II SA/Gd 13/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na pismo Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie upomnienia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 lutego 2018 r. odrzucił skargę M. D. jako niedopuszczalną. Wnioskiem zawartym w piśmie z dnia 15 marca 2018 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 9 kwietnia 2018 r., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Nadmienić przy tym należy, że ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu wymaga dodatkowego złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z ww., przy czym nie dotyczy to pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Na podstawie oświadczenia skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych na zarządzenie z dnia 18 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy ustalił, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką oraz dorosłym synem (lat 23). Skarżący posiada nieruchomość rolną o powierzchni 405 m2 i wartości 5.000 zł, samochód osobowy marki Alfa Romeo z 2005 r. o wartości 8.000 zł oraz – wspólnie z małżonką – jest właścicielem mieszkania o powierzchni 46,90 m2 i wartości około 300.000 zł. Nadto, na dzień 2 czerwca br. na rachunku bankowym posiadał środki pieniężne w łącznej kwocie 6.023,34 zł, z czego 3.510,16 zł stanowiły oszczędności. Natomiast syn skarżącego poza samochodem osobowym marki Opel Astra Classic z 1998 r. nie posiada innego majątku. Skarżący osiąga dochody z emerytury, która wynosi 2.907,67 zł netto miesięcznie oraz z umów zleceń, z których średnie miesięczne wynagrodzenie w okresie od lutego do kwietnia br. kształtowało się na poziomie 1.798,64 zł netto. Skarżący wskazał przy tym, iż wysokość wynagrodzenia z tego tytułu nie jest stała i zależy od ilości przepracowanych godzin, przy czym – jak wynika zarówno z oświadczenia skarżącego o dochodach, zeznania podatkowego złożonego przez małżonków za 2017 r. oraz przelewów na rachunek bankowy – wynosi ono minimum 1.600 zł netto miesięcznie. Natomiast jego małżonka uzyskuje dochody z wynagrodzenia za pracę, które przekazywane jest na rachunek bankowy w kwocie 2.825,54 zł netto miesięcznie. Syn skarżącego z dniem 20 marca 2018 r. został uznany za osobę bezrobotna i z tego tytułu do dnia 15 września 2018 r. został mu przyznany zasiłek w kwocie 664,90 zł brutto (przez okres pierwszych 90 dni) oraz 522,10 zł brutto (w pozostałym okresie). Z powyższego wynika, iż miesięczne dochody trzyosobowej rodziny wynoszą średnio 8.068 zł netto, z czego kwota około 2.332 zł miesięcznie przeznaczana jest na opłaty za mieszkanie i fundusz remontowy, media, usługi telekomunikacyjne, ubezpieczenia na życie i majątkowe, podatek od nieruchomości i za użytkowanie wieczyste gruntu oraz spłatę kredytów. Skarżący wskazał, iż na wyżywienie rodziny wydatkuje kwotę około 2.000 zł. Nadto, udziela pomocy drugiemu synowi poprzez zakup żywności na kwotę około 300 zł miesięcznie oraz dokonywanie opłat za telefon (przy czym nie podał w jakiej wysokości, zaś wszystkie udokumentowane opłaty za usługi telekomunikacyjne zostały ujęte przez referendarza sądowego w kwocie miesięcznych wydatków). Wspomaga także syna obiadami. Uwzględniając wszystkie wydatki, jakie małżonkowie oraz pozostający z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym syn ponoszą na bieżące koszty swojego utrzymania, jak również nie kwestionując pomocy udzielanej drugiemu synowi należy stwierdzić, iż do dyspozycji małżonków pozostaje kwota 3.436 zł miesięcznie. W tak ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, iż skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania w świetle ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Skarżący, pomimo podnoszonej trudnej sytuacji finansowej, zgromadził oszczędności w kwocie 3.510,16 zł, zaś saldo końcowe jego rachunku bieżącego wynosiło ponad 6.000 zł (nieznana jest przy tym kwota środków, jaką dysponuje małżonka skarżącego na swoim rachunku bankowym, gdyż pomimo wezwania skarżący uchylił się od przedstawienia historii dokonanych na nim transakcji). Nadto, skarżący osiąga stałe miesięczne dochody z emerytury i umów zleceń, które wynoszą nie mniej niż 4.500 zł netto miesięcznie a średnio około 4.700 zł miesięcznie. Zauważyć należy, że dochody skarżącego oraz jego żony nie tylko pozwalają na zaspokojenie bieżących potrzeb rodziny, w tym spłatę kredytów, ale także na udzielanie pomocy swoim dorosłym synom. Co więcej, z dokonanych ustaleń wynika, iż małżonkowie swoich dochodów w całości nie przeznaczają na bieżące wydatki i są w stanie poczynić z nich oszczędności, co potwierdza stan środków na koncie skarżącego. Kwota oszczędności skarżącego oraz osiąganych przez niego dochodów wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów postępowania, które mogą powstać w niniejszej sprawie, zarówno w zakresie kosztów sądowych, które na tym etapie sprawy stanowi ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej jako: rozporządzenie), jak i wydatków na opłacenie pełnomocnika z wyboru (radcy prawnego). Podkreślić przy tym należy, iż skarżący nie podał żadnych powodów, dla których nie mógłby ww. kosztów uiścić z posiadanych oszczędności. Odnosząc się do wyjaśnień skarżącego, który w piśmie z dnia 4 czerwca 2018 r. wskazał: "Jako emeryt jestem zmuszony dorabiać, by móc utrzymać siebie i rodzinę", referendarz sądowy zauważa, iż skarżący ma 48 lat, a zatem dobrowolnie zrezygnował z wyższych dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę decydując się przejść na emeryturę w wieku znacznie niższym aniżeli przewidziany przepisami ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270). Co więcej, korzystając z uprawnienia wcześniejszego przejścia na emeryturę skarżący podjął dobrowolną i świadomą decyzję, iż wypłacane mu z tego tytułu świadczenie, ze względu na przepracowany okres, będzie niższe. Podkreślić też należy, iż skarżący nie jest osobą niepełnosprawną, czy też niezdolną do pracy. Skoro zatem – jak już wskazano – skarżący świadomie i dobrowolnie podjął decyzję o wcześniejszym przejściu na emeryturę i obniżeniu dotychczasowych dochodów nie tylko swoich, ale także swojej rodziny, to nie można przyjąć, iż ze względu na – jak podnosi – trudną sytuację finansową, w jakiej się znalazł w związku z niską emeryturą obecnie jest on "zmuszony" do podjęcia dodatkowego zatrudnienia. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.