II SA/Gd 129/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody z dnia 8 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego oraz zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić wniosek Stowarzyszenia "A" o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Decyzją z 8 lipca 2013 r. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji Starosty z 10 maja 2013 r., zezwalającej na rozbiórkę dwóch elektrowni wiatrowych wraz z linią kablową elektroenergetyczną i słupową stacją transformatorową na działce nr [...] obręb Z., m. Z., gm. C. oraz zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej D. K. - właścicielowi firmy A. pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej VESTAS V66/1,65MW wraz z linią kablową elektroenergetyczną SN, linią kablową elektroenergetyczną nN, kontenerową rozdzielnią SN, kontenerową stacją transformatorową nN/SN na działce nr [...] obręb Z., m. Z., gm. C. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r. skargę na powyższą decyzję do WSA w Gdańsku wniósł właściciel sąsiedniej działki M. M. W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, pismem z 20 kwietnia 2016 r., B. wniosło o dopuszczenie do udziału tym postępowaniu. Uzasadniając wniosek wskazało, że przedmiotowa sprawa związana jest ze statutową działalnością Stowarzyszenia opisaną w § 6 pkt. 7, 8, 12, 20, 22, 25, 27 i 28 statutu, ponieważ dotyczy istotnych zagadnień prawnych, których rozstrzygnięcie będzie miało potencjalnie znaczący wpływ na przyszłe orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz na interpretację i na stosowanie prawa przez organy administracji w kraju. Podkreślono, że B. bierze aktywny udział w konsultacjach społecznych oraz pracach parlamentarnych prowadzonych nad projektem ustawy o odnawialnych źródłach energii. Stowarzyszenie wskazało, że zgodnie z brzmieniem Statutu (§ 7), realizuje swoje cele poprzez współdziałanie z organami administracji, instytucjami publicznymi, organizacjami samorządów zawodowych, organizacjami i instytucjami społecznymi lub gospodarczymi oraz przedstawianie właściwym organom postulatów i opinii w sprawach związanych z celami oraz z działalnością B. i jego członków. We wniosku B. przedstawiło obszerną argumentację świadczącą o braku zasadności wniesionej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a., udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z kolei art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2015 r., poz. 1393) stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji gwarantowanej przepisami Konstytucji wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym. W sytuacji, gdy wnoszące o dopuszczenie do udziału w sprawie stowarzyszenie jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a. (co nie jest sporne w niniejszej sprawie), sąd powinien zbadać, czy sprawa, w której udział stowarzyszenie zgłosiło, dotyczy zakresu jego statutowej działalności oraz czy realizuje ono w ten sposób interes społeczny i te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia Sądu. Odnosząc przedmiot niniejszej sprawy – dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę dwóch elektrowni wiatrowych i budowy jednej elektrowni wraz z infrastrukturą na działce nr [...] obręb Z., m. Z., gm. C. – do treści wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, Sąd uznał, że B. nie przedstawiło przekonującej argumentacji, która przemawiałyby za jego udziałem w tej sprawie. Z § 6 statutu Stowarzyszenia wynika, że celami B. są: dążenie do kompleksowego uregulowania statusu prawnego zawodu; opiniowanie aktów prawnych, w szczególności dotyczących zawodu doradcy prawnego; promocja działalności zawodowej doradców prawnych; integrowanie środowiska oraz popularyzowanie zawodowej działalności doradczej i konsultacyjnej; udzielanie pomocy członkom Stowarzyszenia w ramach działalności statutowej; organizowanie i propagowanie działalności szkoleniowej, doradczej i konsultacyjnej; propagowanie idei społeczeństwa obywatelskiego; propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej; działanie na rzecz powszechnej dostępności do pomocy prawnej; udzielanie - w ramach działalności statutowej - pomocy, w tym pomocy prawnej osobom fizycznym i innym podmiotom; ochrona praw osób wykonywujących zawód doradcy prawnego; ochrona praw i wolności człowieka w szczególności prawa do sądu oraz społeczna kontrola przestrzegania zasady obiektywizmu; działania z zakresu pomocy społecznej wspieranie i ochrona interesów ofiar przemocy w szczególności nieletnich oraz ofiar przemocy w rodzinie; ochrona praw oskarżonego i obwinionego w postępowaniu przed sądami i organami ścigania; działalność na rzecz rodziny w szczególności pomoc w sprawach dotyczących alimentów, w sprawach o ustalenie i zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz w sprawach o przysposobienie. ochrona praw osób niepełnosprawnych, rodziców wychowujących nieletnie dzieci oraz kobiety w ciąży; obrona praw i interesów konsumentów; ochrona praw pracowników i ubezpieczonych; ochrona interesów przedsiębiorców w szczególności przedsiębiorców będących osobami fizycznymi; wspomaganie procesów bezpieczeństwa energetycznego poprzez wpływanie na procesy legislacyjne przy tworzeniu oraz realizacji przepisów pakietów energetycznych w szczególności dotyczących odnawialnych źródeł energii; ochrona praw interesariuszy prawa gospodarczego, handlowego, bankowego, rynków kapitałowych w szczególności małych i średnich przedsiębiorców; pomoc na rzecz rolników prowadzących indywidualne gospodarstwo rolne; ochrona własności praw przemysłowych; ochrona ładu architektonicznego, budowlanego, krajobrazowego miast oraz terenów wiejskich; ochrona zabytków; udział w procesach kształtowania prawa miejscowego; ochrona praw obywateli i przedsiębiorców w postępowaniu administracyjnym; ochrona równości, walka z dyskryminacją oraz różnicowaniem praw i obowiązków obywateli; podejmowanie działań mających na celu ochronę środowiska; prowadzenie przez stowarzyszenia statutowej działalności wśród dzieci i młodzieży w zakresie oświaty, wychowania, nauki i techniki, kultury fizycznej i sportu; ochrona praw zwierząt; ochrona praw cudzoziemców. W swoim wniosku B. powołało się na pkt 7, 8, 12, 20, 22, 25, 27 i 28 § 6 statutu, czyli swój interes prawny w przystąpieniu do toczącego się postępowania upatruje w propagowaniu idei społeczeństwa obywatelskiego, zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej, ochronie praw i wolności człowieka w szczególności prawa do sądu oraz społecznej kontroli przestrzegania zasady obiektywizmu, ochronie interesów przedsiębiorców w szczególności przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, ochronie ładu architektonicznego, budowlanego, krajobrazowego miast oraz terenów wiejskich, udziale w procesach kształtowania prawa miejscowego oraz ochronie praw obywateli i przedsiębiorców w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z § 7 statutu B. realizuje swoje cele poprzez: współdziałanie z organami administracji, instytucjami publicznymi, organizacjami samorządów zawodowych, organizacjami i instytucjami społecznymi lub gospodarczymi; przedstawianie właściwym organom postulatów i opinii w sprawach związanych z celami oraz z działalnością Stowarzyszenia i jego członków; organizowanie zjazdów, konferencji, sympozjów, wykładów, konkursów, itp.; wydawanie czasopism, podręczników, opracowań, oraz innych publikacji; organizowanie i prowadzenie szkolenia zawodowego, poradnictwa oraz konsultacji; organizowanie punktów bezpłatnej pomocy prawnej; wnioskowanie o sprawdzenie zgodności z Konstytucją RP przepisów dotyczących doradców prawnych, w szczególności przepisów dotyczących wykonywania zawodu przez prawników. Mając powyższe na względzie należało zanalizować, czy w odniesieniu do B. ziściły się wymogi przepisu art. 25 § 4 i art. 33 § 2 P.p.s.a. Wskazać przy tym trzeba, że za koniecznością ścisłej interpretacji tych przepisów przemawiają cele, jakim służy funkcjonowanie systemu sądownictwa administracyjnego. Uwzględnić należy także fakt, że postępowanie sądowoadministracyjne nakierowane jest przede wszystkim na ochronę indywidualnego interesu stron żądających od sądu administracyjnego ochrony swojego interesu prawnego, musi zatem zmierzać do zapewnienia takim jednostkom prawa do sprawiedliwej procedury, w której reprezentacja jednej ze stron postępowania nie otrzymuje większej ochrony prawnej niż strona przeciwna. Dążenie to przemawia przeciwko rozszerzającej wykładni omawianego przepisu i szerokiego dopuszczania do udziału w postępowaniu sądowym innych podmiotów. Wymóg art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a. dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, że działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób, winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cele stowarzyszenia. Treść statutu należy odczytywać natomiast zgodnie z tym, co w takim dokumencie zawarto, mając jednakże na względzie, że podejmowanie czynności – osobiście lub za pośrednictwem innych osób – w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez strony, wyznacza ustawa albo wola tych stron. Jednocześnie należy wziąć pod uwagę, że ogólna zasada wynikająca z przepisu art. 34 ustawy P.p.s.a. – która pozwala stronom na dokonywanie wyboru pełnomocnika dotyczącego reprezentacji przed sądami administracyjnymi – doznaje ograniczeń wskazanych w regulacjach ustawowych jak np. art. 35 ustawy P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie nie można utożsamiać interesu prawnego strony, o jakim mowa w art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a. z takimi celami Stowarzyszenia, jak wymienione w cyt. statucie "propagowanie zasad praworządności i sprawiedliwości społecznej" czy "ochrona interesów przedsiębiorców w szczególności przedsiębiorców będących osobami fizycznymi". Interes prawny strony musi bowiem wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, a wymienione w powołanym statucie cele Stowarzyszenia do żadnej skonkretyzowanej normy prawa materialnego nie nawiązują. Reasumując stwierdzić trzeba, że Stowarzyszenie w swym statucie nie przewiduje działalności, która dotyczyłaby interesów prawnych innych osób, a tym samym nie jest organizacją, o jakiej mowa w art. 25 § 4 ustawy P.p.s.a. i w związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, że ziściła się dyspozycja zawarta w art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a., ponadto przewidziane sposoby działania Stowarzyszenia nie obejmują udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, działania Stowarzyszenia nie mają znaczenia dla interesu ogólnospołecznego. Stowarzyszenie nie wykazało w żaden sposób, aby jego udział w tym konkretnym postępowaniu sądowym miałby wykraczać poza formę popierania konkretnych interesów określonego podmiotu, to jest w przedmiotowej sprawie inwestora. Należy przy tym powołać się na poglądy doktryny, która podkreśla, że udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad toczącym się postępowaniem w indywidualnej sprawie (vide: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 226). Natomiast w sytuacji, gdy udział stowarzyszenia w postępowaniu sądowym nie realizuje interesu społecznego, a jedynie partykularne interesy jednej strony, stwierdzić trzeba, że taka forma uczestnictwa w postępowaniu nie jest przewidziana przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji postanowienia – na podstawie art. 33 § 2 ustawy P.p.s.a..