II SA/Gd 1288/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Nowakowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 czerwca 2003 r., Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do odwołania od decyzji w sprawie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie z dnia 17 czerwca 2003 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2003 r. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 58 § 1 i 2 w związku z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odmówił przywrócenia R. B. terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 października 2001 r. w przedmiocie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że R. B. decyzję Kierownika Ukroi z dnia 22 października 2001 r. wraz z pouczeniem o trybie i terminie złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy doręczono skarżącemu w dniu 25 października 2001 r. Organ wskazał, iż z wymienionych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przesłanek niezbędnych do przywrócenia stronie wniosku do dokonania określonej czynności R. B. nie spełnił między innymi tej, polegającej na złożeniu wniosku w terminie siedmiodniowym (nieprzywracalnym) od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Kierownik wywodził, iż we wniosku z dnia 16 grudnia 2001 r. skarżący podał, iż z decyzją zapoznał się w dniu 9 grudnia 2001 r., zaś wniosek złożył w dniu 17 grudnia 2001 r. Organ wskazał ponadto, iż strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Kolejnym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2003 r. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 i 129 § 1 i 2 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez R. B. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej opisaną wyżej decyzję tego organu. R. B. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wywodził, że w piśmie z 16 grudnia 2001 r. wskazał, iż w związku z pobytem za granicą od 15 października do 9 grudnia 2001 roku nie mógł sam odebrać decyzji Kierownika Urzędu i odwołać się w terminie. Wskazywał, że na potwierdzenie odbioru z 25 października 2001 r. z pewnością nie ma jego podpisu. Jest na nim podpis jego syna L. B., który nie powiadomił go o nadejściu decyzji. Skarżący nadto podał, że z treścią decyzji zapoznał się dopiero po powrocie do kraju 9 grudnia 2001 r. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację faktyczną i prawną przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 58 § 1 i 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Podstawowym warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest ustalenie, że termin został uchybiony. W niniejszej sprawie nie zostało to w prawidłowym sposób wyjaśnione. W szczególności nie zostało wyjaśnione, czy sposób doręczenia decyzji z dnia 22 października 2001 r. skarżącemu był zgodny z przepisami. Skarżący wywodził, że w dniu 25 października 2001 r. (czyli w dniu doręczenia decyzji) przebywał poza granicami kraju. Z decyzją zapoznał się dopiero po powrocie do kraju 9 grudnia 2001 r. Decyzję tę wysłano na adres zamieszkania skarżącego. W tej sytuacji decyzja mogła być doręczona skarżącemu osobiście (art. 42 § 1 k.p.a.) lub w razie jego nieobecności dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu (art. 43 k.p.a.). Z wyjaśnień wynika skarżącego decyzję odebrał jego syn. Jednakże na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje czytelny podpis K. B., a z samego zwrotnego potwierdzenia odbioru ani z treści pism skarżącego nie wynika, że jest on jedną z osób wskazanych w art. 43 k.p.a. W tej sytuacji doręczenie decyzji K. B. mogłoby być uznane za prawidłowe, gdyby okazało się, że jest on osobą wskazaną w przepisie art. 43 k.p.a. lub pełnomocnikiem skarżącego. Mogłoby przy tym wchodzić w grę zarówno pełnomocnictwo udzielone w postępowaniu administracyjnym, jak i pełnomocnictwo pocztowe, udzielone na podstawie § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 15 marca 1996 r. w sprawie warunków korzystania z usług pocztowych o charakterze powszechnym (Dz. U. nr 40, poz. 173 ze zm.). Pierwszą ze wskazanych sytuacji można jednakże od razu wykluczyć, gdyż w aktach sprawy brak pełnomocnictwa skarżącego dla K. B., udzielonego w trybie art. 33 k.p.a. Natomiast istnienie pełnomocnictwa pocztowego winno być wyjaśnione we właściwym oddawczym urzędzie pocztowym. Niewyjaśnienie tej okoliczności sprawia, że zaskarżone postanowienie zostało podjęte z istotnym dla wyniku sprawy naruszeniem art. 7 oraz art. 43 k.p.a. W razie braku pełnomocnictwa pocztowego dla K. B. nie można by uznać, że doręczenie mu decyzji w dniu 25 października 2001 r. było skuteczne wobec skarżącego R. B.o. Uzyskanie przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu jest datą, od której należy liczyć termin siedmiu dni, w którym powinna zostać zgłoszona prośba o przywrócenie terminu. Z treści wniosku skarżącego nie wynika, że zapoznał się z decyzją w dniu 9 grudnia 2001 r. Obowiązkiem organu było wyjaśnienie, czy była to data powrotu skarżącego do kraju, czy też data, w której zapoznał się on z decyzją. Swobodne uznanie organu administracji w tym zakresie narusza przepis art. 7 k.p.a. Organ powinien dokładnie wyjaśnić, kto odebrał decyzję i czy została ona prawidłowo doręczona. Przyjąć należało, że powodem uchybienia terminu było błędne przekonanie skarżącego, że bieg terminu do wniesienia odwołania należy liczyć od dnia, w którym faktycznie decyzję tę otrzymał. O takim przekonaniu skarżącego można wywnioskować z treści jego wniosku o przywrócenie terminu. W tej sytuacji dzień ustania przyczyny uchybienia terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., to dzień, w którym skarżący z tego błędnego przekonania został wyprowadzony. Dla stwierdzenia, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu konieczne jest zatem wyjaśnienie, kiedy skarżący dowiedział się o decyzji. Wyjaśnienia też może wymagać, w zależności od ustaleń, data doręczenia skarżącemu decyzji Kierownika UKOR, data złożenia wniosku o przywrócenie terminu, w szczególności ustalenie, czy został on nadany w urzędzie pocztowym w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny będącej powodem uchybienia terminowi. Niewyjaśnienie wskazanych okoliczności stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Może się bowiem okazać, że skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył w terminie 7 dni od dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Wyjaśnienia wymaga również kwestia drugiej przesłanki niezbędnej do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której istnienie zakwestionował organ. Obowiązkiem osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, tj. uwiarygodnienie, a nie wykazanie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. Okoliczności te powinny pojawić się przed upływem terminu – ich wystąpienie po upływie terminu nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu (por. postanowienie NSA OZ w Lublinie z 16 maja 2001 r. I SA/Lu 761/00). Stwierdzenie istnienia tych okoliczności powinno nastąpić w toku postępowania wyjaśniającego, prowadzonego przez organ właściwy do przywrócenia terminu. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się jednak w dowolność, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Organ administracji może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. W dalszym toku postępowania organ powinien zatem ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, dokonując ustaleń w zakresie precyzyjnego określenia terminu, w którym skarżący zapoznał się z decyzją organu. Organ powinien również ponownie przeanalizować, czy skarżący w wystarczający sposób uwiarygodnił przyczyny uchybienia terminu. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. 153 poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania postanowienia w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji.