II SA/Gd 1301/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-04-09

Skład orzekający: Krzysztof Kaszubowski, Diana Trzcińska, Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy córka sprawująca opiekę nad matką z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, która nie podejmuje zatrudnienia, jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli jej ostatni okres zatrudnienia zakończył się przed ustaleniem stopnia niepełnosprawności matki?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy wadliwie oceniły przesłankę niepodejmowania zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Kluczowe jest ustalenie, czy obecny stan zdrowia matki obiektywnie uniemożliwia opiekunce podjęcie pracy zarobkowej, niezależnie od przyczyn zakończenia jej poprzedniego zatrudnienia.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie wykazała związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością opieki, wskazując m.in. na zakończenie jej stażu przed ustaleniem stopnia niepełnosprawności matki. Skarżąca argumentowała, że stan zdrowia matki (choroby psychiczne, demencja, problemy z poruszaniem się i pamięcią) uniemożliwia jej pozostawienie samej i wymaga stałej, absorbującej opieki.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 listopada 2024 r., nr SKO Gd/3560/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej I. F. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. F., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką J. L., załączając wydane na stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki, przyczyna niepełnosprawności - z tytułu chorób psychicznych i innych. Wtoku wywiadu z 18 lipca 2023 r. ustalono, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką od dłuższego czasu, gdyż od 3 lat matka potrzebuje pomocy i stałego nadzoru. Skarżąca sprawuje nad matką kompleksową opiekę, począwszy od przygotowania rzeczy do ubrania, higieny osobistej, przygotowania lekarstw i posiłków, łóżka do snu. Prowadzi przy tym ich wspólne gospodarstwo domowe: robi zakupy, pierze, gotuje, i robi inne niezbędne rzeczy. Czynności te wykonywane są codziennie przez siedem dni w tygodniu i w ocenie skarżącej przekraczają 8 godzin dziennie. Nie jest ona w stanie dokładnie wyszczególnić wszystkich czynności. Matka skarżącej porusza się po domu przy pomocy laski lub z pomocą osoby drugiej, na zewnątrz domu nie wychodzi sama, a jedynie przy pomocy skarżącej. Pozostaje w domu sama tylko w wyjątkowych sytuacjach i sporadycznie. Potrzeby fizjologiczne załatwia sama po zaprowadzeniu do łazienki. Decyzją z 11 sierpnia 2023 r. Burmistrz Skarszew odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia, jednakże decyzja ta została uchylona przez Kolegium do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji decyzją z 7 lutego 2024 r. Wtoku postępowania do akt złożono także zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że matka skarżącej jest obciążona licznymi schorzeniami przewlekłymi, tj. ma objawy zespołu otępiennego, zawroty głowy, NT [nadciśnienie tętnicze - dopisek Sądu], stan przedcukrzycowy, kamicę nerkową, GERD [choroba refluksowa przełyku], stan po usunięciu raka skóry z policzka lewego. W zaświadczeniu wskazano także, że matka skarżącej ma znacznie ograniczoną sprawność ruchową, nadto jest całkowicie zależna od osób drugich. W toku kolejnego wywiadu środowiskowego skarżąca wraz z matką wyjaśniły, że stan matki nie uległ zmianie od ostatniego wywiadu. Matka skarżącej ubiera się z jej pomocą i korzysta z toalety, jeżeli jest poprowadzona przez córkę - potrzeby fizjologiczne są załatwiane w WC przy asekuracji i pomocy córki, zdarza się, że trzeba wtedy posprzątać i przebrać matkę. Matka skarżącej je przygotowane posiłki. Trudno określić i wymienić szczegółowo wszystkie czynności składające się na codzienną opiekę nad matką, jest to bowiem zależne od stanu matki danego dnia. Jako przykładowe czynności codzienne podano: wstanie z łóżka, higienę osobistą (mycie), mierzenie ciśnienia, przygotowanie i zażywanie leków, przygotowanie i spożywanie posiłków, czytanie, przygotowanie do drzemki, wspólne oglądanie telewizji, wieczorna toaleta, wspólna modlitwa, rozmowa. Raz w tygodniu jest kąpiel i mycie głowy, strzyżenie. Nadto skarżąca zajmuje się sprawami urzędowymi i wizytami lekarskimi. W opiece pomagają rodzina i przyjaciele, gdy mają czas i nie mają innych zajęć. Do wywiadu załączono kartę oceny stanu matki skarżącej według skali Barthel. Z oceny dokonanej przez pielęgniarkę środowiskowo-rodzinną wynika, że matka skarżącej potrzebuje pomocy w spożywaniu posiłków, przemieszczaniu się, utrzymaniu higieny osobistej, korzystaniu z toalety, myciu i kąpieli. Nadto potrzebuje kompleksowej pomocy w ubieraniu się i nie jest w stanie wchodzić po schodach i sporadycznie ma problemy z kontrolowaniem potrzeb fizjologicznych. Decyzją z 15 maja 2024 r. organ pierwszej instancji odmówił wnioskowanego świadczenia wskazując, że wykonywane przez skarżącą czynności nie wpisują się w pojęcie stałej opieki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i nie są tak absorbujące w czasie, by całkowicie niweczyć zatrudnienie. W ocenie organu pierwszej instancji skarżąca mogłaby podjąć pracę i jednocześnie opiekować się matką a wszelkie wykonywane czynności można pogodzić z pracą zarobkową. W odwołaniu strona skarżąca wskazała na złą kondycję psychiczną matki i jej problemy z pamięcią oraz urojenia, co wyklucza jej pozostawianie bez opieki. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 5 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że na gruncie niniejszej sprawy nie występuje rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność opieki nad matką, gdyż odbywany przez skarżącą staż zakończył się przed wydaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności matki. Kolegium uznało przy tym za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Odnosząc się do zakresu czynności Kolegium wskazało, że ich większość jest związana z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, czyli także dla potrzeb samej skarżącej. Nadto nie sposób uznać, że wskazane przez skarżącą czynności związane z opieką nad matką uniemożliwiają skarżącej aktywność zawodową. W skardze na tak wydaną decyzję zarzucono naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie błędnych i dowolnych ustaleń faktycznych, przyjętych na podstawie wadliwie ocenionego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad matką nie wyklucza możliwości zatrudnienia, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia bądź jego niepodejmowaniem przez skarżącą a koniecznością opieki nad matką. W uzasadnieniu skargi argumentowano, że zakres wsparcia, jakie skarżąca musi zapewnić matce w znacznym stopniu przekracza czynności, które polegają na zwykłym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Skarżąca wykonuje czynności opiekuńcze, dba o dom, by zapewnić matce odpowiednie warunki dostosowane do jej potrzeb i pozostaje w gotowości do niesienia pomocy matce w razie potrzeby. Jak przy tym wynika z oświadczenia skarżącej, jej matka choruje od wielu lat a jej stan zdrowia się systematycznie pogarsza. Matka ma nadciśnienie i problemy kardiologiczne, nadto zwyrodnienie kręgosłupa i stawów, przez co ma problemy z poruszaniem, sprawia jej ono duży ból i szybko się męczy. Nadto ma raka policzka, początki demencji starczej, choroby psychiczne i problemy ze wzrokiem oraz niedosłuch. Z uwagi na powyższe jest w złej kondycji psychicznej, lamentuje i płacze. Córka musi poświęcać jej dużo uwagi i nie może jej pozostawić samej w mieszkaniu, także z obawy przed tym, że matka nie zakręci wody i zaleje mieszkanie czy też nie wyłączy kuchenki, co miało już wcześniej miejsce. Matka skarżącej ma także objawy w postaci częściowej utraty pamięci i występujących kilkanaście razy dziennie urojeń oraz omamów słuchowych. Boi się przy tym zostawać sama w domu, a zdecydowaną większość czasu spędza w łóżku. Córka stara się asystować przy przemieszczaniu z uwagi na problemy z brakiem równowagi i zawroty głowy oraz potykanie się. Skarżąca asystuje matce w czynnościach pielęgnacyjnych, higienicznych i w toalecie, pomaga w ubieraniu, gdyż matka nie ubierze się sama. Matka nie przygotuje sobie gorącego napoju czy pełnowartościowego posiłku, ma osłabioną prawą rękę, z której czasem wypadają sztućce. Skarżąca kilka razy dziennie podaje matce herbatę, przygotowuje wszystkie posiłki, dba o zażywanie leków, realizuje recepty, natomiast wizyty lekarskie odbywają się w domu. Logicznym przy tym jest, że z upływem czasu osoba w podeszłym wieku wymaga jeszcze większej pomocy, a z każdym dniem jej możliwości samodzielnej egzystencji stają się jeszcze bardziej ograniczone. Strona skarżąca przytoczyła przy tym szereg przykładów orzecznictwa sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 - dalej jak wcześniej u.ś.r.), w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca, jako córka osoby wymagającej opieki, niewątpliwie należy do kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 pkt4 u.ś.r.). Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje ustalenie spełniania przesłanki powołanego wyżej art. 17 ust. 1 u.ś.r. (pozytywna przesłanka przyznania świadczenia tzw. związek przyczynowo - skutkowy). Przedmiotem sporu jest, czy skarżąca nie podejmuje (zrezygnowała z) pracy zarobkowej wyłącznie z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Z oceną tej przesłanki wiąże się także konieczność ustalenia zakresu pomocy świadczonej podopiecznemu po to, aby ustalić, czy rzeczywiście jest on tego rodzaju, że uzasadnia całkowitą rezygnację z zatrudnienia (jego podjęcia), gdyż nie ma jakikolwiek możliwości pogodzenia pracy nawet w częściowym wymiarze - z taką opieką. Jak wynika z przytoczonego wyżej już art. 17 ust. 1 u.ś.r., wnioskujący o to świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyłącznie w celu sprawowania opieki. Zauważyć również należy, że przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to automatycznie przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym różnić się bowiem może w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Natomiast, to sprawowana faktycznie opieka musi obiektywnie uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki jest na tyle obszerny i czasochłonny, że wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Jak wynika z akt, skarżąca mieszka z matką, mającą 86 lat. Matka skarżącej jest wdową, ma troje dzieci, z których opiekę nad nią deklaruje skarżąca. Pozostałe dzieci nie utrzymują z nią kontaktu. Matka skarżącej posiada wydane na stałe orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z przyczyn oznaczonych symbolami 02-P - choroby psychiczne oraz 11-1 - inne. Z zaświadczenia lekarskiego wynika, że matka skarżącej ma objawy zespołu otępiennego, zawroty głowy, choruje na nadciśnienie tętnicze, stan przedcukrzycowy, kamicę nerkową, chorobę refluksową przełyku, stan po usunięciu raka skóry z policzka lewego. W przedłożonym zaświadczeniu lekarskim wskazano także, że matka skarżącej ma znacznie ograniczoną sprawność ruchową, nadto jest całkowicie zależna od osób drugich, pozostaje pod opieką POZ i przyjmuje na stałe leki. Jak z kolei wynika z karty oceny stanu zdrowia według skali Barthel, matka skarżącej potrzebuje pomocy w spożywaniu posiłków, przemieszczaniu się, utrzymaniu higieny osobistej, korzystaniu z toalety, myciu i kąpieli, potrzebuje kompleksowej pomocy w ubieraniu się i nie jest w stanie wchodzić po schodach i sporadycznie ma problemy z kontrolowaniem potrzeb fizjologicznych. Z kolei z oświadczenia skarżącej wynika, że matka wymaga wsparcia z powodu złej kondycji psychicznej, z tego powodu nie ma możliwości pozostawienia jej samej w mieszkaniu, ma objawy w postaci utraty pamięci i urojeń. W przeszłości miały miejsce sytuacje, gdy matka zostawiła niezakręconą wodę lub nie wyłączyła kuchenki. Zarówno z oświadczeń skarżącej jak i z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika, że skarżąca w sposób nieporadny opisuje wykonywane w ramach opieki nad matką czynności. Skarżąca wskazuje bowiem, że trudno jest jej określić i wymienić szczegółowo wszystkie czynności wykonywane podczas opieki nad matką w ciągu doby, zwłaszcza ze wskazaniem godzin. Uwzględnienia jednak wymaga, że z wywiadu wynika, że skarżąca przygotowuje matce rzeczy do ubrania, pomaga w ubraniu się leki i posiłki, pomaga w higienie osobistej i kąpieli, mierzy ciśnienie, prowadzi matkę do toalety, zdarza się, że trzeba matkę przebrać matkę po wizycie w toalecie. Nadto skarżąca wykonuje czynności urzędowe i związane z wizytami lekarskimi i prowadzeniem gospodarstwa domowego, w tym zakupy, pranie i gotowanie. Skarżąca wskazuje także, że nie może pozostawić matki samej bez opieki z uwagi na stan jej zdrowia psychicznego. Wobec nieporadności skarżącej w określaniu wykonywanych czynności zwrócić należy uwagę na wnioski pracownika socjalnego utrwalone w protokole z wywiadu środowiskowego, który wprost wskazał na brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą. W ocenie Sądu, wnioski pracownika socjalnego odnotowane w toku wywiadu z 13 marca 2024 r., który wskazał, że nierealne jest podjęcie pracy przez skarżącą, gdyż przyznana ewentualna liczba godzin opiekuńczych nie wystarczałaby do zapewnienia opieki nad matką zgodnej z jej potrzebami - nabierają szczególnie istotnego znaczenia z perspektywy dowodowej. Powyższe z kolei prowadzi do wniosku, że ocena tak zebranego materiału dokonana przez orzekające organy jest wadliwa i narusza art. 80 k.p.a. Zdaniem Sądu organy nie rozstrzygnęły istotnej w niniejszej sprawie wątpliwości, sprowadzającej się do odpowiedzi na pytanie, czy stan zdrowia matki skarżącej ze względu na zaniki pamięci, zespół otępienny, zawroty głowy i konieczność prowadzenia jej do toalety, umożliwia pozostawianie jej bez opieki w jakimkolwiek wymiarze czasu. W ocenie Sądu, wnioski pracownika socjalnego zawarte w ww. wywiadzie zostały pominięte, co z kolei oznacza, że stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, a jego ocena jest przedwczesna. Kolegium w żaden sposób nie zweryfikowało twierdzeń skarżącej o niemożliwości pozostawienia matki w domu samej w trakcie dnia, co uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, ale także nie ustaliło, czy biorąc pod uwagę jej stan zdrowia i wskazane wyżej obawy, może ona być pozostawiana bez opieki w nocy bez narażenia jej na niebezpieczeństwo. W skarżonej decyzji Kolegium skoncentrowało się na podanych przez skarżącą czynnościach i ustaleniu braku związku pomiędzy zaprzestaniem przez skarżącą aktywności zawodowej w 2022 roku a koniecznością podjęcia się opieki nad matką, która została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności od 28 listopada 2022 r. Kolegium wskazało bowiem, że skarżąca zakończyła staż w charakterze asystenta nauczyciela w dniu 30 września 2022 r. z upływem czasu jego trwania a stopień niepełnosprawności matki ustalono od 28 listopada 2022 r. Zdaniem organu zatem brak jest związku czasowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem się opieki nad matką. W ocenie Sądu jednak stanowisko organów w tym zakresie jest wadliwe i świadczy o wadliwej wykładni przepisu prawa materialnego - art. 17 ust. 1 u.ś.r. A mianowicie, wskazać należy, odwołując się do ugruntowanego w tej mierze orzecznictwa sądowego (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z 4 grudnia 2024 r. II SA/Gd 772/24), że "niepodejmowanie" zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w rozumieniu art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. - w odróżnieniu od użytego w tym przepisie pojęcia "rezygnacji" z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) - nie jest zdarzeniem, które zachodzi w określonym momencie, lecz stanem trwającym przez jakiś (w praktyce zwykle: dłuższy) czas. Z biegiem tego czasu powody niepodejmowania zatrudnienia mogą się zmieniać - początkowo mogą one wiązać się np. z koniecznością opieki nad małoletnimi dziećmi, albo z własną długotrwałą niedyspozycją zdrowotną, by następnie, z upływem miesięcy lub nawet lat i w związku ze zmianą sytuacji osobisto-rodzinnej, przybrać postać np. konieczności opieki nad coraz bardziej niesprawnymi (czy wręcz niepełnosprawnymi) członkami rodziny. Dlatego inaczej, niż przy przesłance "rezygnacji z zatrudnienia" -dla oceny istnienia prawnie relewantnego związku pomiędzy (dalszym) "niepodejmowaniem zatrudnienia", a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym krewnym (...), istotne znaczenie ma nie to, z jakiego powodu zakończył się ostatni okres zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) opiekuna i od kiedy nie pozostaje on już w zatrudnieniu, lecz to, z jakiego powodu ów opiekun nadal nie podejmuje zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w czasie sprawowania opieki nad niepełnosprawnym podopiecznym i ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne -czy właśnie w związku ze sprawowaniem tej opieki, czy może z innej przyczyny. Z tego powodu organ pomocowy nie ma prawa ustalać przyczyn braku wcześniejszego zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne, a jest zobowiązany wyłącznie do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia w chwili składania wniosku jest konieczność sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną. Bez znaczenia jest bowiem to, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej wcześniej (z innych przyczyn), jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia powinna być przy tym odczytywana jako niepozostawanie w zatrudnieniu wynikające z konieczności sprawowania opieki, której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium tymczasem nie zbadało, czy w okresie złożenia wniosku i później stan zdrowia matki skarżącej umożliwiał pozostawienie jej bez opieki w zakresie umożliwiającym podjęcie przez skarżącą pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Konkludując powyższe rozważania, zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, bez ustalenia istotnych w sprawie okoliczności co do możliwości pozostawienia podopiecznej samej w gospodarstwie domowym, co nastąpiło z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 i 107 § 3 k.p.a. Organy wadliwie zastosowały również przepis prawa materialnego w zakresie analizy okoliczności rezygnacji z podjęcia zatrudnienia przez skarżącą. Z tych wszystkich powodów Sąd uznał, że wydana przez organ odwoławczy decyzja narusza powołane przepisy postępowania oraz przepis prawa materialnego - art. 17 ust. 1 pkt4 u.ś.r. Wobec powyższego, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów postępowania mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem odwoławczym. Zgodnie bowiem z treścią art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i są wiążące przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. Ponownie orzekając w sprawie odwołania Kolegium zbada aktualny stan zdrowia matki skarżącej, w tym także w zakresie dotyczącym możliwości jej pozostawania bez opieki przez czas, który umożliwiałby skarżącej podjęcie pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym czasie pracy, a także przeanalizuje, czy opieka deklarowana przez skarżącą, świadczona zasadniczo w trakcie dnia, uwzględnia potrzeby podopiecznej, a także zbada pozostałe przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium uwzględni przy tym stanowisko i ocenę Sądu dokonaną w niniejszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wynagrodzenie adwokackie).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło