym stwierdził, iż równowartość kosztów o których mowa w art. 80 ust. 1 ustawy, ustala się na podstawie wynikających z odrębnych przepisów norm budżetowych określających jednostkowe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Skarżący stwierdził, iż Minister Obrony Narodowej nie mógł odmiennie niż to określono w art. 80 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i w art. 92 Konstytucji RP przekazywać swoich kompetencji innemu organowi w zakresie ustalenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania żołnierza. W przedmiotowej sprawie zaś wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza nie zostały określone przez Ministra Obrony Narodowej, lecz bez żadnego upoważnienia ustawowego w załączniku Nr [...] do rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia 13 lipca 2001 r. Stąd też podstawą wyliczenia wysokości równowartości kosztów nie mogą być zasady określone w załączniku do ww. rozkazu. Dowódca Jednostki Wojskowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu sposób wykonania delegacji ustawowej był poprawny i nie naruszał przepisów Konstytucji. Wskazane ramowe sposoby wyliczania kosztów nauki dały możliwość precyzyjnego ich wyliczania bez konieczności stałej zmiany przepisów z uwagi na ciągle zmieniające się koszty utrzymania żołnierzy. Gdyby bowiem w rozporządzeniu podano konkretne kwoty, to Minister Obrony Narodowej zmuszony byłby do co najmniej corocznej zmiany rozporządzenia w tym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy nie zgodził się z poglądem skarżącego, iż nastąpiło przekazanie kompetencji innemu organowi. Powoływany rozkaz szefa Sztabu Generalnego miał bowiem jedynie charakter techniczny, a nie charakter prawotwórczy. Wydany został celem ułatwienia oraz jednolitego obliczania kosztów w całych Siłach Zbrojnych. Gdyby nie było takiego rozkazu właściwe w sprawach ustalania kosztów nauki organy wojskowe dokonywałyby samodzielnie takich ustaleń kierując się przesłankami z § 133 wzmiankowanego rozporządzenia. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W treści uzasadnienia skargi skarżący faktycznie przytoczył obszerne fragmenty z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2001 r., sygn. akt IISA 2108/00. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku stwierdził, że Minister Obrony Narodowej w § 133 rozporządzenia w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych wykroczył poza granice upoważnienia do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów lub nauki, zawartego w art. 80 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż w przepisie tym stwierdził, iż równowartość kosztów, o których mowa w art. 80 ust. 1 ustawy, zwanych dalej "kosztami" ustala się na podstawie wynikających z odrębnych przepisów norm budżetowych określających jednostkowe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza - w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Równowartość kosztów poniesionych w czasie studiów lub nauki różni się w sposób oczywisty od równowartości kosztów obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej nie mógł odmiennie, niż to określono w art. 80 ust. 1 omawianej ustawy ustalić równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania żołnierza. Stąd też odmienna regulacja zawarta w tym rozporządzeniu nie może stanowić źródła prawa. Wynika to wprost z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie zaś powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w przedstawionym wyżej wyroku. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż zgodnie z art. 92 ust. 2 Konstytucji RP organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji, o których mowa w ust. 1, innemu organowi. W niniejszej sprawie natomiast, na skutek niewłaściwej regulacji zawartej w § 133 cytowanego rozporządzenia, wskaźniki kosztów zostały faktycznie określone nie przez Ministra Obrony Narodowej, lecz rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 13 lipca 2001 r. W konsekwencji Minister Obrony Narodowej, nie określając w rozporządzeniu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych w czasie studiów lub nauki, do czego upoważniał go art. 80 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przekazał swoje kompetencje w tym zakresie Szefowi Sztabu Generalnego WP. Faktycznie bowiem odpowiedni rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP stanowił akt określający równowartość kosztów nauki, o których mowa w art. 80 ust. 1 cytowanej ustawy. Wobec tego nie można, tak jak twierdzi organ odwoławczy, traktować przedmiotowego rozkazu wyłącznie jako dokumentu o charakterze technicznym, tym bardziej kiedy faktycznie, wobec przekroczenia przez Ministra Obrony Narodowej zakresu delegacji ustawowej, stanowił on podstawę prawną decyzji. Na marginesie należy dodać, iż częstotliwość z jaką konieczna byłaby zmiana rozporządzenia w części dotyczącej kosztów poniesionych w czasie studiów lub nauki nie ma znaczenia dla oceny czy dany akt prawny został wydany z zachowaniem granic delegacji ustawowej. Wobec tego, że regulacja zawarta w § 133 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych jest niezgodna z art. 92 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie mogła stanowić podstawy prawnej wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Tym samym doszło do naruszenia art. 80 ust. 1 cytowanej ustawy, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy administracji wojskowej ponownie rozpatrując sprawę wezmą pod uwagę powyższe stanowisko i zastosują właściwe przepisy prawa, uwzględniając zmiany przepisów, które miały miejsce. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.